Điện Kremlin để ngỏ khả năng Tổng thống Nga Putin điện đàm với người đồng cấp Ukraine

Trợ lý Tổng thống Nga Yuri Ushakov ngày 1/11 cho biết Tổng thống Vladimir Putin có thể tiếp nhận cuộc điện đàm nếu người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky chủ động liên lạc. Theo ông Ushakov, nhà lãnh đạo Nga từ trước đến nay không từ chối các cuộc đàm phán và sẵn sàng trao đổi với phía Ukraine thông qua các kênh đối thoại phù hợp.

Tổng thống Nga Vladimir Putin (trái) sẵn sàng nhận cuộc gọi của người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky (phải)

Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ làm trung gian dự kiến được nối lại tại Abu Dhabi, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), trong tháng 11.

Kể từ khi xung đột Nga-Ukraine leo thang vào tháng 2/2022, Tổng thống Nga Putin và Tổng thống Ukraine Zelensky chưa tiến hành bất kỳ cuộc đối thoại trực tiếp nào, kể cả gặp mặt hoặc điện đàm. Lần gần nhất hai nhà lãnh đạo gặp nhau là tháng 12/2019, trong khuôn khổ hội nghị theo định dạng Normandy với sự tham gia trung gian của Pháp và Đức. Cuộc gặp khi đó tập trung vào những nỗ lực giải quyết tình hình tại miền đông Ukraine.

Trong những năm qua, Kyiv nhiều lần đề xuất tổ chức cuộc gặp trực tiếp giữa hai nhà lãnh đạo nhằm tìm kiếm giải pháp chính trị cho cuộc xung đột. Tháng 7 vừa qua, Tổng thống Zelensky đã gửi thư ngỏ tới Tổng thống Putin, đề nghị tiến hành đối thoại trực tiếp để thúc đẩy các nỗ lực chấm dứt chiến sự.

Tuy nhiên, theo thông tin được báo Kyiv Independent đăng tải ngày 30/10, phía Nga dường như ưu tiên phương án điện đàm thay vì tổ chức một cuộc gặp trực tiếp giữa hai tổng thống. Một quan chức cấp cao Ukraine cho biết hình thức trao đổi qua điện thoại từng được phía Nga đề cập trước đây. Trong khi đó, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 30/10 khẳng định Tổng thống Putin duy trì lập trường sẵn sàng đối thoại với các bên liên quan.

Theo ông Peskov, đến thời điểm đó, Điện Kremlin chưa nhận được đề nghị điện đàm từ phía Tổng thống Ukraine.

Trước đây, ông Vladimir Putin từng đặt vấn đề về tính hợp pháp trong nhiệm kỳ của ông Volodymyr Zelensky, đồng thời cho rằng một cuộc gặp cấp cao chỉ nên diễn ra khi các bên đã thống nhất những nội dung cơ bản của thỏa thuận.

Những khác biệt về điều kiện và hình thức tiếp xúc giữa lãnh đạo hai nước cho thấy tiến trình đối thoại trực tiếp vẫn còn nhiều trở ngại, dù cả Moskva và Kyiv đều tiếp tục đề cập khả năng giải quyết xung đột thông qua đàm phán.

Liên quan đến khuôn khổ thương lượng sắp tới, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho rằng các vòng đàm phán hòa bình đầu tiên nên được tổ chức theo định dạng ba bên, gồm Nga, Mỹ và Ukraine.

Theo ông Peskov, Moskva hiện duy trì các kênh liên lạc làm việc với Washington, do đó việc tổ chức các cuộc tiếp xúc ban đầu theo định dạng ba bên là phương án phù hợp với tình hình hiện nay.

Tuy nhiên, vấn đề tham gia của các quốc gia châu Âu vào tiến trình đàm phán cũng đang nhận được sự quan tâm.

Trợ lý Tổng thống Nga Yuri Ushakov cho rằng châu Âu cần có vai trò trong các cuộc thương lượng giữa Nga, Ukraine và Mỹ, bởi các nước châu Âu có ảnh hưởng quan trọng đối với khả năng đạt được một thỏa thuận hòa bình lâu dài.

Theo các nguồn tin ngoại giao được báo The Telegraph dẫn lại, Moskva có thể tìm cách đưa những vấn đề liên quan đến cấu trúc an ninh châu Âu và hoạt động mở rộng NATO vào chương trình nghị sự tại các cuộc đàm phán ở Abu Dhabi. Các nguồn tin này nhận định Nga có thể tận dụng tiến trình thương lượng để thúc đẩy những nhượng bộ từ phía phương Tây liên quan đến NATO, trong đó có các vấn đề mà Moskva cho rằng ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích an ninh của nước này.

