Black Friday 2025: Khi hành vi chi tiêu người tiêu dùng thay đổi

Black Friday 2025: Khi hành vi chi tiêu người tiêu dùng thay đổi

Black Friday – ngày hội mua sắm lớn nhất trong năm tại Mỹ – vốn nổi tiếng với những đợt giảm giá sâu lên tới 70-80%, thường là tâm điểm thúc đẩy tiêu dùng cuối năm. Tuy nhiên, năm nay, sự kiện này diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Mỹ đang đối mặt với nhiều bất ổn, khiến hành vi mua sắm của người tiêu dùng thay đổi rõ rệt. “Ngày thứ Sáu đen tối” đang mang một ý nghĩa đúng theo nghĩa đen – không chỉ là sắc thái của các tấm biển giảm giá, mà còn là bức tranh tiêu dùng ảm đạm.

Săn hàng giá sốc nhưng vẫn dè dặt

Theo khảo sát mới nhất từ Deloitte, người tiêu dùng Mỹ đang tính toán lại chi tiêu cho mùa mua sắm cuối năm, đặc biệt là giai đoạn từ Black Friday đến Cyber Monday. Trung bình, họ có xu hướng cắt giảm khoảng 4% chi tiêu so với năm trước. Lý do chính đến từ chi phí sinh hoạt cao và tâm lý lo ngại về triển vọng kinh tế trong năm tới.

Khảo sát cũng chỉ ra xu hướng thắt lưng buộc bụng không chỉ xuất hiện ở nhóm thu nhập thấp. Những người kiếm dưới 50.000 USD/năm dự kiến giảm chi tiêu khoảng 12%, trong khi nhóm thu nhập cao – từ 200.000 USD/năm trở lên – thậm chí còn cắt giảm tới 18% cho mùa Black Friday năm nay. Điều này phản ánh sự lan tỏa của tâm lý phòng thủ tài chính trên toàn bộ các tầng lớp xã hội.

So với các năm trước, đây là một bước ngoặt. Năm 2021, vẫn theo Deloitte, người tiêu dùng Mỹ thường có kế hoạch tăng chi tiêu trong dịp lễ cuối năm. Sự thay đổi năm nay cho thấy tác động rõ rệt từ môi trường kinh tế vĩ mô.

Thời điểm diễn ra Black Friday năm nay càng trở nên thách thức hơn khi tâm lý người tiêu dùng suy giảm. Theo dữ liệu từ Đại học Michigan công bố ngày 21/11, chỉ số niềm tin tiêu dùng hiện chỉ nhỉnh hơn mức đáy vào tháng 6/2022 – giai đoạn lạm phát tại Mỹ lên đỉnh. Có đến 69% người được khảo sát tin rằng tỷ lệ thất nghiệp sẽ tăng trong năm tới.

Giá cả leo thang khiến nhiều người phải cân nhắc lại các khoản chi tiêu không thiết yếu. Thay vì mua sắm theo cảm hứng, nhiều hộ gia đình chuyển hướng ngân sách sang các khoản thiết yếu như thực phẩm, thuốc men, hoặc tiết kiệm để đối phó với chi phí bảo hiểm y tế đang có xu hướng tăng mạnh. Như trường hợp của Liz Sweeney (bang Idaho), người cho biết: “Năm tới, phí bảo hiểm y tế của chúng tôi sẽ tăng đáng kể. Vì thế, việc chi tiêu tùy hứng phải ghìm lại.”

Joanne Hsu – Giám đốc khảo sát tiêu dùng tại Đại học Michigan – nhận định rằng dù tâm lý tiêu dùng có cải thiện nhẹ sau khi chính phủ mở cửa trở lại, nhưng phần lớn người dân vẫn thất vọng vì giá cả cao kéo dài và thu nhập không tăng tương xứng.

Một điểm đáng chú ý trong mùa Black Friday năm nay là sự gia tăng về số lượng người tham gia sự kiện. Theo dự báo từ Hiệp hội Bán lẻ Quốc gia Mỹ (NRF), khoảng 186,9 triệu người sẽ tham gia mua sắm trong 5 ngày từ Lễ Tạ ơn (Thanksgiving) đến Cyber Monday – mức cao chưa từng có, vượt xa con số 183,4 triệu người của năm 2024.

Tuy nhiên, nghịch lý xảy ra khi lượng người đông hơn nhưng tổng chi tiêu lại giảm. Ước tính trung bình chi tiêu mỗi người cho quà tặng và các sản phẩm mùa lễ (bao gồm đồ trang trí, thực phẩm, thiệp, kẹo...) năm nay là 890 USD, thấp hơn mức 902 USD của năm ngoái.

Mark Mathews – Kinh tế trưởng của NRF đánh giá rằng tâm lý người tiêu dùng đã yếu đi rõ rệt. Người dân vẫn giữ thói quen mua sắm trong dịp lễ, nhưng thay vì chi mạnh tay, họ chọn lọc hơn và chỉ tập trung vào những món hàng thực sự cần thiết hoặc có mức giảm sâu.

Doanh nghiệp bán lẻ xoay trục chiến lược

Trước tình hình tiêu dùng ảm đạm, các hãng bán lẻ lớn tại Mỹ đã chủ động thay đổi chiến lược để kích cầu. Walmart, một trong những nhà bán lẻ hàng đầu nước Mỹ, đã bắt đầu các chương trình khuyến mãi lớn từ giữa tháng 11 và kéo dài đến ngày 1/12, chia thành ba giai đoạn để giữ chân khách hàng liên tục.

Amazon – gã khổng lồ thương mại điện tử khởi động “tuần lễ Black Friday” từ sớm hơn thường lệ. Trong khi đó, Macy’s cũng đầu tư riêng một cổng thông tin chuyên biệt dành cho dịp mua sắm này, phản ánh nỗ lực tối đa nhằm giữ vững doanh số trong bối cảnh chi tiêu suy yếu.

Tuy nhiên, dù triển khai chiến dịch sớm và rộng, các doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với thực tế rằng mức tăng trưởng doanh thu trong hai tháng cuối năm 2025 có thể chậm lại. NRF dự báo tổng doanh số mùa lễ đạt khoảng 1.000 tỷ USD – tăng 4% so với năm ngoái, nhưng thấp hơn mức tăng 4,8% của năm 2024.

Black Friday 2025 đang diễn ra trong một bối cảnh hoàn toàn khác biệt so với các năm trước. Sự gia tăng về số lượng người tham gia không thể khỏa lấp tâm lý lo ngại về kinh tế và sự dè dặt trong chi tiêu. Mùa mua sắm vốn là “phao cứu sinh” cho doanh thu bán lẻ cuối năm, nay trở thành bài toán cân não giữa giảm giá và lợi nhuận.

Trong khi các hãng bán lẻ Mỹ đang phải sáng tạo hơn trong chiến lược tiếp thị và khuyến mãi, người tiêu dùng lại chọn cách thận trọng hơn trong từng đồng chi ra. Điều này không chỉ phản ánh tình hình kinh tế hiện tại mà còn là chỉ báo sớm cho xu hướng tiêu dùng trong năm 2026 – một năm được dự báo tiếp tục nhiều thách thức với cả người dân và doanh nghiệp Mỹ.