Mỹ dự định tạm hoãn các cuộc tấn công mới nhằm vào Iran

Ngày 9/11, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết dự định tạm thời hoãn các cuộc tấn công quân sự mới nhằm vào Iran, sau lời kêu gọi của các nước trong khu vực và cuộc đàm phán với Thủ tướng Qatar tại Nhà Trắng.

Trong cuộc phỏng vấn với Reuters và khi phát biểu tại phòng họp báo Nhà Trắng, ông Trump cho biết Mỹ sẽ tiếp tục duy trì lệnh phong tỏa hải quân tại eo biển Hormuz ở thời điểm hiện tại.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại cuộc họp báo ngày 9/11

Tổng thống Mỹ khẳng định nước này đã được trang bị đầy đủ các phương tiện quân sự hiện đại, song cho rằng có thể không cần sử dụng tới những phương tiện này.

Ông Trump cho biết quyết định được đưa ra theo đề nghị của các nước láng giềng Iran, trong đó có Qatar, Arab Saudi, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Bahrain và Kuwait. Theo ông, các nước này mong muốn Mỹ không tiến hành thêm các cuộc tấn công.

Các phát biểu được đưa ra sau cuộc gặp giữa ông Trump và Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al-Thani, người giữ vai trò trung gian quan trọng với Tehran. Nỗ lực chấm dứt xung đột đang được thúc đẩy sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ diễn ra tuần trước. Hơn tám tháng sau khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến ngày 28/2, ông Trump cho rằng khả năng giao tranh quy mô lớn tái diễn trong ngắn hạn đã giảm, nhưng chưa sẵn sàng chấp thuận đề xuất ngừng bắn hiện nay của Iran. Các quan chức cấp cao Mỹ và các nước vùng Vịnh vẫn hoài nghi về khả năng sớm đạt được thỏa thuận.

Trong khi đó, các cuộc tấn công qua lại vẫn tiếp diễn. Truyền thông nhà nước Iran đưa tin Mỹ tấn công đảo Qeshm đêm 8/11. Trong tháng này, Iran đã tấn công các tàu chở dầu tại Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz; lực lượng Houthi tại Yemen, đồng minh của Iran, cũng tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Saudi Arabia.

Ông Al-Thani, đồng thời là Thủ tướng và Bộ trưởng Ngoại giao Qatar, gặp Tổng thống Mỹ sau chuyến thăm Tehran tuần trước.

Thông điệp của Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Qatar trên mạng xã hội X về cuộc gặp với Tổng thống Mỹ Donald Trump và Phó Tổng thống James David Vance tại Washington D.C.

Thủ tướng Qatar đánh giá các cuộc trao đổi với Tổng thống Donald Trump và Phó Tổng thống James David Vance diễn ra tích cực. Trong bài đăng trên mạng xã hội X, ông Al-Thani bày tỏ sự trân trọng đối với những cuộc thảo luận nhằm đạt được thỏa thuận và đem lại hòa bình cho khu vực.

Tuy nhiên, người đứng đầu Hội đồng An ninh Iran Mohsen Rezaei cho rằng Mỹ đang đưa ra thông tin sai lệch về những cuộc đàm phán không có thực. Trên mạng xã hội X, ông yêu cầu Washington chấp thuận bảy điều kiện mà Tehran đã nhiều lần nêu ra.

Đề xuất chấm dứt chiến tranh của Iran bao gồm việc Mỹ chấm dứt phong tỏa các cảng của Iran, dỡ bỏ một số biện pháp trừng phạt và ngừng ném bom, đổi lại Tehran sẽ ngừng phong tỏa eo biển Hormuz. Sau đó, hai bên sẽ đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran và các biện pháp trừng phạt khác.

Mỹ đã nhiều lần bác bỏ đề xuất này. Ngày 8/11, Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Marco Rubio đánh giá các điều kiện của Tehran là quá mức và thiếu tính thực tế.

Ngày 9/11, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei bảo vệ đề xuất của Tehran, khẳng định đây là phương án hợp lý nhất hiện nay.

Một số nhân vật cấp cao trong Đảng Cộng hòa, trong đó có Phó Tổng thống James David Vance, cho rằng cuộc chiến với Iran là nguyên nhân dẫn tới những thất bại của đảng này trong cuộc bầu cử tuần trước. Dù sức ép chính trị trong nước đòi chấm dứt xung đột ngày càng gia tăng, ông Rubio nhận định khó có bước đột phá ngoại giao trong thời gian gần.

Cùng ngày 9/11, quan chức cấp cao UAE Anwar Gargash cũng nhận định việc đạt được một giải pháp chính trị toàn diện giữa Mỹ và Iran còn nhiều khó khăn. Ông cho rằng các bên cần chuẩn bị cho giai đoạn bất ổn kéo dài, khi chưa thể bảo đảm có một giải pháp dứt điểm hoặc một trật tự khu vực ổn định.

Ông Vance từng dẫn đầu các cuộc đàm phán về thỏa thuận ngừng bắn ngắn ngủi hồi tháng 6. Qatar giữ vai trò trung gian hòa giải chủ chốt từ đầu cuộc chiến, chuyển thông điệp giữa các bên và đề xuất các biện pháp thu hẹp bất đồng.

Những lo ngại về xung đột tiếp tục bao trùm khu vực. Ngày 9/11, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdoğan cho biết đã trao đổi với ông Trump và khẳng định Ankara không mong muốn xảy ra một đợt leo thang mới. Ông Erdoğan nhấn mạnh các vấn đề có thể được giải quyết thông qua đối thoại và ngoại giao. Trước những diễn biến tiêu cực, Thổ Nhĩ Kỳ đang nỗ lực ngăn chặn tình hình xấu đi.

Về các cuộc tấn công tại đảo Qeshm đêm 8/11, một quan chức địa phương nói với hãng thông tấn bán chính thức Fars của Iran ngày 9/11 rằng cơ sở hạ tầng và các dịch vụ thiết yếu không bị ảnh hưởng. Mỹ chưa bình luận về những thông tin do truyền thông Iran công bố.

Một nguồn tin cấp cao Iran cho Reuters biết các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào hệ thống radar phục vụ phòng không và dẫn đường tàu thuyền, cùng các căn cứ phóng tên lửa và hệ thống rải thủy lôi của Iran.

Theo số liệu của các cơ quan hàng hải quốc tế công bố tuần trước, các cuộc tấn công nhằm vào tàu chở dầu tại Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz tăng mạnh trong tháng 10 và tiếp tục ở mức cao nhất kể từ khi chiến tranh bùng phát.

Iran thường không thừa nhận trách nhiệm đối với các vụ tấn công tàu thuyền được báo cáo. Ngày 8/11, nước này cho biết một tàu chở dầu đã trúng thủy lôi ở phía đông eo biển Hormuz. Ngày 9/11, một phóng viên truyền hình nhà nước Iran cho biết 11 tàu chở dầu đã bị vô hiệu hóa trong 10 ngày trước đó.