Chuyên gia Lê Công Năng: Nếu doanh nghiệp lữ hành không muốn tụt lại trong cơn sóng thần AI tới

Để lý giải sâu hơn về thực trạng, thách thức và cơ hội trong kỷ nguyên AI, Tạp chí Doanh nghiệp & Hội nhập đã có cuộc trao đổi với Chuyên gia Lê Công Năng, Chủ tịch Diễn đàn Doanh nhân Việt Nam VEF Global, Chủ tịch WonderTour, người được coi là một trong những chuyên gia tiên phong đưa AI vào vận hành doanh nghiệp lữ hành tại Việt Nam.

Chuyên gia Lê Công Năng, Chủ tịch Diễn đàn Doanh nhân Việt Nam VEF Global, Chủ tịch WonderTour trong chương trình đào tạo “Kỷ nguyên AI du lịch: Bứt phá hay tụt hậu?”

PV: Ngành lữ hành đang chịu áp lực chưa từng có. Theo ông, đâu là nguyên nhân lớn nhất khiến nhiều doanh nghiệp tụt lại?

Chuyên gia Lê Công Năng: Áp lực đến không chỉ từ cạnh tranh nội ngành, mà từ sự thay đổi hành vi của khách hàng. Du khách ngày nay đòi hỏi tốc độ, tính cá nhân hóa và sự nhất quán, trong khi nhiều doanh nghiệp lữ hành vẫn vận hành theo mô hình cũ: tính giá tour chậm, điều hành dựa trên kinh nghiệm cá nhân, marketing thiếu chiến lược, chăm sóc khách hàng không chuẩn hóa, đào tạo nhân sự thì rời rạc. Đối thủ quốc tế có công nghệ, có dữ liệu, có khả năng phản hồi trong vài giây; còn chúng ta đôi khi mất vài giờ. Khoảng cách này chính là nguyên nhân khiến doanh nghiệp Việt mất lợi thế, mất đơn hàng và mất khách dù tiềm năng rất lớn.

Trên thế giới cũng diễn ra làn sóng thải hồi, cuối năm 2024, công ty mẹ của Booking.com, Booking Holdings đã sa thải khoảng 60 nhân viên tại một bộ phận B2B, một phần trong quá trình tái cơ cấu và ưu tiên công nghệ, cho thấy việc tự động hóa và tối ưu hóa có thể đi đôi với cắt giảm nhân sự mạnh mẽ. Thời gian tới sẽ còn nhiều cuộc thanh lọc và nếu như doanh nghiệp không kịp học tập nâng cao năng lực và ứng dụng làm chủ AI thì chắc chắn nguy cơ không chỉ tụt lại mà còn có thể giải thể.

PV: Ông từng nói “AI không thay thế con người, nhưng sẽ loại bỏ doanh nghiệp không chịu ứng dụng AI”. Điều gì khiến ông khẳng định mạnh mẽ như vậy?

Chuyên gia Lê Công Năng: Vì AI đang định nghĩa lại cách vận hành của ngành du lịch. Trước đây, một nhân sự điều hành cần nhiều giờ để xây dựng kịch bản tour, tính giá, xử lý sự cố; nay AI có thể làm trong vài giây. Một nhân viên marketing trước đây mất hàng tuần cho kế hoạch nội dung; nay AI tạo ra bản thảo, hình ảnh, video chỉ trong vài phút. Chăm sóc khách hàng vốn phụ thuộc cảm xúc và con người; nay AI hỗ trợ phản hồi tự động, phân tích hành vi, cá nhân hóa từng chạm điểm. Khi doanh nghiệp ứng dụng AI, hiệu suất tăng lên 200–300%, chi phí giảm 30–50%. Khách hàng lựa chọn nơi nhanh hơn, chuẩn hơn, trải nghiệm tốt hơn. Vậy nên, sự đào thải là tất yếu. Không phải AI loại bỏ con người, mà là khách hàng loại bỏ doanh nghiệp chậm đổi mới.

PV: Vậy AI sẽ thay đổi ngành lữ hành theo những hướng nào?

Chuyên gia Lê Công Năng: Có bốn trục thay đổi lớn. Thứ nhất là AI cho điều hành tour, nơi toàn bộ quy trình lập tour, dự toán chi phí, tối ưu tuyến, kiểm soát rủi ro đều có thể mô phỏng tức thì. Thứ hai là AI cho sales & marketing, giúp doanh nghiệp tạo nội dung, hình ảnh, kịch bản bán hàng, tối ưu chuyển đổi một cách tự động. Thứ ba là AI cho hướng dẫn viên, hỗ trợ thuyết minh song ngữ, tra cứu dữ liệu chuyên sâu, xây dựng thương hiệu cá nhân. Thứ tư là AI cho CEO, hỗ trợ ra quyết định, pháp chế, quản trị rủi ro và định hình chiến lược thương hiệu. Đặc biệt, các mô-đun này không còn trên lý thuyết. Tại chương trình đào tạo vừa qua, học viên được thực hành trực tiếp và chứng kiến sự khác biệt rất rõ giữa cách làm truyền thống và cách làm bằng AI.

