TS. Trần Xuân Lượng: Cần áp dụng giá trần, giá sàn trong đấu giá đất

Đấu giá đất đã trở thành một công cụ quan trọng trong việc phân bổ tài sản công và thu ngân sách cho nhà nước. Tuy nhiên, tình trạng biến động giá đất ngày càng bất ổn tại nhiều địa phương đã đặt ra những câu hỏi lớn về tính minh bạch và sự điều chỉnh hợp lý của thị trường này. Theo TS. Trần Xuân Lượng - Viện phó Viện Nghiên cứu và Đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam, việc áp dụng chính sách giá trần và giá sàn trong đấu giá đất là một giải pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích của cả người mua và người bán, cũng như duy trì sự ổn định của thị trường bất động sản.

Trong kinh tế học vĩ mô, khái niệm giá trần và giá sàn đã được áp dụng rộng rãi, đặc biệt là đối với các hàng hóa thiết yếu. Cũng theo TS. Trần Xuân Lượng, giá trần giúp bảo vệ người tiêu dùng, ngăn chặn việc các nhà thầu hay người bán có thể "thổi giá" lên quá cao, gây khó khăn cho người mua. Mặt khác, giá sàn bảo vệ người bán, đảm bảo rằng họ không bị thiệt thòi khi bán tài sản dưới mức giá hợp lý.

TS. Trần Xuân Lượng - Viện phó Viện Nghiên cứu và Đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (Ảnh: Phan Chính)

Đặc biệt đối với đất đai – tài sản thuộc quyền sở hữu của toàn dân, việc áp dụng giá trần và giá sàn càng trở nên quan trọng. TS. Lượng nhấn mạnh, nếu đấu giá đất được thực hiện mà không có sự kiểm soát, nhà nước có thể mất đi tài sản quốc gia do bán dưới giá trị thực tế. Ngược lại, nếu giá đất bị đẩy lên quá cao, người dân không có khả năng chi trả sẽ gặp khó khăn, và thị trường sẽ bị thổi giá một cách phi lý.

Ông Lượng cũng cho rằng hiện nay, tại một số địa phương, các cuộc đấu giá đất diễn ra với mức giá thấp mà sau đó lại bị đẩy lên cao ngất ngưởng. Thực tế, việc đấu giá quá thấp đôi khi chỉ là chiêu trò để thu hút người tham gia, rồi sau đó tăng giá một cách bất hợp lý. Chỉ cần một vài người có lợi ích trong cuộc đấu giá, họ có thể dễ dàng tạo ra một mặt bằng giá mới không phản ánh đúng giá trị thực tế của đất.

Một trong những ví dụ điển hình mà TS. Trần Xuân Lượng đề cập đến là vụ đấu giá đất tại Sóc Sơn vào cuối năm 2024. Sau khi người trúng đấu giá bỏ cọc, cuộc đấu giá không thành công, khiến thị trường bất động sản tại khu vực này rơi vào tình trạng hỗn loạn. Theo TS. Trần Xuân Lượng, tình trạng này cho thấy sự thiếu giám sát độc lập trong các cuộc đấu giá đất, dẫn đến các diễn biến khó kiểm soát.

Để giải quyết tình trạng trên, TS. Trần Xuân Lượng đề xuất cần thiết phải áp dụng cơ chế giá trần và giá sàn một cách minh bạch trong các cuộc đấu giá đất. Theo TS. Trần Xuân Lượng, nhà nước cần định ra mức giá trần và giá sàn hợp lý, dựa trên các yếu tố như vị trí địa lý, tiềm năng phát triển của khu vực và nhu cầu thực tế của thị trường.

Khi áp dụng giá trần, các cuộc đấu giá sẽ không bị "thổi giá" lên quá mức, giúp bảo vệ quyền lợi của người mua. Mặt khác, giá sàn giúp đảm bảo rằng tài sản không bị bán dưới giá trị thực tế, bảo vệ tài sản quốc gia và ngân sách nhà nước. “Nếu giá đất bị đẩy xuống quá thấp, nhà nước sẽ mất thu, nhưng nếu bị thổi lên quá cao, nó sẽ tạo ra một thị trường bất động sản bong bóng, gây hệ lụy cho nền kinh tế”, TS. Lượng chia sẻ.

Ngoài việc thiết lập giá trần và giá sàn, TS. Trần Xuân Lượng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giám sát độc lập các cuộc đấu giá đất. Việc này không chỉ giúp ngăn chặn các hành vi lợi dụng thông tin để tạo ra những kịch bản giá phi lý, mà còn giúp bảo vệ quyền lợi của tất cả các bên tham gia. TS. Lượng đề xuất, cần có sự tham gia của các cơ quan giám sát độc lập, để các cuộc đấu giá đất được thực hiện một cách minh bạch và công bằng.

TS. Trần Xuân Lượng cảnh báo, nếu không áp dụng kịp thời cơ chế giá trần và giá sàn trong đấu giá đất, sẽ rất khó để giữ được mức giá hợp lý và ổn định tại các khu vực đấu giá. Nếu không kiểm soát được giá, thị trường bất động sản sẽ tiếp tục biến động mạnh, làm tăng nguy cơ hình thành những “bong bóng” giá đất, ảnh hưởng đến nền kinh tế nói chung và cuộc sống của người dân nói riêng.

Ngoài ra, TS. Trần Xuân Lượng cũng lưu ý, nếu không có biện pháp mạnh, giá đất sẽ tiếp tục bị “thổi” lên một cách không kiểm soát, gây ra những tác động tiêu cực đến thị trường bất động sản. Điều này không chỉ làm mất đi tính minh bạch của cuộc đấu giá mà còn gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước.

Việc áp dụng giá trần và giá sàn trong đấu giá đất là một giải pháp cần thiết để ổn định thị trường bất động sản. Các cơ quan chức năng cần nhanh chóng thiết lập các quy định cụ thể và minh bạch để kiểm soát giá đất, bảo vệ quyền lợi của người mua và người bán, đồng thời tránh các biến động giá bất hợp lý. TS. Trần Xuân Lượng khuyến nghị, việc giám sát chặt chẽ và có biện pháp xử lý kịp thời những hành vi vi phạm sẽ giúp thị trường đất đai phát triển bền vững và công bằng hơn trong tương lai.