Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động đối với thị trường chứng khoán và các ngành kinh tế chủ chốt

Đối với nhiều tập đoàn hàng đầu của Mỹ, các quyết định chính sách từ Washington có ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu, chi phí hoạt động và triển vọng tăng trưởng. Tập đoàn quốc phòng Lockheed Martin hiện có khoảng 70% doanh thu đến từ Chính phủ Mỹ, trong khi chương trình bảo hiểm y tế Medicaid đóng góp tới ba phần tư doanh thu phí bảo hiểm của Molina Healthcare. Tương tự, những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài sản số như Coinbase đang chờ đợi Quốc hội hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để bảo đảm tính ổn định lâu dài cho hoạt động kinh doanh.

Trong bối cảnh đó, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 được đánh giá có thể làm thay đổi đáng kể môi trường chính sách đối với nhiều ngành kinh tế, đặc biệt nếu Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện hoặc Thượng viện.

Đảng Dân chủ được dự báo sẽ kiểm soát một trong hai viện của Quốc hội Mỹ trong cuộc bầu cử giữa kỳ 2026.

Việc nắm giữ thế đa số tại một hoặc cả hai viện sẽ giúp Đảng Dân chủ gia tăng ảnh hưởng đối với hoạt động giám sát doanh nghiệp, phân bổ ngân sách liên bang và xây dựng chính sách. Tuy nhiên, phạm vi tác động vẫn chịu những giới hạn nhất định khi Tổng thống Donald Trump tiếp tục nắm giữ quyền phủ quyết cùng các thẩm quyền hành pháp quan trọng trong lĩnh vực thương mại, nhập cư và quản lý liên bang.

Theo phân tích được Morgan Stanley công bố trước cuộc bầu cử, thị trường chứng khoán Mỹ trong lịch sử thường ghi nhận diễn biến tích cực khi quyền lực giữa Nhà Trắng và Quốc hội được phân chia cho hai đảng.

Dữ liệu của Morgan Stanley cho thấy, dưới thời các tổng thống thuộc Đảng Cộng hòa, chỉ số S&P 500 tăng trung bình 23% trong năm tiếp theo sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ nếu Quốc hội ở trong tình trạng chia rẽ quyền kiểm soát. Mức tăng này cao hơn tỷ lệ trung bình 16% trong trường hợp Đảng Dân chủ kiểm soát cả hai viện.

Các nhà phân tích cho rằng một nguyên nhân có thể xuất phát từ việc tình trạng phân chia quyền lực khiến Quốc hội khó thông qua những thay đổi chính sách quy mô lớn, qua đó hạn chế các biến động bất ngờ đối với môi trường kinh doanh.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng lưu ý những xu hướng trong quá khứ không nhất thiết sẽ lặp lại trong kỳ bầu cử lần này.

Bà Ariana Salvatore, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu chính sách công Mỹ tại Morgan Stanley, nhận định những đặc điểm của chu kỳ chính trị hiện tại có thể khiến thị trường diễn biến khác với các quy luật lịch sử. Dù vậy, bà cho rằng vẫn có nhiều yếu tố hỗ trợ triển vọng tích cực của chứng khoán Mỹ.

Trong khi đó, ông Jeff Buchbinder, chiến lược gia trưởng về cổ phiếu tại LPL Financial, đánh giá những thay đổi chính sách sau bầu cử có thể tạo ra tác động đáng kể đối với từng phân khúc thị trường, thay vì ảnh hưởng đồng đều đến toàn bộ các nhóm ngành.

Một trong những vấn đề được quan tâm là khả năng Đảng Dân chủ tăng cường hoạt động giám sát và điều tra đối với các doanh nghiệp có quan hệ kinh tế hoặc tài chính với chính quyền Tổng thống Trump.

Nếu kiểm soát Hạ viện hoặc Thượng viện, Đảng Dân chủ có thể nắm quyền điều hành các ủy ban của Quốc hội, qua đó sử dụng thẩm quyền yêu cầu cung cấp tài liệu, tổ chức điều trần và triệu tập lãnh đạo doanh nghiệp để làm rõ những vấn đề liên quan đến chính sách công và hoạt động kinh doanh.