PV: Theo ông, điều gì khiến doanh nghiệp lữ hành Việt Nam khó chuyển đổi số dù công nghệ không còn xa lạ?

Chuyên gia Lê Công Năng: Vấn đề không nằm ở công nghệ, mà nằm ở tư duy. Nhiều doanh nghiệp coi chuyển đổi số là mua phần mềm về là xong hoặc, thậm chí còn nghĩ AI là ChatGPT, hỗ trợ hỏi đáp. Nhưng chuyển đổi số thực chất là chuẩn hóa quy trình, số hóa dữ liệu, tự động hóa tác vụ và thay đổi mô hình vận hành. AI chỉ phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp có tư duy dữ liệu và sẵn sàng tái cấu trúc. Khi tư duy chưa thay đổi, công nghệ dù mạnh mẽ cũng chỉ là “đồ trang trí”. Ngược lại, khi tư duy đã thông, doanh nghiệp có thể tăng tốc rất nhanh và bứt phá rõ rệt.

Lễ ký kết hợp tác giữa cộng đồng, doanh nghiệp du lịch người Nam Định và Học viện Tài chính, mở ra cơ hội đào tạo và thực tập cho sinh viên trong lĩnh vực du lịch trong kỷ nguyên AI.

PV: Với vai trò Chủ tịch VEF Global, ông đánh giá thế nào về sức mạnh cộng đồng trong quá trình chuyển đổi số của doanh nghiệp lữ hành?

Chuyên gia Lê Công Năng: Sức mạnh cộng đồng là nền tảng rất quan trọng. Một doanh nghiệp thay đổi là tốt, nhưng khi cả cộng đồng cùng thay đổi thì tạo ra hệ sinh thái phát triển bền vững. Chương trình lần này là ví dụ: Cộng đồng Du lịch người Nam Định đã kết nối doanh nghiệp, chuyên gia – nhà trường, tạo cầu nối nhân lực, chuyển giao tri thức, hỗ trợ thực hành AI thực chiến. Đây là mô hình rất đáng nhân rộng. Chuyển đổi số sẽ nhanh hơn, rủi ro thấp hơn và hiệu quả cao hơn khi doanh nghiệp không đi một mình. Sự kiện ngày hôm nay là một trong những chuỗi sự kiện nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp lữ hành trong cộng đồng.

Chương trình đào tạo “Kỷ nguyên AI du lịch: Bứt phá hay tụt hậu?”, đã thu hút sự quan tâm của hơn 100 lãnh đạo doanh nghiệp, cán bộ lữ hành cùng đại diện Bộ môn Du lịch – Học viện Tài chính (TS. Đào Thanh Thái, ThS.NCS. Trần Thị Hiên, ThS. Lê Hoàng Anh) và các lãnh đạo Cộng đồng Du lịch người Nam Định gồm Ban cố vấn - ông Vũ Quyết Thắng, Giám đốc Hoàng Thắng Travel; ông Phạm Tiến Dũng, Giám đốc Golden Tour; ông Nguyễn Xuân Thảo - Giám đốc Btour; ông Nguyễn Sinh Quân - Giám đốc Edi tour và Chủ tịch Cộng đồng du lịch Người Nam Định, ông Đinh Văn Huyên, Giám đốc Thiên Phúc Travel cùng nhiều doanh nghiệp khác.

Cũng ngay tại sự kiện, chương trình đã diễn ra lễ ký kết hợp tác giữa cộng đồng, doanh nghiệp và Học viện Tài chính, mở ra nhiều cơ hội phát triển, hợp tác sâu sác và đào tạo thực chiến, thực tập cho sinh viên trong lĩnh vực du lịch trong kỷ nguyên AI.

Chương trình đào tạo “Kỷ nguyên AI du lịch: Bứt phá hay tụt hậu?” của Chuyên gia Lê Công Năng đã thu hút gần 100 lãnh đạo doanh nghiệp, cán bộ lữ hành cùng đại diện Bộ môn Du lịch – Học viện Tài chính.

PV: Nếu doanh nghiệp lữ hành Việt lúc này rất cần sự tương hỗ của cộng đồng khi dấn thân vào AI, ông muốn gửi điều thông điệp gì?

Chuyên gia Lê Công Năng: Hãy bắt đầu ngay hôm nay. Không cần hoàn hảo, không cần đầu tư lớn, chỉ cần bắt đầu. Hãy tự động hóa các tác vụ lặp lại trước, chuẩn hóa dữ liệu khách hàng, tăng tốc phản hồi, nâng cấp trải nghiệm và đưa AI vào đúng chỗ. Ai làm trước sẽ dẫn đầu, ai chậm chân sẽ bị bỏ lại. Kỷ nguyên AI không còn là tương lai xa mà là đang diễn ra ngay lúc này.

Trân trọng cảm ơn chuyên gia!