Kinh tế Mỹ phát tín hiệu trái chiều, Fed đứng trước quyết định khó về lãi suất

Theo báo cáo Beige Book (Sách Xám) mới nhất được Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) công bố ngày 2/9, hoạt động kinh tế trên toàn nước Mỹ tăng nhẹ trong những tuần gần đây, việc làm cũng nhích lên, trong khi giá cả tăng ở mức vừa phải.

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đánh giá tốc độ phát triển kinh tế xứ sở Cờ Hoa trong thời gian gần đây thông qua báo cáo Beige Book mới nhất.

Fed đánh giá triển vọng chung trong những tháng tới vẫn tích cực. Tuy nhiên, tâm lý giữa các lĩnh vực có sự khác biệt đáng kể khi nhiều doanh nghiệp ngày càng lo ngại về tác động của giá năng lượng cao, những thay đổi chính sách và xung đột quốc tế.

Beige Book tổng hợp thông tin kinh tế định tính từ 12 khu vực của Fed, qua đó cung cấp cho các nhà hoạch định chính sách bức tranh tương đối sát với tình hình kinh tế hiện tại.

Trong số 12 khu vực, tốc độ tăng giá chậm lại tại 3 khu vực, tăng tại một khu vực và gần như không thay đổi tại 8 khu vực còn lại. Một số doanh nghiệp tiếp xúc trực tiếp với người tiêu dùng cho biết khách hàng ngày càng nhạy cảm với giá, khiến các công ty khó chuyển toàn bộ phần chi phí đầu vào tăng thêm sang người mua.

Những tín hiệu trên xuất hiện chưa đầy hai tuần trước cuộc họp chính sách ngày 15-16/9 của Fed.

Tại cuộc họp cuối tháng 7, Fed giữ nguyên lãi suất qua đêm chuẩn ở mức 3,50%-3,75%, mức được duy trì từ tháng 12. Trong số 19 nhà hoạch định chính sách, 5 người cho rằng việc tăng lãi suất đã bị trì hoãn quá lâu. Một số quan chức khác muốn thấy lạm phát cải thiện rõ rệt hơn trước khi tiếp tục ủng hộ việc giữ nguyên chính sách.

Khả năng Fed tăng lãi suất trong tháng 9 đang được thị trường đặc biệt chú ý sau những phát biểu gần đây của Chủ tịch Fed Kevin Warsh.

Ông Warsh cho biết lạm phát hiện là trọng tâm chính trong các cân nhắc chính sách. Người đứng đầu Fed cũng phát tín hiệu sẵn sàng nâng lãi suất nếu các dữ liệu sắp tới không đủ để tạo niềm tin rằng lạm phát cơ bản đang quay trở lại mục tiêu 2% một cách rõ ràng và với tốc độ đủ nhanh.

Lạm phát, tính theo mức thay đổi 12 tháng của chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) - thước đo được Fed ưu tiên theo dõi - đã cao hơn mục tiêu trong khoảng 5 năm rưỡi.

Theo đánh giá của ông Warsh, hai số liệu hàng tháng gần đây dù tốt hơn dự kiến nhưng chưa đủ để chứng minh xu hướng lạm phát đã cải thiện đáng kể.

Trong khi đó, Chủ tịch Fed New York John Williams cho rằng ngân hàng trung ương vẫn cần tiếp tục theo dõi các dữ liệu kinh tế trước khi đưa ra quyết định.

Thị trường tài chính hiện định giá khoảng 65% khả năng Fed tăng lãi suất trong tháng này, trong khi khả năng giữ nguyên lãi suất ở mức khoảng 35%. Mức chênh lệch này cho thấy sự bất định vẫn khá lớn khi cuộc họp chính sách đang đến gần.

Dữ liệu phục vụ Beige Book lần này được thu thập đến ngày 24/8.

Một trong những vấn đề nổi bật trong báo cáo là tác động của giá năng lượng, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông và xung đột mới giữa Mỹ với Iran khiến giá dầu tăng trở lại.

Fed ghi nhận áp lực chi phí đầu vào tăng đáng kể trong lĩnh vực sản xuất và xây dựng tại nhiều khu vực. Giá năng lượng, vận tải và nguyên vật liệu, đặc biệt là kim loại và hóa dầu, đều gây thêm sức ép lên doanh nghiệp.

Các khu vực cũng tiếp tục phản ánh tác động của thuế quan, trong khi nhiều công ty phải đối mặt với chi phí chăm sóc sức khỏe và bảo hiểm ở mức cao.

Fed Boston cho biết nhiều doanh nghiệp ngày càng lo ngại về nguy cơ lạm phát do giá năng lượng tăng và khả năng xuất hiện thêm các mức thuế quan mới.

