Thứ hai 09/11/2026 15:39
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
 |
| Bầu cử giữa kỳ Mỹ 2026: Đảng Dân chủ kiểm soát lưỡng viện, Tổng thống Trump đối mặt thách thức mới. |
Kết quả bầu cử giữa kỳ năm 2026 này có thể mở ra cơ hội củng cố cơ chế kiểm soát quyền lực, giảm áp lực kinh tế đối với người dân, đồng thời đặt chính quyền Tổng thống Donald Trump trước những giới hạn mới trong việc triển khai chương trình nghị sự, đặc biệt là chính sách đối ngoại và các cuộc xung đột quốc tế.
Cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026 tại Mỹ đã tạo ra một bước ngoặt đáng chú ý trong đời sống chính trị nước này. Đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát cả Thượng viện và Hạ viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội trong hai năm đầu nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump.
Đảng Dân chủ đã giành được ít nhất 54 ghế tại Thượng viện, tính cả hai thượng nghị sĩ độc lập cùng liên minh và vượt ngưỡng 218 ghế cần thiết để kiểm soát Hạ viện. Đáng chú ý, chiến thắng của đảng Dân chủ không chỉ diễn ra tại những bang vốn có truyền thống ủng hộ đảng này. Các ứng viên Dân chủ còn tạo được những bước đột phá tại nhiều địa bàn được xem là thành trì của đảng Cộng hòa, trong đó có tiểu bang Texas, Kansas, Iowa và South Carolina.
Điều này cho thấy kết quả bầu cử không chỉ đơn thuần xuất phát từ sự trung thành của cử tri với một đảng phái mà còn phản ánh những lo ngại ngày càng lớn về chi phí sinh hoạt, lạm phát, chính sách thuế quan, cuộc chiến với Iran và cách thức điều hành đất nước của chính quyền hiện tại.
Theo Reuters và AP, chiến thắng của đảng Dân chủ được xem là một trong những thất bại bầu cử nghiêm trọng nhất mà đảng của một Tổng thống đương nhiệm phải đối mặt trong các cuộc bầu cử giữa kỳ gần đây. Tuy nhiên, cần nhìn nhận rằng cử tri Mỹ không trao cho đảng Dân chủ quyền điều hành toàn bộ chính phủ. Họ vẫn lựa chọn một Tổng thống thuộc đảng Cộng hòa. Thông điệp quan trọng hơn là người dân muốn có một Quốc hội đủ độc lập để giám sát Nhà Trắng thay vì để quyền lực chính trị tập trung quá nhiều vào một phía.
Một trong những giá trị lớn nhất của chiến thắng này là khả năng tái lập sự cân bằng trong hệ thống chính trị Mỹ.
Theo Hiến pháp Mỹ, tổng thống có quyền hành pháp rất lớn, nhưng Quốc hội nắm quyền lập pháp, phê chuẩn ngân sách, giám sát hoạt động của chính phủ và có vai trò quan trọng trong các vấn đề chiến tranh, hòa bình, thương mại và đối ngoại. Khi đảng đối lập kiểm soát cả hai viện, các quyết định của Nhà Trắng sẽ phải đối mặt với sự thẩm tra chặt chẽ hơn.
Các ủy ban Quốc hội có thể tổ chức điều trần, yêu cầu cung cấp tài liệu, triệu tập quan chức chính phủ và điều tra những vấn đề liên quan đến việc sử dụng ngân sách công, hoạt động của các cơ quan liên bang cũng như những quyết định gây tranh cãi của chính quyền.
Điều này không nhất thiết làm cho chính phủ hoạt động kém hiệu quả. Ngược lại, nếu được thực hiện trên tinh thần trách nhiệm, minh bạch và thượng tôn pháp luật, cơ chế giám sát có thể giúp hạn chế sai sót trong hoạch định chính sách, ngăn ngừa lạm quyền và củng cố niềm tin của người dân vào các thiết chế dân chủ.
Đối với phần lớn người dân Mỹ, vấn đề quan trọng nhất không phải là đảng nào thắng cử mà là họ có thể sống tốt hơn hay không.
Giá nhà ở, thực phẩm, năng lượng, bảo hiểm, y tế và các khoản chi tiêu thiết yếu vẫn là những áp lực lớn đối với các hộ gia đình. Chính sách thuế quan của chính quyền Trump, dù được xây dựng với mục tiêu bảo vệ sản xuất trong nước và tạo thêm việc làm cho người Mỹ, cũng có thể làm tăng chi phí nhập khẩu nguyên liệu, linh kiện và hàng tiêu dùng. Một phần chi phí này cuối cùng có thể được chuyển sang doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Với quyền kiểm soát Quốc hội, đảng Dân chủ có điều kiện thúc đẩy các chính sách nhằm giảm gánh nặng chi tiêu cho người dân, xem xét lại những biện pháp thuế quan gây tác động bất lợi đến người tiêu dùng và yêu cầu chính quyền đánh giá kỹ hơn hiệu quả kinh tế của các quyết định thương mại. Nếu hai đảng có thể tìm được tiếng nói chung về những vấn đề thiết yếu như nhà ở, y tế, năng lượng và việc làm, người dân Mỹ có thể là những đối tượng hưởng lợi trực tiếp.
