Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick xác nhận vào rạng sáng thứ Tư (11/6 - giờ London) rằng Mỹ và Trung Quốc đã đạt được một “khung thỏa thuận” nhằm triển khai các cam kết tại Geneva hồi tháng trước. Mục tiêu là duy trì đình chiến thương mại và dỡ bỏ các hạn chế liên quan đến đất hiếm và công nghệ xuất khẩu giữa hai nước.
 |
| Mỹ và Trung Quốc đạt khung thỏa thuận tạm ngừng thương chiến |
“Chúng tôi đã có khung thỏa thuận để triển khai những gì hai lãnh đạo nhất trí trong cuộc điện đàm ngày 5/6 và tại Geneva”, ông Lutnick nói. Ông cho biết thỏa thuận này sẽ được trình lên Tổng thống Donald Trump để phê duyệt, trong khi phía Trung Quốc cũng sẽ báo cáo lên Chủ tịch Tập Cận Bình.
Phía Trung Quốc, Thứ trưởng Thương mại Lý Thành Cương cũng xác nhận hai bên “về nguyên tắc” đã thống nhất được một khuôn khổ để triển khai thỏa thuận của lãnh đạo cấp cao. Tuy nhiên, cả hai phía đều chưa công bố chi tiết cụ thể về các điều khoản trong khuôn khổ vừa đạt được.
Trước khi có tiến triển tại London, thỏa thuận Geneva đã suýt sụp đổ khi Mỹ cáo buộc Trung Quốc không thực hiện cam kết gỡ bỏ hạn chế xuất khẩu đất hiếm, nguồn nguyên liệu then chốt trong sản xuất xe điện, thiết bị quốc phòng và công nghệ cao. Đáp lại, Washington cũng áp loạt biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip, phần mềm thiết kế bán dẫn và hóa chất chuyên dụng.
Bộ trưởng Lutnick cho biết, trong khuôn khổ mới, Trung Quốc sẽ dỡ bỏ các hạn chế liên quan đến đất hiếm và nam châm vĩnh cửu, còn Mỹ cũng sẽ rút lại một số biện pháp kiểm soát công nghệ được ban hành trong tháng 5.
“Chúng ta đang tiến tới sự cân bằng, đúng như Tổng thống Trump từng nói, khi nào đất hiếm được mở, thì các biện pháp hạn chế từ Mỹ cũng sẽ được rút lại tương ứng”, ông Lutnick nhấn mạnh.
 |
| Bộ trưởng Thương mại Hoa Kỳ, ông Howard Lutnick |
Phản ứng từ thị trường tài chính khá dè chừng. Chỉ số MSCI châu Á – Thái Bình Dương (trừ Nhật Bản) chỉ tăng 0,2%. Giới phân tích cho rằng thỏa thuận này “nằm trong kỳ vọng” và các nhà đầu tư đang chờ nội dung chi tiết về mức độ cam kết từ cả hai phía.
Ông Chris Weston, Trưởng bộ phận nghiên cứu tại Pepperstone (Melbourne), nhận định: “Điểm mấu chốt vẫn là chi tiết về khối lượng đất hiếm Trung Quốc xuất sang Mỹ, và mức độ nới lỏng trong xuất khẩu chip Mỹ sang phương Đông. Nhưng chỉ cần hai bên tiếp tục duy trì trao đổi tích cực, tài sản rủi ro vẫn có cơ sở để được hỗ trợ”.
Trong tháng 5, xuất khẩu Trung Quốc sang Mỹ đã giảm tới 34,5% – mức giảm mạnh nhất kể từ đầu đại dịch. Tuy lạm phát và thị trường lao động Mỹ chưa bị ảnh hưởng nghiêm trọng, nhưng tâm lý doanh nghiệp và người tiêu dùng đã suy yếu rõ rệt, trong khi đồng USD vẫn chịu áp lực.
Cùng lúc, thời hạn 90 ngày đàm phán từ thỏa thuận Geneva đang đếm ngược. Nếu không đạt được thỏa thuận toàn diện trước ngày 10/8, các mức thuế quan sẽ quay trở lại mức cũ: từ 30% lên 145% với hàng Trung Quốc, và từ 10% lên 125% với hàng Mỹ.
“Thỏa thuận London giúp hai bên trở lại vạch xuất phát, tốt hơn là không có gì cả”, ông Josh Lipsky, Giám đốc Trung tâm Địa Kinh tế thuộc Atlantic Council, nhận định.
Ngay sau khi khung thỏa thuận được công bố, một tòa phúc thẩm Mỹ cũng cho phép duy trì hiệu lực các mức thuế cao mà ông Trump ban hành hồi tháng 4, trong lúc chờ xem xét lại quyết định từ tòa cấp dưới. Điều này giúp giữ nguyên một công cụ đòn bẩy quan trọng của Mỹ trong đàm phán.
Bên cạnh đó, Ngân hàng Thế giới cũng vừa hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu 2025 xuống 2,3%, cảnh báo rằng “thuế quan cao và bất ổn thương mại đang tạo ra lực cản lớn đối với kinh tế toàn cầu”.
Dù đạt được khung triển khai thỏa thuận Geneva và làm dịu căng thẳng tức thời, các nhà quan sát cho rằng, Mỹ – Trung vẫn chưa thể giải quyết được bất đồng sâu sắc về mô hình kinh tế. Washington tiếp tục chỉ trích Trung Quốc về nền kinh tế định hướng xuất khẩu và vai trò của doanh nghiệp nhà nước, trong khi Bắc Kinh phản đối các biện pháp đơn phương và chính trị hóa thương mại.
Vòng đàm phán tại London được tổ chức tại Lancaster House, tòa nhà thuộc sở hữu của chính phủ Anh, với kỳ vọng đây là “địa điểm trung lập” để hai bên tháo gỡ bất đồng. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng để đạt được thỏa thuận thương mại bền vững, cả hai nền kinh tế lớn nhất thé giới vẫn còn “một chặng đường dài”.