Những động thái ban đầu đã xuất hiện trước cuộc bầu cử. Ngày 21/10, Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal, đại diện Đảng Dân chủ tại bang Connecticut và là thành viên cấp cao của phe Dân chủ trong Tiểu ban Điều tra Thường trực thuộc Ủy ban An ninh Nội địa và Các vấn đề Chính phủ của Thượng viện, đã yêu cầu cung cấp hồ sơ liên quan đến các khoản tài trợ cho dự án phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng.

Các doanh nghiệp được đề nghị cung cấp thông tin bao gồm Cisco, Salesforce, ServiceNow và sàn giao dịch tài sản số Kraken. Theo những tài liệu mà Washington Post thu thập được, Apple và Nvidia cũng đã cam kết đóng góp mỗi doanh nghiệp 25 triệu USD cho dự án này.

Cùng thời điểm, Hạ nghị sĩ Jamie Raskin thuộc Đảng Dân chủ tại bang Maryland yêu cầu cung cấp hồ sơ liên quan đến các trường hợp miễn trừ thuế quan, trong đó có những trao đổi liên quan đến cựu Giám đốc điều hành Apple Tim Cook.

Hoạt động này nằm trong nỗ lực của một số nghị sĩ Đảng Dân chủ nhằm xem xét liệu các quyết định thương mại của chính quyền có được sử dụng để mang lại lợi ích cho những cá nhân, doanh nghiệp có quan hệ chính trị hoặc tài trợ cho Tổng thống hay không.

Tuy nhiên, việc doanh nghiệp tham gia tài trợ cho các dự án không đồng nghĩa với hành vi vi phạm pháp luật hoặc được hưởng ưu đãi không phù hợp.

Dù vậy, các cuộc điều tra của Quốc hội vẫn có thể tạo ra những rủi ro nhất định đối với hoạt động doanh nghiệp, từ chi phí tuân thủ, thời gian của đội ngũ lãnh đạo đến khả năng công khai những tài liệu và thông tin trao đổi nội bộ.

Bà Monica Guerra, người đứng đầu bộ phận chính sách và chiến lược địa chính trị của Morgan Stanley, cho rằng các hoạt động giám sát có thể làm gia tăng bất ổn đối với doanh nghiệp, nhất là khi những thông tin bất lợi xuất hiện trên truyền thông. Chuyên gia này dự báo phạm vi điều tra có thể được mở rộng nếu Đảng Dân chủ giành thêm quyền lực tại Quốc hội.

Các lĩnh vực có thể được quan tâm bao gồm hoạt động kinh doanh của gia đình Tổng thống Trump, những nhà thầu nhận ngân sách liên bang, các doanh nghiệp có liên hệ với quỹ đầu tư 1789 Capital của Donald Trump Jr., cũng như những công ty liên quan đến tỷ phú Elon Musk và sáng kiến mang tên Bộ Hiệu quả Chính phủ.

Bên cạnh quyền giám sát, thẩm quyền quyết định ngân sách liên bang được xem là công cụ quan trọng có thể tác động trực tiếp đến hoạt động của nhiều ngành kinh tế.

Trong lĩnh vực y tế, những thay đổi đối với chương trình Medicaid đang trở thành vấn đề đáng chú ý đối với các doanh nghiệp bảo hiểm, bệnh viện và đơn vị cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

Theo phân tích của tổ chức nghiên cứu chính sách y tế phi lợi nhuận KFF, dựa trên các ước tính của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ, đạo luật cắt giảm thuế và chi tiêu được ban hành năm 2025 dưới thời Tổng thống Trump, thường được gọi là One Big Beautiful Bill, dự kiến làm giảm khoảng 911 tỷ USD chi tiêu liên bang cho Medicaid đến năm 2034.

Bên cạnh đó, các yêu cầu mới về việc làm đối với người tham gia chương trình Medicaid dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, hoặc sớm hơn tại một số bang.

Những thay đổi này, cùng với áp lực đối với ngân sách các bang, có thể khiến số người được bảo hiểm giảm và tác động đến nguồn thu của các cơ sở cung cấp dịch vụ y tế.

Đối với Molina Healthcare, tác động tiềm tàng đặc biệt đáng chú ý do doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào nguồn thu từ Medicaid.

Theo báo cáo thường niên gửi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), Molina Healthcare ghi nhận 32,2 tỷ USD doanh thu phí bảo hiểm từ Medicaid trong năm 2025, tương đương khoảng 75% tổng doanh thu phí bảo hiểm của công ty.