Tổng thống Nga Vladimir Putin trước đây nhiều lần đề cập việc NATO mở rộng về phía đông như một trong những nguyên nhân căn bản dẫn đến căng thẳng giữa Nga và phương Tây. Tuy nhiên, những đánh giá về mục tiêu đàm phán của Moskva hiện chủ yếu dựa trên thông tin từ các nguồn ngoại giao được truyền thông dẫn lại, trong khi chưa có xác nhận chính thức về toàn bộ nội dung chương trình nghị sự tại Abu Dhabi.

Bên cạnh những diễn biến ngoại giao liên quan đến Nga và Ukraine, các cuộc trao đổi giữa Mỹ và những đồng minh NATO ở châu Âu cũng thu hút sự chú ý.

Theo Reuters, một số quan chức quốc phòng Mỹ đã đề nghị các đồng minh châu Âu điều chỉnh cách thức phát biểu công khai về những mối đe dọa an ninh liên quan đến Nga. Thông tin từ các nguồn am hiểu vấn đề cho biết Lithuania, Latvia và Estonia nằm trong số những quốc gia được phía Mỹ khuyến nghị sử dụng ngôn từ thận trọng hơn khi đề cập Moskva, nhằm hạn chế nguy cơ làm gia tăng căng thẳng trong quan hệ giữa Nga và NATO.

Cũng theo các nguồn tin này, một số đại diện Mỹ cho rằng những tuyên bố công khai mang tính đối đầu có thể gây bất lợi cho môi trường an ninh và các nỗ lực ngoại giao đang được triển khai.

Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách chính sách Elbridge Colby được cho là một trong những quan chức đã truyền đạt quan điểm trên trong các cuộc tiếp xúc song phương với đại diện các nước đồng minh.

Hiện chưa rõ liệu những khuyến nghị tương tự có được Washington đưa ra đối với các quốc gia châu Âu khác hay không.

Theo các nguồn tin được Reuters dẫn lại, ông Colby đã đề cập một số phát biểu của lãnh đạo châu Âu có nội dung mô tả Tổng thống Putin đang ở trong tình thế bị dồn ép, coi đây là ví dụ về cách diễn đạt có thể không mang lại hiệu quả tích cực đối với tình hình an ninh.

Trước đó, vào tháng 9, Thủ tướng Estonia Kristen Michal từng sử dụng hình ảnh so sánh nhằm mô tả phản ứng của nhà lãnh đạo Nga trước những diễn biến bất lợi trên chiến trường Ukraine.

Trong một cuộc họp khác, các quan chức Lầu Năm Góc được cho là đã đề nghị phái đoàn Estonia thể hiện sự chừng mực hơn trong những tuyên bố công khai liên quan đến Nga.

Một quan chức châu Âu cho biết thông điệp được phía Mỹ truyền đạt tập trung vào việc tiếp tục duy trì sự hỗ trợ của Washington đối với các đồng minh, đồng thời hạn chế những phát biểu có thể làm gia tăng sự chú ý hoặc căng thẳng không cần thiết.

Những thông tin này phản ánh sự khác biệt nhất định trong cách tiếp cận giữa Mỹ và một số quốc gia thành viên NATO đối với quan hệ với Nga, đặc biệt trong bối cảnh Washington đang thúc đẩy các hoạt động ngoại giao nhằm tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột tại Ukraine.

Tuy nhiên, Lầu Năm Góc từ chối bình luận về nội dung cụ thể của các cuộc trao đổi được truyền thông đề cập. Theo Bộ Quốc phòng Mỹ, những cuộc thảo luận riêng giữa các đồng minh thuộc phạm vi trao đổi nội bộ và cơ quan này không công bố thông tin liên quan.

Trong bối cảnh đó, khả năng nối lại các cuộc đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi được xem là diễn biến đáng chú ý đối với triển vọng giải quyết xung đột Nga-Ukraine.

Việc Điện Kremlin để ngỏ khả năng điện đàm giữa Tổng thống Putin và Tổng thống Zelensky có thể tạo thêm một kênh tiếp xúc chính trị cấp cao, song chưa đồng nghĩa với việc hai bên đã thống nhất điều kiện tiến hành đối thoại trực tiếp. Cùng với những bất đồng giữa Moskva và Kyiv, các vấn đề liên quan đến vai trò trung gian của Mỹ, sự tham gia của châu Âu và những yêu cầu an ninh của các bên vẫn cần được tiếp tục thảo luận.

Kết quả các cuộc tiếp xúc sắp tới sẽ phụ thuộc vào khả năng thu hẹp khác biệt về những nội dung then chốt, đồng thời xây dựng được khuôn khổ thương lượng có sự tham gia và chấp thuận của các bên liên quan, hướng tới một giải pháp chính trị nhằm chấm dứt xung đột và bảo đảm hòa bình, ổn định lâu dài tại khu vực.