Phát biểu tại Trung tâm Biểu diễn Nghệ thuật John F. Kennedy ở Washington ngày 11/6, Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ gửi thư đến hàng loạt đối tác thương mại để thông báo mức thuế đơn phương mà Mỹ sẽ áp dụng, trong bối cảnh thời hạn chót ngày 9/7 đang đến gần.
 |
| Ông Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế đơn phương trong hai tuần tới |
Ông Trump nói với báo giới: “Chúng tôi sẽ gửi thư trong khoảng một tuần rưỡi đến hai tuần tới, nói rõ với họ thỏa thuận là gì. Tới một thời điểm nào đó, chúng tôi chỉ cần gửi thư và nói: Đây là điều kiện, các ông chấp nhận hoặc không”.
Tuy nhiên, chưa rõ liệu ông Trump có thực hiện đúng theo tuyên bố này hay không. Tổng thống Mỹ từng nhiều lần đặt ra các mốc thời gian hai tuần cho các hành động chính sách, nhưng thường xuyên trì hoãn hoặc không thực hiện.
Trước đó, ngày 16/5, ông cũng từng nói sẽ công bố mức thuế mới cho các đối tác “trong vòng hai đến ba tuần”, song cho đến nay vẫn chưa có thông báo chính thức nào được đưa ra.
Tháng 4 vừa qua, chính quyền Washington đã bất ngờ công bố kế hoạch áp thuế cao hơn với hàng chục đối tác thương mại, khiến thị trường tài chính toàn cầu chao đảo và làm dấy lên lo ngại về một cuộc suy thoái kinh tế quy mô lớn.
Tuy nhiên, chỉ vài ngày sau, chính quyền đã phải tạm hoãn các mức thuế mới trong 90 ngày, tức đến ngày 9/7, để tạo điều kiện cho các bên đàm phán song phương hoặc đạt được thỏa thuận với Mỹ. Từ đó đến nay, Mỹ mới chỉ đạt được một khuôn khổ thương mại với Anh và một “thỏa thuận ngừng bắn” tạm thời với Trung Quốc.
Dù vậy, thỏa thuận với Trung Quốc cũng đang gặp nhiều trục trặc. Cả hai bên liên tục cáo buộc nhau vi phạm cam kết, buộc các nhà đàm phán phải tổ chức phiên thảo luận kéo dài nhiều ngày tại London hồi đầu tuần này nhằm cứu vãn tình hình.
Mặc dù chưa có thông tin chi tiết, ông Trump ngày 11/6 xác nhận rằng khuôn khổ thương mại với Trung Quốc “đã hoàn tất”, bao gồm các cam kết từ Bắc Kinh trong việc cung cấp đất hiếm và nam châm công nghiệp cho Mỹ. Đổi lại, phía Mỹ sẽ tiếp tục cho phép sinh viên Trung Quốc theo học tại các trường đại học Mỹ.
Việc Mỹ ưu tiên vấn đề đất hiếm phản ánh mối lo ngại về chuỗi cung ứng công nghệ quốc phòng và năng lượng, khi Trung Quốc hiện chiếm tới 70% sản lượng đất hiếm toàn cầu.
Khi được hỏi liệu ông có gia hạn thời hạn chót ngày 9/7 cho các đối tác chưa đạt được thỏa thuận hay không, ông Trump để ngỏ khả năng: “Tôi sẽ cân nhắc, nhưng tôi không nghĩ là cần thiết”.
Ban đầu, ông Trump từng nói sẽ đàm phán riêng với từng quốc gia có quan hệ thương mại lớn với Mỹ. Tuy nhiên, đến nay, Nhà Trắng đã từ bỏ cách tiếp cận toàn diện, thay vào đó tập trung đàm phán với một số đối tác chủ chốt như Trung Quốc, Anh, Việt Nam, Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ.
Theo Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick, châu Âu, cụ thể là Liên minh châu Âu (EU), sẽ là một trong những đối tác đàm phán sau cùng do tính phức tạp khi phải làm việc với khối gồm 27 quốc gia. “Đàm phán với EU luôn là thách thức. Họ không thể phản ứng nhanh như các đối tác đơn lẻ khác”, ông Lutnick nhận xét.
Giới phân tích lo ngại rằng nếu ông Trump tiến hành áp thuế đơn phương hàng loạt vào tháng 7, các nền kinh tế lớn sẽ phản ứng mạnh và vòng xoáy chiến tranh thương mại toàn cầu có thể tái bùng phát như giai đoạn 2018–2019.
Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hàng hóa, mà còn tác động sâu sắc đến các lĩnh vực công nghệ cao, giáo dục, chuỗi cung ứng chiến lược và đầu tư xuyên biên giới. Đồng thời, việc áp thuế không qua đàm phán cũng có thể làm xói mòn vị thế pháp lý của Mỹ trong hệ thống thương mại đa phương toàn cầu.
Với hơn một tháng nữa cho đến thời điểm quyết định, thị trường toàn cầu sẽ theo dõi sát từng tuyên bố từ Nhà Trắng, nơi mỗi lời nói đều có thể là khởi đầu cho một làn sóng bất ổn mới.