Doanh nghiệp cũng cảnh báo việc mất các hợp đồng với Chính phủ hoặc không thể gia hạn theo những điều kiện thuận lợi có thể làm suy giảm đáng kể doanh thu.

Nếu Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát một viện Quốc hội, đảng này khó có thể đơn phương bãi bỏ đạo luật năm 2025. Tuy nhiên, các cuộc thương lượng ngân sách bắt buộc có thể tạo điều kiện để điều chỉnh nguồn tài trợ hoặc trì hoãn một số biện pháp cắt giảm.

Theo ông Jeff Buchbinder, các nghị sĩ Đảng Dân chủ nhiều khả năng sẽ tìm cách hạn chế tác động của những khoản cắt giảm Medicaid. Việc duy trì phạm vi bảo hiểm có thể giúp ổn định số người tham gia chương trình, đồng thời bảo đảm lượng bệnh nhân và nguồn thanh toán cho các bệnh viện.

Khẩu hiệu kêu gọi bầu cho đảng Dân chủ tại một địa phương ở Mỹ.

KFF cũng lưu ý rằng khi số người có bảo hiểm giảm, các bệnh viện có thể phải cung cấp nhiều dịch vụ hơn mà không được thanh toán đầy đủ. Trong khi đó, khó khăn ngân sách của các bang có thể khiến mức hoàn trả cho các cơ sở y tế chịu thêm sức ép.

Quốc hội Mỹ đã thành lập quỹ hỗ trợ y tế nông thôn trị giá 50 tỷ USD trong thời hạn 5 năm nhằm giảm bớt một phần tác động. Tuy nhiên, theo KFF và các đơn vị cung cấp dịch vụ y tế, quy mô quỹ chưa đủ để bù đắp toàn bộ những khoản cắt giảm Medicaid trên phạm vi rộng.

Dù vậy, việc Đảng Dân chủ tăng cường ảnh hưởng tại Quốc hội cũng có thể tạo ra tác động hai chiều đối với lĩnh vực y tế. Bên cạnh nỗ lực duy trì nguồn tài trợ cho Medicaid, các nghị sĩ thuộc đảng này có thể đẩy mạnh giám sát các công ty bảo hiểm, bệnh viện và doanh nghiệp dược phẩm liên quan đến giá dịch vụ, phạm vi bảo hiểm và lợi nhuận.

Đối với ngành công nghiệp quốc phòng, kết quả bầu cử có thể ảnh hưởng đến quy mô và cơ cấu ngân sách dành cho các chương trình mua sắm vũ khí, hiện đại hóa trang thiết bị và nâng cao năng lực quân sự.

Nhà Trắng đã đề xuất ngân sách quốc phòng 1.500 tỷ USD cho năm tài chính 2027, tập trung vào bổ sung vũ khí, tăng cường khả năng sẵn sàng chiến đấu và đáp ứng những nhu cầu quân sự khác, trong đó có các hoạt động liên quan đến xung đột với Iran. Chính quyền Tổng thống Trump cũng đề nghị Quốc hội phê duyệt khoản ngân sách bổ sung 87,6 tỷ USD cho năm tài chính 2026, chủ yếu phục vụ những hoạt động quân sự liên quan đến Iran.

Nếu Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội, một số khoản chi liên quan đến Iran và Israel có thể đối mặt với sự phản đối lớn hơn, trong khi những đề xuất tăng hỗ trợ cho Ukraine có thể nhận được sự quan tâm.

Tuy nhiên, theo nhiều nhà phân tích, sự đồng thuận giữa hai đảng đối với các mục tiêu răn đe Trung Quốc, hiện đại hóa lực lượng hạt nhân và phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa có thể giúp duy trì nguồn tài trợ cho những chương trình quốc phòng quan trọng.

Sự khác biệt trong các ưu tiên ngân sách có thể ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu và giá trị đơn đặt hàng của các nhà thầu quốc phòng.

Đáng chú ý, Lockheed Martin gần đây đã đạt được thỏa thuận khung với Lầu Năm Góc về việc cung cấp 850 máy bay chiến đấu F-35 trong thời gian 10 năm.

Tập đoàn vũ khí Lockheed Martin đã đạt thoả thuận với Bộ Quốc phòng Mỹ về việc cung cấp 850 máy bay chiến đấu F-35 trong thời gian 10 năm.