Tuy nhiên, không nên mặc định rằng việc đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội sẽ lập tức khiến giá cả giảm xuống. Lạm phát còn chịu ảnh hưởng từ năng suất, tiền lương, chính sách tiền tệ, nguồn cung và tình hình kinh tế toàn cầu. Quốc hội chỉ có thể tạo ra những điều kiện chính sách thuận lợi hơn.
Một vấn đề khác được cử tri quan tâm là chi phí của các hoạt động quân sự ở nước ngoài.
Cuộc xung đột Mỹ - Iran đã tạo ra những hệ lụy đối với thị trường năng lượng, hoạt động vận tải biển và tâm lý của giới đầu tư. Khi giá năng lượng tăng, người dân Mỹ có thể phải trả nhiều hơn cho xăng dầu, vận chuyển và các sản phẩm thiết yếu.
Quốc hội mới có thể yêu cầu chính quyền công khai rõ hơn chi phí chiến tranh, mục tiêu chiến lược, thời hạn can dự và những điều kiện cần thiết để chấm dứt xung đột. Đây là một lợi ích quan trọng đối với người đóng thuế Mỹ: ngân sách quốc gia cần được sử dụng có trách nhiệm, đặc biệt khi những khoản chi lớn cho hoạt động quân sự có thể cạnh tranh trực tiếp với nguồn lực dành cho giáo dục, hạ tầng, y tế và các chương trình xã hội.
Các doanh nghiệp Mỹ, nhà đầu tư và đối tác quốc tế đều cần một môi trường chính sách có tính nhất quán.
Một Quốc hội hoạt động độc lập hơn có thể tạo ra thêm các cuộc tranh luận công khai, yêu cầu đánh giá tác động chính sách và hạn chế những quyết định thiếu sự chuẩn bị. Nếu được vận hành hiệu quả, sự cân bằng quyền lực sẽ giúp nước Mỹ củng cố lợi thế quan trọng của mình: một hệ thống thể chế có khả năng tự điều chỉnh thông qua bầu cử và các cơ chế pháp lý.
Chiến thắng của đảng Dân chủ đồng nghĩa với việc Tổng thống Donald Trump phải bước vào hai năm cuối nhiệm kỳ trong một môi trường chính trị hoàn toàn khác. Trước đây, khi đảng Cộng hòa kiểm soát Quốc hội, Nhà Trắng có điều kiện thuận lợi hơn để thúc đẩy các chương trình lập pháp và chính sách ngân sách. Từ tháng 1.2027, tình thế sẽ thay đổi.
Thứ nhất, các chương trình lập pháp của Tổng thống Trump sẽ gặp nhiều trở ngại.
Những đề xuất liên quan đến thuế, ngân sách, nhập cư, năng lượng, chi tiêu chính phủ và các chính sách kinh tế lớn sẽ phải đối mặt với sự phản đối của Quốc hội do đảng Dân chủ kiểm soát. Tổng thống vẫn có quyền phủ quyết các dự luật, nhưng ông cũng không thể tự mình thông qua những chính sách cần sự chấp thuận của Quốc hội.
Thứ hai, Nhà Trắng sẽ phải đối mặt với hoạt động giám sát và điều tra mạnh mẽ hơn.
Các ủy ban do đảng Dân chủ lãnh đạo có thể mở các cuộc điều tra về việc thực thi chính sách, hợp đồng chính phủ, quản lý ngân sách, các quyết định nhân sự và những vấn đề có liên quan đến trách nhiệm của các quan chức cấp cao. Điều này sẽ khiến chính quyền Trump phải dành nhiều thời gian và nguồn lực hơn để bảo vệ các quyết định của mình trước Quốc hội và công chúng.
Thứ ba, việc bổ nhiệm các vị trí quan trọng sẽ khó khăn hơn.
Thượng viện có quyền xem xét và phê chuẩn nhiều chức danh cấp cao trong chính quyền liên bang, bao gồm các bộ trưởng, đại sứ và thẩm phán liên bang. Với đảng Dân chủ kiểm soát Thượng viện, quá trình bổ nhiệm nhân sự của Tổng thống Trump có thể trở nên phức tạp, kéo dài và chịu nhiều tranh luận chính trị hơn.
Thứ tư, nguy cơ đối đầu giữa Nhà Trắng và Quốc hội có thể gia tăng.
Nếu hai bên không đạt được thỏa thuận về ngân sách và các dự luật quan trọng, nước Mỹ có thể đối mặt với tình trạng bế tắc chính sách, thậm chí nguy cơ gián đoạn hoạt động của một số cơ quan liên bang khi không đạt được thỏa thuận ngân sách.
Tuy nhiên, chiến thắng của đảng Dân chủ không đồng nghĩa với việc Tổng thống Trump mất quyền điều hành đất nước. Ông vẫn nắm quyền hành pháp, quyền phủ quyết và vai trò tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang. Vì vậy, hai năm tới nhiều khả năng sẽ chứng kiến một mô hình chính trị đối đầu nhưng vẫn phải thỏa hiệp: Nhà Trắng do đảng Cộng hòa kiểm soát, Quốc hội do đảng Dân chủ kiểm soát.
