Thứ bảy 14/11/2026 22:31
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
 |
| Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) sẽ có cuộc gặp với người đồng cấp Nga Vladimir Putin (giữa) và Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (phải) tại Thâm Quyến, Trung Quốc bên lề Hội nghị APEC 2026 |
Theo Nhà Trắng, chương trình nghị sự của cuộc gặp sẽ tập trung vào vấn đề kiểm soát và ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, cuộc tiếp xúc giữa lãnh đạo ba cường quốc diễn ra trong bối cảnh quan hệ quốc tế đang chịu tác động của nhiều vấn đề phức tạp, trong đó có cuộc xung đột tại Ukraine, chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran, cùng những bất đồng kéo dài trong quan hệ kinh tế, thương mại giữa Washington và Bắc Kinh.
Mặc dù có những vấn đề cùng quan tâm, Mỹ, Trung Quốc và Nga vẫn có những cách tiếp cận và ưu tiên khác nhau, khiến triển vọng đạt được các thỏa thuận thực chất tại cuộc gặp chưa rõ ràng.
Một trong những nội dung quan trọng nhất được dự báo sẽ được đưa ra thảo luận là tương lai của cơ chế kiểm soát vũ khí hạt nhân chiến lược sau khi Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) giữa Mỹ và Nga hết hiệu lực vào tháng 2/2026.
Được ký kết năm 2010, New START đặt ra những giới hạn đối với kho vũ khí hạt nhân chiến lược của Washington và Moskva. Việc hiệp ước hết hiệu lực đặt ra yêu cầu xây dựng một khuôn khổ mới nhằm hạn chế nguy cơ chạy đua vũ trang và duy trì ổn định chiến lược giữa các nước sở hữu vũ khí hạt nhân.
Hiện Nga được đánh giá là quốc gia sở hữu số lượng đầu đạn hạt nhân lớn nhất thế giới, tiếp đến là Mỹ và Trung Quốc. Trong khi đó, Bắc Kinh đang đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa và mở rộng năng lực hạt nhân.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ đề xuất của Nga về việc gia hạn New START sau khi hiệp ước hết hiệu lực, đồng thời đề nghị xây dựng một thỏa thuận mới theo hướng hiện đại và toàn diện hơn, có sự tham gia của Trung Quốc. Tuy nhiên, Bắc Kinh chưa thể hiện sự sẵn sàng tham gia một cơ chế kiểm soát vũ khí hạt nhân mà nước này không góp phần xây dựng ngay từ đầu.
Một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ cho biết vấn đề kiểm soát vũ khí hạt nhân có thể là nội dung mở đầu các cuộc trao đổi, song Washington không đặt kỳ vọng đạt được thỏa thuận cụ thể ngay tại cuộc gặp.
Bên cạnh vấn đề hạt nhân, tình hình Trung Đông cũng được dự báo là chủ đề đáng chú ý trong chương trình nghị sự. Theo các quan chức, lãnh đạo ba nước có thể trao đổi về cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran, bắt đầu từ ngày 28/2.
Mặc dù các hoạt động tấn công quân sự quy mô lớn đã tạm dừng, tình hình khu vực vẫn trong trạng thái bế tắc. Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu, tiếp tục chịu ảnh hưởng của các biện pháp phong tỏa sau hơn 100 ngày xung đột.
Những nguy cơ an ninh đối với tàu thuyền qua lại khu vực, bao gồm khả năng bị tấn công hoặc gặp thủy lôi, khiến giá dầu và khí đốt trên thị trường quốc tế biến động mạnh.
Đối với Trung Quốc, diễn biến tại eo biển Hormuz có tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng. Trước khi chiến sự bùng phát, khoảng một phần ba lượng dầu thô nhập khẩu của nước này được vận chuyển qua tuyến hàng hải nói trên. Bất ổn tại Trung Đông cũng ảnh hưởng tiêu cực đến nhu cầu đối với hàng hóa xuất khẩu của Trung Quốc.
Trong khi đó, Nga được cho là hưởng lợi từ giá năng lượng tăng cao và việc Washington gần đây nới lỏng một số biện pháp trừng phạt trong bối cảnh nguồn cung năng lượng toàn cầu thắt chặt, đặc biệt đối với mặt hàng dầu diesel.
Những lợi ích khác biệt này có thể ảnh hưởng đến cách tiếp cận của từng bên đối với các đề xuất nhằm chấm dứt xung đột và khôi phục hoạt động vận chuyển năng lượng qua eo biển Hormuz.
Một vấn đề khác có khả năng được đề cập là quan hệ kinh tế, thương mại Mỹ - Trung Quốc, nhất là những bất đồng liên quan đến thuế quan, công nghệ bán dẫn và kiểm soát xuất khẩu các nguyên liệu chiến lược.