Tuy nhiên, thỏa thuận này chưa phải hợp đồng mua sắm cuối cùng và vẫn phụ thuộc vào việc Quốc hội phê duyệt chương trình mua sắm nhiều năm cũng như phân bổ nguồn kinh phí cần thiết.

Theo bà Monica Guerra, trong bối cảnh chính sách ngân sách có thể thay đổi, nhà đầu tư cần chú trọng lựa chọn những doanh nghiệp có lợi thế cụ thể thay vì đánh giá toàn bộ ngành quốc phòng theo cùng một triển vọng.

Chuyên gia này nhận định các lĩnh vực như đóng tàu quân sự, hệ thống tự động và phòng thủ tên lửa có khả năng tiếp tục nhận được sự quan tâm đầu tư.

Đối với ngành tài sản số, kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ có thể quyết định tốc độ và phạm vi hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, yếu tố được các doanh nghiệp trong ngành đặc biệt quan tâm.

Trong thời gian qua, chính quyền Tổng thống Trump đã thúc đẩy những điều chỉnh chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động kinh doanh tiền điện tử. Tuy nhiên, để những thay đổi này có tính ổn định lâu dài và ít phụ thuộc vào quyết định của từng chính quyền, ngành tài sản số cần một khuôn khổ pháp lý được Quốc hội thông qua.

Nỗ lực này đã gặp trở ngại vào tháng 9 khi Thượng viện không thông qua Đạo luật Minh bạch, dự luật về cấu trúc thị trường tài sản số được Tổng thống Trump ủng hộ. Sau diễn biến trên, cổ phiếu của sàn giao dịch Coinbase và công ty phát hành stablecoin Circle có thời điểm giảm tới 11%.

Nếu Đảng Dân chủ gia tăng ảnh hưởng tại Quốc hội, việc thông qua những quy định mới có thể đi kèm các yêu cầu chặt chẽ hơn về bảo vệ người tiêu dùng, giới hạn đối với những stablecoin có cơ chế sinh lợi và tăng cường giám sát các doanh nghiệp tiền điện tử có liên hệ với Tổng thống Trump.

Ông Sam Stovall, chiến lược gia đầu tư trưởng tại CFRA Research, cho rằng đối với nhiều doanh nghiệp tài sản số, yếu tố quan trọng không chỉ nằm ở việc đảng nào giành chiến thắng, mà còn ở khả năng xác định rõ những quy định sẽ được áp dụng trong thời gian tới.

Theo chuyên gia này, sự ổn định và khả năng dự báo của chính sách có ý nghĩa quan trọng đối với việc xây dựng kế hoạch kinh doanh và thu hút nguồn vốn đầu tư dài hạn.

Tương tự, các ngân hàng Mỹ cũng đang theo dõi những thay đổi có thể xảy ra đối với chính sách quản lý vốn và hoạt động giám sát tài chính.

Các cơ quan quản lý liên bang ước tính kế hoạch điều chỉnh yêu cầu vốn đang được đề xuất có thể giúp giảm khoảng 4,8% mức vốn bắt buộc đối với những ngân hàng lớn nhất.

Nếu được triển khai, chính sách này có khả năng giải phóng nguồn lực trị giá hàng tỷ USD, tạo điều kiện để các ngân hàng mở rộng cho vay hoặc tăng chi trả cổ tức cho cổ đông.

Mặc dù Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thẩm quyền ban hành những quy định liên quan, quyền kiểm soát Thượng viện vẫn có ảnh hưởng đến quá trình phê chuẩn nhân sự tại các cơ quan quản lý trong tương lai.

Các ủy ban Quốc hội cũng có thể tác động đến định hướng quản lý thông qua hoạt động điều trần, giám sát và điều tra.

Theo ông Jeff Buchbinder, những thay đổi ở cấp độ cơ quan quản lý có thể tạo ra tác động thực chất đối với triển vọng của ngành ngân hàng.

Một lĩnh vực khác có khả năng chịu ảnh hưởng đáng kể từ kết quả bầu cử là trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt liên quan đến việc phát triển các trung tâm dữ liệu và hạ tầng năng lượng phục vụ công nghệ này. Chính quyền Tổng thống Trump đã xác định việc đẩy nhanh xây dựng các trung tâm dữ liệu là một trong những ưu tiên về kinh tế và an ninh quốc gia. Theo dự báo của Morgan Stanley, các tập đoàn công nghệ lớn như Microsoft, Amazon, Alphabet và Meta có thể chi hơn 1.000 tỷ USD cho các dự án đầu tư trong năm 2027.

