Tổng thống Trump công bố gói hỗ trợ nông dân Mỹ 12 tỷ USD giữa căng thẳng thương mại với Trung Quốc

Tổng thống Trump công bố gói hỗ trợ nông dân Mỹ 12 tỷ USD giữa căng thẳng thương mại với Trung Quốc

Ngày 8/12 Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố gói hỗ trợ nông dân Mỹ trị giá 12 tỷ USD, nhằm hỗ trợ các hộ nông dân đang gặp khó khăn do tác động từ các chính sách thuế quan mà chính quyền ông áp đặt trong cuộc chiến thương mại với Trung Quốc.

Thông báo được đưa ra trong một cuộc thảo luận bàn tròn tại Nhà Trắng, với sự tham dự của Bộ trưởng Nông nghiệp tạm quyền Brooke Rollins, các lãnh đạo liên bang, nghị sĩ từ các bang nông nghiệp trọng điểm cùng đại diện cộng đồng nông dân.

Theo bà Rollins, khoảng 11 tỷ USD trong gói hỗ trợ sẽ được giải ngân ngay, chủ yếu dưới hình thức chi trả một lần cho nông dân trồng cây hàng hóa chủ lực. Một phần ngân sách riêng trị giá 1 tỷ USD sẽ dành cho các loại cây trồng đặc thù như rau củ, trái cây và các loại hạt – nhóm nông sản thường có quy mô nhỏ hơn và dễ bị tổn thương trước biến động thị trường. Tất cả các khoản hỗ trợ dự kiến sẽ được giải ngân trước tháng 2/2026.

Tổng thống Trump nhấn mạnh rằng các khoản hỗ trợ được xây dựng dựa trên đánh giá kỹ lưỡng mức độ thiệt hại mà nông dân phải gánh chịu, đồng thời cho biết nguồn tài chính cho chương trình này sẽ đến từ nguồn thu thuế quan trong chiến lược thương mại của chính quyền.

Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) dự kiến áp dụng một công thức mới để xác định mức hỗ trợ dựa trên chi phí sản xuất, tính theo từng loại cây trồng và giới hạn ở mức 155.000 USD cho mỗi trang trại hoặc cá nhân. Chỉ những đối tượng có thu nhập dưới 900.000 USD/năm mới đủ điều kiện nhận trợ cấp – một biện pháp nhằm tránh tình trạng hỗ trợ vượt mức cho các trang trại quy mô lớn, vốn từng gây tranh cãi trong các gói hỗ trợ trước đây.

Dù cộng đồng nông dân Mỹ vẫn thể hiện sự ủng hộ với Tổng thống Trump, các chính sách thương mại đối đầu và liên tục thay đổi thuế quan đang làm gia tăng sức ép với ngành nông nghiệp – vốn phụ thuộc mạnh vào xuất khẩu. Giá cả nông sản trong nước cũng bị đẩy lên, khiến chi phí sinh hoạt và sản xuất tăng cao.

Đậu tương và cao lương là hai mặt hàng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Với hơn 50% sản lượng hàng năm xuất khẩu, trong đó phần lớn dành cho thị trường Trung Quốc, những biến động trong quan hệ Mỹ - Trung đã tác động sâu sắc đến thu nhập của người nông dân.

Theo Nhà Trắng, sau cuộc gặp giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hàn Quốc hồi cuối tháng 10, Bắc Kinh đã cam kết mua ít nhất 12 triệu tấn đậu tương Mỹ trước cuối năm 2025, và 25 triệu tấn mỗi năm trong ba năm tiếp theo. Tuy nhiên, đến nay, Trung Quốc mới mua khoảng 2,8 triệu tấn – tương đương gần 25% cam kết ban đầu. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết mục tiêu vẫn có thể đạt được vào cuối tháng 2/2026, muộn hơn hai tháng so với kỳ vọng của Washington.

Gói hỗ trợ 12 tỷ USD lần này gần tương đương với giá trị xuất khẩu đậu tương Mỹ sang Trung Quốc năm 2024, và bằng khoảng 50% tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản Mỹ sang thị trường này trong cùng năm. Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Trump từng triển khai hai gói hỗ trợ nông nghiệp lớn: hơn 22 tỷ USD vào năm 2019 và 46 tỷ USD vào năm 2020, bao gồm trợ cấp ứng phó đại dịch COVID-19.

Tuy vậy, nhiều nông dân vẫn bày tỏ mong muốn có thể duy trì sản xuất và tiêu thụ nông sản thông qua thị trường thay vì phải phụ thuộc vào trợ cấp từ chính phủ. Một số ý kiến cho rằng các gói hỗ trợ chỉ là giải pháp tạm thời, không thể giải quyết triệt để các vấn đề về chi phí đầu vào và rủi ro thị trường.

Chính quyền Trump hiện cũng đang đối mặt với áp lực giải quyết tình trạng giá thịt bò trong nước tăng cao. Tổng thống đã đề nghị Bộ Tư pháp mở cuộc điều tra các doanh nghiệp đóng gói thịt có vốn sở hữu nước ngoài, dù chưa đưa ra bằng chứng cụ thể cho cáo buộc thao túng giá.

Cuối tuần qua, ông Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp yêu cầu Bộ Tư pháp và Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) rà soát hoạt động cạnh tranh trong chuỗi cung ứng thực phẩm, bao gồm các ngành hàng then chốt như giống cây trồng, phân bón và thiết bị nông nghiệp. Mục tiêu là siết chặt quy định và bảo vệ người tiêu dùng trước các hành vi làm méo mó thị trường.