Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội, Tổng thống Trump đối mặt thách thức mới

Theo Reuters và AP ngày 4/11 (giờ Việt Nam), đảng Dân chủ đã giành quyền kiểm soát Hạ viện và Thượng viện Mỹ sau hàng loạt chiến thắng tại những bang cạnh tranh quyết liệt, cũng như các địa bàn lâu nay được xem là thành trì của đảng Cộng hòa.

Lược đồ kết quả cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026 tại Mỹ, tính đến 15h15', giờ Việt Nam - do Bloomberg tổng hợp và thực hiện. Trái: số ghế Thượng viện; phải: số ghế Hạ viện

Đáng chú ý, đảng Dân chủ giành thêm ít nhất 7 ghế Thượng viện từ đảng Cộng hòa, trong đó có các bang Texas, Kansas, Iowa, Ohio, Maine, Bắc Carolina và Nam Carolina. Tại Hạ viện, đảng này cũng giành thêm hơn 20 ghế, qua đó bảo đảm thế đa số.

Kết quả trên vượt xa dự báo của nhiều nhà phân tích trước bầu cử, cho thấy sự dịch chuyển đáng kể trong lựa chọn chính trị của cử tri Mỹ.

Tại Texas, ứng cử viên James Talarico đánh bại đối thủ đảng Cộng hòa Ken Paxton, mang về chiến thắng Thượng viện mang tính lịch sử cho đảng Dân chủ. Tại Nam Carolina, bà Annie Andrews cũng giành chiến thắng, chấm dứt nhiều thập niên đảng Cộng hòa duy trì ưu thế trong các cuộc đua Thượng viện tại bang này.

Ông James Talarico, ứng viên đại diện cho bang Texas, đắc cử thượng nghị sĩ đảng Dân chủ liên bang. Chiến thắng của ông cũng góp phần cho sự lật ngược thế cờ của đảng Dân chủ tại Texas sau hơn 30 năm làm "thành trì" cho đảng Cộng hoà

Ở Kansas, ông Adam Hamilton trở thành ứng cử viên Dân chủ đầu tiên giành chiến thắng Thượng viện tại bang trong gần một thế kỷ. Trong khi đó, cựu Thượng nghị sĩ Sherrod Brown giành lại ghế Thượng viện tại Ohio.

Một diễn biến đáng chú ý khác là chiến thắng của ông Troy Jackson trước Thượng nghị sĩ Cộng hòa Susan Collins tại Maine, góp phần củng cố thế đa số của đảng Dân chủ tại Thượng viện.

Tại Michigan, ứng cử viên Abdul El-Sayed cũng giành chiến thắng trước đối thủ Cộng hòa Mike Rogers, giúp đảng Dân chủ bảo vệ thành công một ghế Thượng viện quan trọng.

Theo giới quan sát, thắng lợi của đảng Dân chủ có sự đóng góp đáng kể từ tỷ lệ tham gia bỏ phiếu cao của cử tri trung thành và cử tri độc lập. Chiến lược đưa ứng cử viên tranh cử trên diện rộng, kể cả tại những địa bàn khó giành chiến thắng, cũng phát huy hiệu quả.

Tuy nhiên, yếu tố mang tính quyết định được cho là sự bất mãn ngày càng lớn của cử tri đối với tình hình kinh tế và chi phí sinh hoạt. Các khảo sát sau bầu cử cho thấy giá thực phẩm, nhiên liệu và những khoản chi tiêu thiết yếu tiếp tục là mối quan tâm hàng đầu của người dân Mỹ.

Theo khảo sát do SSRS thực hiện cho một nhóm cơ quan truyền thông Mỹ, gần 9/10 cử tri coi chi phí sinh hoạt là yếu tố quan trọng trong quyết định bỏ phiếu. Gần hai phần ba số người được hỏi quy trách nhiệm cho Tổng thống Trump về tình trạng giá cả tăng cao, trong khi khoảng ba phần tư bày tỏ sự không hài lòng với hướng phát triển của đất nước.

Những kết quả này phản ánh khoảng cách giữa kỳ vọng của cử tri và hiệu quả chính sách kinh tế của chính quyền đương nhiệm.

Trong chiến dịch tranh cử năm 2024, ông Trump từng cam kết kiểm soát lạm phát và cải thiện đời sống người dân. Tuy nhiên, các biện pháp áp thuế đối với hàng hóa nhập khẩu cùng những tác động từ cuộc xung đột với Iran đã làm gia tăng sức ép lên giá cả và hoạt động kinh tế.