Tuy nhiên, tốc độ mở rộng hạ tầng AI đang đối mặt với những thách thức ngày càng lớn liên quan đến nhu cầu sử dụng điện, nguồn nước và chi phí nâng cấp hệ thống hạ tầng.

Khảo sát Kinh tế Toàn Mỹ do CNBC thực hiện trong tháng 10 cho thấy 63% cử tri đã đăng ký phản đối việc xây dựng trung tâm dữ liệu trong phạm vi khoảng 30 km từ nơi cư trú, trong khi chỉ 13% bày tỏ sự ủng hộ.

Kết quả khảo sát cũng cho thấy mức độ phản đối tại nhóm cử tri Đảng Dân chủ cao hơn so với nhóm cử tri Đảng Cộng hòa.

Những quan ngại về tác động của trung tâm dữ liệu đối với cộng đồng dân cư đã trở thành vấn đề được thảo luận tại Quốc hội Mỹ.

Trong tháng 9, Hạ viện đã thông qua một biện pháp với tỷ lệ 417 phiếu thuận và 3 phiếu chống, yêu cầu các cơ quan quản lý cấp bang xem xét việc buộc các trung tâm dữ liệu quy mô lớn phải chịu thêm chi phí nâng cấp hạ tầng điện cần thiết để phục vụ hoạt động của mình.

Tuy nhiên, biện pháp này chưa vượt qua được cuộc bỏ phiếu thủ tục tại Thượng viện, với tỷ lệ 57 phiếu thuận và 43 phiếu chống.

Một số nghị sĩ Đảng Dân chủ cho rằng đề xuất chưa đủ mạnh và cần bổ sung những cơ chế bảo vệ mang tính bắt buộc, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào cam kết tự điều chỉnh của các doanh nghiệp.

Nếu Đảng Dân chủ giành thêm quyền kiểm soát Quốc hội, các yêu cầu đối với việc phân bổ chi phí nâng cấp lưới điện có thể trở nên chặt chẽ hơn. Điều này có thể làm gia tăng chi phí đầu tư của các doanh nghiệp công nghệ trong bối cảnh khả năng tiếp cận nguồn điện đang là một trong những yếu tố hạn chế tốc độ phát triển trung tâm dữ liệu mới.

Tuy nhiên, Quốc hội liên bang không phải chủ thể duy nhất quyết định tương lai của các dự án hạ tầng AI. Các cơ quan quản lý cấp bang, doanh nghiệp cung cấp điện và chính quyền địa phương vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc phê duyệt địa điểm xây dựng, xác định khả năng kết nối lưới điện và phân bổ chi phí hạ tầng.

Bà Ariana Salvatore của Morgan Stanley nhận định cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ có thể tạo ra những tác động đáng kể đối với lĩnh vực này, nhưng ảnh hưởng thực tế nhiều khả năng sẽ thể hiện rõ ở cấp địa phương, nơi các quyết định đầu tư và phát triển hạ tầng được triển khai.

Nhìn tổng thể, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ có thể tạo ra những thay đổi đáng kể đối với môi trường kinh doanh và triển vọng của thị trường chứng khoán, song mức độ ảnh hưởng sẽ khác nhau giữa các lĩnh vực.

Trong khi các doanh nghiệp quốc phòng và y tế phụ thuộc nhiều vào quyết định phân bổ ngân sách liên bang, ngành ngân hàng và tài sản số chịu tác động trực tiếp từ khuôn khổ pháp lý và định hướng quản lý. Đối với các tập đoàn công nghệ, khả năng mở rộng đầu tư AI còn gắn với chính sách năng lượng, quy hoạch và sự đồng thuận của cộng đồng địa phương.

Dù tương quan lực lượng tại Quốc hội thay đổi theo hướng nào, quyền phủ quyết của Tổng thống cùng hệ thống cơ quan quản lý liên bang và chính quyền các bang vẫn sẽ tiếp tục định hình quá trình thực thi chính sách.

Vì vậy, đối với giới đầu tư, kết quả bầu cử không chỉ có ý nghĩa ở việc đảng nào giành quyền kiểm soát Quốc hội, mà còn ở khả năng các quyết định lập pháp, phân bổ ngân sách và điều chỉnh quy định sẽ tác động đến từng doanh nghiệp, từng ngành kinh tế trong thời gian tới.