Trong năm 2025, chính quyền Tổng thống Donald Trump từng áp mức thuế bổ sung lên tới 145% đối với hàng hóa Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh đáp trả bằng mức thuế 125% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ. Căng thẳng tiếp tục gia tăng khi Trung Quốc áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu khoáng sản đất hiếm, nguồn nguyên liệu quan trọng đối với hoạt động sản xuất chip bán dẫn tiên tiến và nhiều lĩnh vực công nghệ cao.
Sau đó, hai nước đã tiến hành các cuộc tiếp xúc cấp cao, trong đó có những cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hàn Quốc và Washington, qua đó đạt được một số thỏa thuận và điều chỉnh giảm thuế quan.
Tuy nhiên, cạnh tranh trong lĩnh vực công nghệ vẫn là một trong những yếu tố gây sức ép đối với quan hệ song phương. Gần đây, vụ việc liên quan đến hãng sản xuất chip Nvidia tiếp tục làm gia tăng bất đồng khi phía Mỹ cáo buộc Trung Quốc tiến hành hoạt động theo dõi cựu Giám đốc điều hành Jensen Huang. Bắc Kinh đã bác bỏ cáo buộc này.
Trong bối cảnh chip bán dẫn giữ vai trò then chốt đối với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và các ngành công nghiệp công nghệ cao, những bất đồng về kiểm soát công nghệ được dự báo tiếp tục là vấn đề quan trọng trong quan hệ giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới.
Đối với cuộc xung đột tại Ukraine, khả năng vấn đề này được đưa vào chương trình thảo luận chính thức được đánh giá là tương đối thấp. Một quan chức chính quyền Mỹ cho biết Tổng thống Donald Trump không có kế hoạch đề cập tình hình Ukraine tại cuộc gặp ba bên, mặc dù trước đó một số quan chức Điện Kremlin từng để ngỏ khả năng đưa vấn đề này ra trao đổi.
Phía Trung Quốc cho rằng xung đột tại Ukraine chủ yếu là vấn đề của châu Âu. Trong khi đó, Washington tiếp tục thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao nhằm tìm kiếm giải pháp chấm dứt chiến sự.
Theo các quan chức Mỹ, hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner dự kiến thăm Ukraine và Nga trong tuần này để tiến hành các cuộc tiếp xúc liên quan đến tiến trình hòa bình. Một quan chức Mỹ nhận định Trung Quốc không trực tiếp tham gia tiến trình đàm phán nói trên, do đó việc đưa vấn đề Ukraine vào chương trình nghị sự của cuộc gặp ba bên có thể không phù hợp.
Quan hệ giữa Washington và Kyiv thời gian gần đây cũng xuất hiện thêm những bất đồng. Tổng thống Donald Trump từng cho rằng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky chưa thể hiện đầy đủ thiện chí chấm dứt xung đột.
Về phía Ukraine, Kyiv tiếp tục nêu cáo buộc Mỹ hạn chế khả năng kết nối vệ tinh Starlink, hệ thống được sử dụng để hỗ trợ hoạt động của các phương tiện bay không người lái. Tổng thống Trump cũng quy trách nhiệm cho các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào cơ sở dầu mỏ Nga trong việc khiến giá dầu diesel tăng mạnh.
Cùng thời điểm, nhà lãnh đạo Mỹ có những phát biểu tích cực về người đồng cấp Nga Vladimir Putin và chấp thuận các biện pháp tạo điều kiện để dầu diesel Nga tiếp cận thị trường quốc tế, bao gồm cả thị trường Mỹ, đồng thời nới lỏng các lệnh trừng phạt liên quan đến dầu mỏ Nga.
Trong bối cảnh đó, giới phân tích cho rằng cuộc gặp tại Thâm Quyến có thể mang lại những lợi ích khác nhau cho từng nhà lãnh đạo.
Đối với Tổng thống Vladimir Putin, đây được xem là cơ hội củng cố vị thế ngoại giao của Nga, đồng thời thể hiện vai trò của Moskva trong các vấn đề an ninh quốc tế mà không nhất thiết phải đặt cuộc xung đột tại Ukraine vào trọng tâm trao đổi.
Từ Moskva, nhà báo, nhà phân tích chính trị Alexander Bratersky nhận định việc tham gia cuộc gặp cùng lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc có thể giúp Tổng thống Putin củng cố hình ảnh một nhà lãnh đạo có vị thế tương đương với các cường quốc khác. Theo ông, hình ảnh này cũng có ý nghĩa đối với dư luận trong nước Nga, nhất là trong việc khẳng định Moscow tiếp tục có ảnh hưởng đối với cấu trúc an ninh châu Âu.
