Nối lại đàm phán ba bên về Ukraine tại Abu Dhabi (UAE)

Ngày 10/11 (giờ địa phương), các nhà đàm phán Mỹ, Ukraine và Nga dự kiến gặp tại Abu Dhabi (Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất; UAE) để tiến hành vòng đàm phán ba bên đầu tiên kể từ tháng 2. Cuộc gặp nhằm nối lại các nỗ lực ngoại giao hướng tới chấm dứt xung đột tại Ukraine, vốn bị đình trệ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.

Mỹ, Ukraine và Nga dự kiến tổ chức đàm phán ba bên tại Abu Dhabi, UAE

Theo các quan chức Mỹ, vòng đàm phán kéo dài hai ngày sẽ tập trung vào các thỏa thuận an ninh hậu xung đột đối với Nga và Ukraine, cùng các vấn đề lãnh thổ ở miền đông Ukraine. Washington cho rằng việc giải quyết đồng thời hai nhóm vấn đề này có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu chấm dứt xung đột.

Vòng đàm phán được triển khai trên cơ sở một loạt cuộc tiếp xúc ngoại giao trong tháng trước. Các quan chức Mỹ cho biết Washington hiện duy trì liên lạc hằng ngày với cả Moskva và Kyiv.

Tuy nhiên, triển vọng đạt đột phá vẫn được đánh giá thận trọng, trong bối cảnh xung đột đã bước sang năm thứ năm và Tổng thống Nga Vladimir Putin chưa cho thấy rõ dấu hiệu sẵn sàng chấm dứt giao tranh.

Một quan chức Mỹ cho biết chính quyền Tổng thống Donald Trump đang tìm cách thuyết phục Nga tham gia các cuộc đàm phán đa phương có sự hiện diện của đại diện châu Âu. Theo quan chức này, sự tham gia của châu Âu tại bàn đàm phán là cần thiết để thúc đẩy giải pháp chấm dứt xung đột.

Nỗ lực đưa châu Âu vào tiến trình đàm phán có thể góp phần giảm bớt quan ngại tại các nước trong khu vực. Trước đó, đề xuất của chính quyền Mỹ hồi tuần trước về việc đàm phán với Moskva một khuôn khổ an ninh châu Âu mới đã khiến nhiều nước châu Âu lo ngại. Các nước này nhấn mạnh cần được tham gia mọi cuộc đàm phán liên quan, đồng thời yêu cầu ưu tiên giải quyết vấn đề Ukraine.

Trước vòng đàm phán ngày 10/11, đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Steve Witkoff và ông Jared Kushner, con rể Tổng thống Donald Trump, dự kiến tham vấn các quan chức Ukraine, Liên minh châu Âu (EU), Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), cùng đại diện Đức, Pháp, Anh và Italy.

Trong phát biểu hồi tuần trước, Tổng thống Donald Trump bày tỏ hy vọng các cuộc đàm phán với Nga sẽ đưa tới một thỏa thuận có quy mô lớn, vượt ra ngoài phạm vi vấn đề Ukraine.

Về bảo đảm an ninh, các quan chức Mỹ cho biết Washington đã hỏi Moskva liệu Nga có phản đối việc Mỹ cung cấp cho Ukraine một cam kết tương tự Điều 5 của NATO, tức điều khoản về phòng thủ tập thể, hay không. Phía Mỹ cũng cho rằng NATO nên đưa ra một đề nghị tương tự.

Theo các quan chức này, quyết định cuối cùng về tính chất của cam kết bảo đảm an ninh do Mỹ đưa ra sẽ thuộc về Tổng thống Donald Trump. Nga cho biết hoan nghênh việc chuyển trọng tâm thảo luận sang các bảo đảm an ninh hậu xung đột, song chưa cho thấy dấu hiệu Tổng thống Vladimir Putin sẵn sàng nhượng bộ.

Trong khi đó, những người am hiểu quan điểm của Tổng thống Vladimir Putin cho biết nhà lãnh đạo Nga coi mùa đông này là thời điểm thuận lợi để làm suy yếu Ukraine thông qua chiến dịch không kích dữ dội nhằm vào cơ sở hạ tầng của nước này.

Theo các nguồn tin trên, Tổng thống Vladimir Putin yêu cầu lực lượng Ukraine rút khỏi những khu vực ở Donbas hiện do Kyiv kiểm soát như một điều kiện tiên quyết để ngừng bắn. Các nguồn tin cũng cho rằng phía Nga sẽ gắn những bảo đảm an ninh trong tương lai với yêu cầu Ukraine có thêm nhượng bộ về lãnh thổ.

Về phía Ukraine, Tổng thống Volodymyr Zelensky khẳng định các vấn đề lãnh thổ chỉ có thể được thảo luận trong một cuộc gặp giữa các nhà lãnh đạo. Các quan chức cấp cao Ukraine cũng cho biết không đặt nhiều kỳ vọng vào vòng đàm phán tại Abu Dhabi, đồng thời nhắc lại cảnh báo gần đây của Tổng thống Volodymyr Zelensky rằng Moskva muốn tiếp tục giao tranh hơn là đàm phán tìm giải pháp.

Đề cập nội dung cuộc gặp, Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Lavrov ngày 9/11 cho biết các bên sẽ tập trung thống nhất những nguyên tắc được thông qua sau khi hoàn tất đàm phán về một giải pháp toàn diện.

Trong khi đó, ông Rustem Umerov, một trong những nhà đàm phán chủ chốt của Ukraine, cho biết phía Ukraine sẽ tổ chức các cuộc họp phối hợp riêng với các đối tác châu Âu tại Abu Dhabi nhằm thống nhất lập trường và cách nhìn nhận về những bước tiếp theo của tiến trình đàm phán. Ông nhấn mạnh Kyiv đang nỗ lực để châu Âu tham gia tiến trình ngoại giao hướng tới chấm dứt cuộc xung đột với Nga.

Tuy nhiên, Nga cho biết sẽ không gặp trực tiếp các quan chức châu Âu tại Abu Dhabi. Trao đổi với báo chí, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nêu rõ Mỹ và Ukraine có các kênh liên lạc, cơ chế phối hợp riêng với châu Âu, nhưng cuộc gặp tại Abu Dhabi là đàm phán ba bên giữa Nga và Ukraine với vai trò trung gian của Mỹ.

Các nhà ngoại giao châu Âu cho biết, dù hoài nghi về khả năng đạt đột phá tại Abu Dhabi, họ vẫn nhận thấy cần duy trì liên hệ với tiến trình đàm phán để hỗ trợ Ukraine và bảo đảm những vấn đề rộng hơn về an ninh châu Âu không được thảo luận khi thiếu sự tham gia của các nước trong khu vực.

Các quan chức châu Âu cho biết sẵn sàng thảo luận việc khôi phục những cơ chế giảm nguy cơ xung đột từ thời Chiến tranh lạnh. Họ đề cập thỏa thuận Bầu trời Mở, được mô tả là cho phép Mỹ và Liên Xô giám sát các cơ sở quân sự của nhau, cùng các hiệp ước hạn chế triển khai một số loại tên lửa.

Trong bài đăng trên mạng xã hội ngày 9/11, ông Jared Kushner cho biết các cuộc thảo luận về thỏa thuận an ninh châu Âu sẽ tập trung tăng cường tham vấn, thiết lập các kênh liên lạc đáng tin cậy trong khủng hoảng, nâng cao tính minh bạch quân sự và triển khai các biện pháp có đi có lại nhằm giảm nguy cơ leo thang.