Canada cảnh báo hệ lụy thuế quan của ông Trump, Mỹ đối mặt sức ép tăng giá

Thuế quan của Tổng thống Donald Trump đang đẩy chi phí đầu tư lên cao, khiến doanh nghiệp chùn bước trước kế hoạch mở rộng kinh doanh. Cảnh báo được Đại sứ Canada tại Mỹ Mark Wiseman đưa ra ngày 11/11, giữa lúc nghiên cứu mới của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cho thấy người tiêu dùng nước này có thể tiếp tục chịu sức ép tăng giá trong năm tới.

Thuế quan của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã và đang gây ra hệ luỵ cho giới đầu tư

Phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh B20 do Phòng Thương mại Mỹ tổ chức ở Washington, ông Wiseman nhận định sự bất định đang làm tăng chi phí vốn của doanh nghiệp. Hội nghị quy tụ các nhà lãnh đạo doanh nghiệp toàn cầu.

Theo ông Wiseman, môi trường kinh doanh càng ổn định, doanh nghiệp càng sẵn sàng xây nhà máy, đầu tư thêm tàu hoặc rót vốn cho nghiên cứu và phát triển. Ông từng là lãnh đạo BlackRock và đảm nhiệm vị trí đại sứ Canada tại Mỹ từ tháng 2.

Cảnh báo xuất hiện khi Washington và Ottawa tìm cách tháo gỡ tranh chấp thuế quan trong một trong những mối quan hệ thương mại lớn nhất của Mỹ. Dữ liệu của Cục Thống kê Dân số Mỹ cho thấy kim ngạch trao đổi hàng hóa giữa hai nước đạt khoảng 570 tỷ USD trong 9 tháng đầu năm 2026. Mức này cao hơn cùng kỳ năm 2025, năm đầu nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, nhưng vẫn thấp hơn cùng kỳ từng năm trong 3 năm trước đó, dưới thời Tổng thống Joe Biden.

Theo Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ, số thu thuế hải quan đối với hàng nhập khẩu từ Canada đạt 10 tỷ USD năm 2025, so với 400 triệu USD năm 2024.

Nghiên cứu công bố hồi tháng 10 của các nhà nghiên cứu thuộc Fed New York cho thấy gần 90% chi phí thuế quan được chuyển sang các nhà nhập khẩu Mỹ. Khoảng một phần tư mức tăng thuế quan cuối cùng phản ánh vào giá hàng tiêu dùng, trong khi sức ép tăng giá dự kiến tiếp tục gia tăng vào năm 2027.

Trong khi đó, dữ liệu của Bộ Lao động Mỹ cho thấy giá tiêu dùng tăng 0,4% trong tháng 10, cao hơn dự kiến. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về lạm phát sau những thất bại nặng nề của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Ông Trump vẫn bảo vệ chính sách thuế quan, cho rằng đây là biện pháp cần thiết để bảo vệ các nhà sản xuất và người lao động Mỹ. Ông đồng thời cáo buộc Canada áp dụng các biện pháp thương mại phân biệt đối xử, gây bất lợi cho doanh nghiệp xuất khẩu Mỹ.

Hai chính phủ đã nối lại đàm phán sau khi các cuộc thương lượng đổ vỡ hồi tháng 8. Trọng tâm là giảm thuế đối với thép và ô tô Canada. Trước đó, ông Trump áp mức thuế lên tới 50% với một số sản phẩm Canada, kéo theo các biện pháp trả đũa nhắm vào hàng tỷ USD hàng xuất khẩu Mỹ.

Ông Wiseman kêu gọi bãi bỏ các mức thuế áp dụng theo Điều 232 và Điều 338 của luật thương mại Mỹ. Theo ông, tháo gỡ được vấn đề này sẽ giúp doanh nghiệp có cơ sở đưa ra quyết định đầu tư dài hạn.

Đại sứ Canada nhấn mạnh hai bên cần sớm đạt được giải pháp.

Cục diện chính trị Mỹ cũng thay đổi sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Đảng Dân chủ chuẩn bị thách thức chính sách thuế quan của ông Trump khi nắm quyền kiểm soát Quốc hội vào tháng 1 tới.

Tuy nhiên, trong phát biểu hôm 10/11, Thủ tướng Canada Mark Carney khẳng định chính quyền Trump vẫn là đối tác đàm phán chính của Ottawa.

Ông Wiseman cho biết Canada đã có hiệp định thương mại tự do toàn diện với Mỹ từ năm 1988. Mục tiêu của Ottawa là đưa quan hệ thương mại trở lại gần nhất có thể với thương mại tự do, đồng thời tạo môi trường ổn định để doanh nghiệp yên tâm đầu tư.

Không chỉ Canada, các đại sứ châu Âu cũng bày tỏ lo ngại tại B20. Đại sứ Đức tại Mỹ Jens Hanefeld nhận định doanh nghiệp có thể thích nghi với thuế quan, nhưng khó xoay xở trước môi trường pháp lý liên tục thay đổi. Các công ty vì thế phải chi thêm tiền cho luật sư để theo kịp những quy định thương mại biến động.

Trong cùng phiên thảo luận, Đại sứ Pháp Aurélien Lechevallier kêu gọi tăng cường hợp tác về trí tuệ nhân tạo và năng lượng, thay vì tiếp tục sa vào tranh chấp thương mại. Theo ông Lechevallier, các bên đã dành quá nhiều thời gian trong những năm qua để xử lý quy định và thuế quan, trong khi doanh nghiệp mong muốn đẩy mạnh hợp tác kinh doanh.