Theo các doanh nghiệp trong khu vực này, chi phí năng lượng cao đang gây sức ép lên ngân sách của người tiêu dùng. Tác động có thể trở nên rõ rệt hơn trong mùa sưởi ấm nếu xung đột tại Trung Đông tiếp tục kéo dài.

Dù vậy, mức độ lo ngại về lạm phát chưa cho thấy sự gia tăng quá lớn so với báo cáo trước. Beige Book mới nhất đề cập đến lạm phát 17 lần, so với 18 lần trong báo cáo công bố giữa tháng 7.

Một vấn đề khác được nhiều khu vực của Fed nhắc đến là sự suy yếu của thị trường nhà ở. Fed New York dẫn trường hợp một nhà bán lẻ cửa sổ ghi nhận doanh số chậm lại khi người tiêu dùng ngày càng dè dặt với các khoản đầu tư cho nhà ở trong bối cảnh lạm phát và lãi suất thế chấp tăng. Tại Tây Tennessee, thị trường nhà ở được mô tả là đang chuyển từ trạng thái ổn định sang chậm lại. Lượng nhà tồn kho tăng, trong khi thời gian bất động sản nằm trên thị trường cũng kéo dài hơn.

Tuy nhiên, báo cáo chưa cho thấy tăng trưởng tiền lương đang trở thành một trong những động lực chính đẩy lạm phát lên cao. Một số khu vực vẫn ghi nhận áp lực tiền lương trong những ngành cụ thể như xây dựng và sản xuất. Tại Maryland, một công ty xây dựng thậm chí đã phải tăng lương 35% để giữ chân người lao động.

Ở chiều ngược lại, một doanh nghiệp trong lĩnh vực giải trí và khách sạn tại khu vực Fed San Francisco cho biết thị trường lao động yếu hơn và mức độ cạnh tranh nhân lực giảm đã khiến doanh nghiệp thận trọng hơn với việc tăng lương.

Một công ty dịch vụ thuộc khu vực Fed Cleveland thậm chí giảm 10% lương của nhân viên cấp cao trong khuôn khổ chương trình cắt giảm chi phí. Một chủ doanh nghiệp lắp đặt năng lượng trao đổi với Fed Minneapolis cũng cho biết biên lợi nhuận quá mỏng khiến doanh nghiệp gặp khó trong việc tiếp tục nâng thu nhập cho nhân viên.

Trí tuệ nhân tạo tiếp tục là một trong những chủ đề đáng chú ý trong Beige Book. Theo Fed, các khu vực đang ghi nhận cả tác động tích cực lẫn tiêu cực của AI đối với nhu cầu lao động. Trong khi công nghệ có thể làm giảm nhu cầu nhân sự ở một số lĩnh vực, làn sóng đầu tư liên quan đến AI lại thúc đẩy nhu cầu rất lớn đối với trung tâm dữ liệu.

Nhiều khu vực cho biết nhu cầu liên quan đến xây dựng trung tâm dữ liệu và chi tiêu quốc phòng vẫn tăng mạnh, ngay cả khi các lĩnh vực khác đang chậm lại. Một doanh nghiệp trao đổi với Fed Chicago đánh giá rằng nếu không có sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu, ngành xây dựng có thể đã rơi vào suy thoái.

Ngoài AI, Beige Book lần này còn cho thấy tác động kinh tế của một xu hướng đang ngày càng phổ biến tại Mỹ: thuốc giảm cân. Người sử dụng các loại thuốc này thường được khuyến nghị tăng lượng protein trong chế độ ăn nhằm hạn chế tình trạng mất cơ. Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng đang tạo ra hiệu ứng lan sang ngành chăn nuôi và chế biến thực phẩm.

Fed Kansas City ghi nhận nhu cầu mạnh đối với thực phẩm giàu protein đã hỗ trợ đáng kể cho ngành chăn nuôi, đồng thời góp phần thúc đẩy các khoản đầu tư lớn vào cơ sở sản xuất sữa tại Kansas. Các khoản đầu tư với quy mô nhỏ hơn cũng đang được triển khai tại New Mexico và Nebraska.

Những tín hiệu trong Beige Book cho thấy kinh tế Mỹ chưa rơi vào trạng thái suy yếu rõ rệt, nhưng Fed đang phải đối mặt với một bài toán ngày càng phức tạp: tăng trưởng vẫn được duy trì trong khi áp lực giá từ năng lượng, thuế quan và chi phí đầu vào chưa hoàn toàn biến mất. Điều này khiến quyết định lãi suất tại cuộc họp giữa tháng 9 trở thành tâm điểm chú ý của thị trường.