Trong bối cảnh đó, những thông điệp vận động tranh cử tập trung vào nguy cơ chính trị từ đảng Dân chủ không đủ sức thuyết phục một bộ phận đáng kể cử tri.

Kết quả bầu cử cũng đặt ra câu hỏi về ảnh hưởng chính trị của cá nhân Tổng thống Trump đối với đảng Cộng hòa.

Một số ứng cử viên được ông trực tiếp ủng hộ đã thất bại, trong đó có Ken Paxton tại Texas và Michael Whatley tại Bắc Carolina. Những kết quả này có thể làm gia tăng tranh luận trong nội bộ đảng Cộng hòa về chiến lược lựa chọn ứng cử viên và khả năng thu hút cử tri độc lập.

Đáng chú ý, sự ủng hộ dành cho đảng Cộng hòa trong cộng đồng cử tri gốc Mỹ Latinh cũng suy giảm.

Theo các khảo sát sau bầu cử được đề cập trong bài gốc, tỷ lệ ủng hộ đảng Cộng hòa của nhóm cử tri này giảm từ 46% năm 2024 xuống còn khoảng một phần ba trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Tại Texas, bà Gina Hinojosa giành chiến thắng trong cuộc đua thống đốc, trở thành nữ thống đốc gốc Mỹ Latinh đầu tiên của bang. Đảng Dân chủ cũng ghi nhận những kết quả tích cực tại các khu vực có đông cử tri gốc Mỹ Latinh ở Florida và một số bang khác.

Bên cạnh đó, cuộc bầu cử ghi nhận những dấu mốc mới về đại diện chính trị, trong đó có chiến thắng của ông Abdul El-Sayed tại Michigan và bà Peggy Flanagan tại Minnesota.

Tuy nhiên, thắng lợi tại Quốc hội cũng đặt đảng Dân chủ trước những trách nhiệm và thách thức mới. Với quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, đảng này có thể tăng cường giám sát hoạt động của chính quyền, tổ chức các cuộc điều trần, điều tra và ngăn chặn những dự luật không nhận được sự đồng thuận. Thượng viện do đảng Dân chủ kiểm soát cũng có thể gây khó khăn đối với việc phê chuẩn các đề cử nhân sự cấp cao của Tổng thống.

Dù vậy, quyền phủ quyết của ông Trump vẫn là một công cụ quan trọng giúp Nhà Trắng hạn chế những sáng kiến lập pháp trái với chương trình nghị sự của chính quyền.

Sự chia rẽ giữa Nhà Trắng và Quốc hội, vì vậy, có thể làm gia tăng nguy cơ bế tắc trong các vấn đề ngân sách, thuế quan, nhập cư và chính sách đối ngoại.

Sau cuộc bầu cử, Tổng thống Trump cho biết sẽ chấp nhận kết quả và sẵn sàng hợp tác với đảng Dân chủ. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Mỹ cũng cho rằng thất bại của đảng Cộng hòa không nên được xem hoàn toàn là sự phản đối đối với cá nhân ông.

Bài đăng của Tổng thống Mỹ Donald Trump trên mạng xã hội Truth Social sau khi kết quả bầu cử giữa kỳ được công bố, ẩn ý cho quyền phủ quyết của ông Trump dưới vai trò của một Tổng thống Mỹ

Trong khi đó, lãnh đạo đảng Dân chủ đứng trước yêu cầu chuyển hóa thắng lợi bầu cử thành những kết quả chính sách cụ thể, nhất là trong việc giải quyết sức ép kinh tế đối với các hộ gia đình.

Ở góc độ đối ngoại, sự thay đổi tương quan lực lượng tại Quốc hội có thể tác động đến quá trình hoạch định chính sách của Mỹ đối với các vấn đề quốc tế, từ thương mại, an ninh đến quan hệ với các đối tác và đồng minh.

Nhìn tổng thể, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng của chính trường Mỹ. Kết quả không chỉ phản ánh sự điều chỉnh trong ưu tiên của cử tri mà còn mở ra giai đoạn quan hệ phức tạp giữa Nhà Trắng và Quốc hội.

Trong hai năm còn lại của nhiệm kỳ Tổng thống Trump, khả năng thỏa hiệp giữa hai đảng sẽ trở thành yếu tố quan trọng đối với hiệu quả điều hành của Washington, đồng thời định hình môi trường chính trị trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2028.