TS. Nguyễn Minh Phong: Bộ tiêu chí VARS là căn cứ khoa học để 'chấm điểm' thị trường bất động sản

TS. Nguyễn Minh Phong, nguyên Trưởng Phòng Nghiên cứu kinh tế, Viện Nghiên cứu phát triển Kinh tế - Xã hội Hà Nội đánh giá cao hai bộ công cụ vừa được công bố. Đó là "Hệ thống tiêu chí chuẩn của một dự án bất động sản" và "Năng lực cạnh tranh của thị trường bất động sản địa phương". Theo ông, sự ra đời của các tiêu chí này không chỉ là một nỗ lực chuyên môn mà còn là bước đi bản lĩnh của VARS trong bối cảnh thị trường đang rất cần sự minh bạch.

Ông Phong nhận định, VARS đang là một trong những Hiệp hội hoạt động chuyên nghiệp và hiệu quả hiện nay, thể hiện rõ bản lĩnh đi đầu khi mạnh dạn giải quyết vấn đề cốt lõi: độc quyền thông tin. Ông nhấn mạnh rằng, việc thông tin trên thị trường thường bị "đói" hoặc chỉ nằm trong tay các cơ quan quản lý và chủ đầu tư đã tạo ra những rào cản lớn. Hai bộ tiêu chí của VARS xuất hiện kịp thời như một công cụ hiệu quả để nhận diện, đánh giá, đo lường và xác thực sức khỏe của thị trường, từ cấp độ vi mô của từng dự án đến bức tranh vĩ mô của từng địa phương.

TS. Nguyễn Minh Phong, nguyên Trưởng Phòng Nghiên cứu kinh tế, Viện Nghiên cứu phát triển Kinh tế - Xã hội Hà Nội.

TS. Nguyễn Minh Phong đặc biệt ấn tượng với cấu trúc chặt chẽ và tư duy đa chiều trong việc xây dựng bộ tiêu chí. Ông phân tích rằng, bộ công cụ này không chỉ nhìn nhận từ một góc độ mà cân bằng lợi ích của năm chủ thể hình thành thị trường: Nhà nước, doanh nghiệp, nhà đầu tư, người mua và các dịch vụ đi kèm. Việc thiết lập một thước đo khách quan này không chỉ tạo ra sự tin cậy cho xã hội mà còn tạo ra áp lực và động lực cải thiện. Cụ thể, chủ đầu tư sẽ buộc phải làm tốt hơn để đạt danh hiệu dự án chuẩn, trong khi các địa phương sẽ phải nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư để tăng hạng năng lực cạnh tranh.

Tuy nhiên, với tinh thần của một chuyên gia phản biện, TS. Phong cũng đưa ra bốn nhóm góp ý quan trọng để hoàn thiện "luật chơi" này, giúp bộ tiêu chí có tính pháp lý và khả thi cao hơn khi đi vào thực tiễn.

Thứ nhất, ông cảnh báo VARS cần củng cố cơ sở pháp lý để làm "tấm khiên" bảo vệ mình trước những rủi ro tranh chấp. Lấy ví dụ từ các vụ kiện tụng từng xảy ra với các tổ chức xếp hạng khác, ông đề xuất Hiệp hội cần trích dẫn rõ ràng các văn bản pháp luật quy định về vai trò, chức năng của Hiệp hội trong việc tư vấn, giám định và phản biện xã hội khi công bố xếp hạng.

Thứ hai, TS. Nguyễn Minh Phong đề xuất bổ sung vai trò của Ngân hàng vào bộ tiêu chí về năng lực cạnh tranh cấp tỉnh. Ông nhấn mạnh: "Ngân hàng là người cấp tiền, là người thẩm định tính khả thi của dự án." Tiếng nói và sự quan tâm của ngân hàng phản ánh chính xác sức khỏe tài chính của thị trường và việc đưa họ vào hệ thống đánh giá sẽ tăng tính toàn diện.

Thứ ba, cần xây dựng một cơ chế giải quyết tranh chấp minh bạch. Nếu chủ đầu tư không phục kết quả chấm điểm, cần có quy trình hậu kiểm, giải trình và xử lý khiếu nại rõ ràng. Điều này giúp tăng tính thuyết phục và công bằng cho bảng xếp hạng.

Thứ tư, một gợi ý rất thực tế là biến "sự hợp tác cung cấp thông tin" thành một tiêu chí chấm điểm. Trong bối cảnh nhiều chủ đầu tư có xu hướng giấu thông tin, ông Phong cho rằng nếu doanh nghiệp không hợp tác, họ vẫn có thể bị đánh giá dựa trên dữ liệu độc lập, nhưng sẽ bị trừ điểm ở mục minh bạch và hợp tác. Điều này sẽ tạo áp lực buộc các chủ thể phải cởi mở hơn nếu muốn có được thứ hạng uy tín.

TS. Nguyễn Minh Phong tin tưởng rằng, hai bộ tiêu chí này không chỉ khẳng định bản lĩnh nghề nghiệp và vị thế chính trị của VARS mà còn là "thước đo chuẩn mực" giúp làm lành mạnh hóa và minh bạch hóa thị trường bất động sản Việt Nam trong thời gian tới.