Đối với Trung Quốc, một trong những ưu tiên là thúc đẩy giải pháp nhằm hạ nhiệt xung đột tại Trung Đông, qua đó góp phần bảo đảm nguồn cung năng lượng và ổn định hoạt động thương mại quốc tế. Bắc Kinh đồng thời muốn tránh bị đưa vào một cơ chế kiểm soát vũ khí hạt nhân ba bên khi các điều kiện tham gia chưa được xác định trên cơ sở phù hợp với quan điểm của nước này.
Tháng trước, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã khẳng định việc yêu cầu Bắc Kinh tham gia đàm phán giải trừ vũ khí hạt nhân ba bên trong giai đoạn hiện nay là không công bằng, thiếu hợp lý và chưa phù hợp với thực tế.
Về phía Mỹ, chính quyền Tổng thống Donald Trump đặt ưu tiên vào việc thúc đẩy một khuôn khổ mới về kiểm soát vũ khí hạt nhân với sự tham gia của cả Nga và Trung Quốc.
Người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales cho biết Tổng thống Trump dự kiến trao đổi về vấn đề cắt giảm vũ khí hạt nhân trên phạm vi toàn cầu, đồng thời nhấn mạnh những nguy cơ nghiêm trọng từ việc phổ biến loại vũ khí này.
Bên cạnh mục tiêu kiểm soát vũ khí, cuộc gặp cũng có thể tạo cơ hội để Washington thể hiện vai trò ngoại giao trong việc xử lý các điểm nóng quốc tế, đặc biệt là tình hình Iran. Tuy nhiên, triển vọng đạt được bước đột phá trong vấn đề Trung Đông vẫn đối mặt nhiều trở ngại khi Tehran chưa chấp nhận các yêu cầu của Washington nhằm chấm dứt xung đột.
Giới phân tích cũng cho rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump đang tìm cách tăng cường quan hệ cá nhân với các nhà lãnh đạo có ảnh hưởng lớn trên trường quốc tế, trong đó có Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Nga Vladimir Putin và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un.
Dù vậy, những diễn biến chính trị trong nước Mỹ có thể tác động đến vị thế đàm phán của ông Trump. Thất bại đáng kể của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vừa qua được cho là có khả năng làm suy giảm ảnh hưởng của Nhà Trắng, nhất là khi Quốc hội mới do đảng Dân chủ kiểm soát có thể gia tăng sự ủng hộ đối với Ukraine.
Ngoài những nội dung cụ thể trong chương trình nghị sự, cuộc gặp ba bên còn thu hút sự chú ý bởi những đánh giá về khả năng tác động của sự kiện đối với cấu trúc quan hệ quốc tế trong thời gian tới.
Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Quốc hội Nga Pyotr Tolstoy cho rằng cuộc gặp có thể mở ra khả năng hình thành một khuôn khổ thỏa thuận giữa các cường quốc, tương tự vai trò của Hội nghị Yalta năm 1945.
Tại hội nghị lịch sử này, Tổng Bí thư, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô Iosif Stalin, Tổng thống Mỹ Franklin D. Roosevelt và Thủ tướng Anh Winston Churchill đã thảo luận, thống nhất nhiều vấn đề quan trọng liên quan đến trật tự quốc tế sau Chiến tranh thế giới thứ hai, trong đó có việc tổ chức lại nước Đức và những định hướng hình thành Liên hợp quốc.
Tuy nhiên, những điều kiện và tương quan quốc tế hiện nay có nhiều khác biệt so với thời điểm diễn ra Hội nghị Yalta, trong khi lợi ích và ưu tiên chiến lược giữa các nước lớn cũng tồn tại không ít bất đồng.
 |
| Tranh vẽ của hoạ sĩ Nga Alexey Sergienko phác hoạ ba nhà lãnh đạo Mỹ, Nga, Trung Quốc đương nhiệm, mô phỏng theo hội nghị Yalta 1945 |
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov đánh giá cuộc gặp giữa lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, song lưu ý rằng bất kỳ thỏa thuận nào đạt được cũng không thể được áp đặt đối với những quốc gia khác.
Trong bối cảnh tình hình thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, cuộc gặp ba bên tại Thâm Quyến được kỳ vọng tạo thêm cơ hội đối thoại giữa các cường quốc về những vấn đề an ninh và kinh tế quốc tế đang nổi lên. Tuy nhiên, khả năng đạt được kết quả cụ thể vẫn phụ thuộc vào mức độ sẵn sàng thu hẹp bất đồng, tôn trọng lợi ích chính đáng của các bên và tìm kiếm những giải pháp thông qua đối thoại, hợp tác.
Việc duy trì các kênh tiếp xúc và trao đổi giữa các nước lớn, trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc và lợi ích của các quốc gia liên quan, tiếp tục có ý nghĩa quan trọng đối với nỗ lực giữ gìn hòa bình, ổn định và thúc đẩy hợp tác quốc tế.
