Khi thế giới vượt mốc 3.028 tỷ phú – bản đồ quyền lực mới của nền kinh tế toàn cầu sẽ thế nào?

Trong nhiều thập kỷ, tỷ phú gắn liền với tài nguyên, công nghiệp và bất động sản, những lĩnh vực đòi hỏi tích lũy dài hạn và vốn lớn. Đến năm 2025, mô hình này đã thay đổi rõ rệt. Tài sản không còn chỉ đến từ sở hữu, mà đến từ khả năng kiểm soát: kiểm soát dữ liệu, nền tảng, dòng vốn và hành vi tiêu dùng. Thế hệ tỷ phú mới không chỉ giàu có, họ nắm thực quyền cách nền kinh tế vận hành toàn cầu, thậm chí chi phối cả một quốc gia (tác động tới chính sách, thị trường và hành vi tiêu dùng ở quy mô quốc gia)

Những tỷ phú giàu nhất thế giới đã tích lũy khối tài sản khổng lồ thông qua nhiều ngành công nghiệp khác nhau, chủ yếu là công nghệ và hàng xa xỉ.

Một trong những đóng góp quan trọng của Forbes là cách họ phân loại tỷ phú theo lĩnh vực hoạt động chính, từ đó vẽ nên bản đồ quyền lực của nền kinh tế toàn cầu. Mỗi cá nhân được gắn với ngành tạo ra phần lớn tài sản, dù thực tế nhiều người vận hành hệ sinh thái đa ngành. Chính cách phân loại này cho thấy tiền không phân bổ ngẫu nhiên, mà tập trung vào những lĩnh vực có khả năng mở rộng quy mô và chi phối thị trường.

Ở nhóm tài chính & đầu tư, lĩnh vực dẫn đầu về số lượng tỷ phú, những nhân vật như Warren Buffett hay Ray Dalio đại diện cho thế hệ “kiến trúc sư dòng vốn”. Họ không tạo ra sản phẩm cụ thể, mà phân bổ nguồn lực toàn cầu. Tuy nhiên, thế hệ mới trong lĩnh vực này đang chuyển dịch sang fintech (công nghệ tài chính) và nền tảng tài chính số, nơi tiền không chỉ được quản lý mà còn được “lập trình”.

Trong khi đó, công nghệ là lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất và cũng là nơi thể hiện rõ nhất sự dịch chuyển quyền lực. Những cái tên như nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos hay doanh nhân công nghệ Meta - Mark Zuckerberg vẫn là biểu tượng của kỷ nguyên Internet, nhưng làn sóng mới đang đến từ trí tuệ nhân tạo và hạ tầng dữ liệu. CEO Jensen Huang đã đưa NVIDIA trở thành trung tâm của cuộc cách mạng AI, trong khi những doanh nhân trẻ như Alexandr Wang xây dựng nền tảng dữ liệu – thứ được ví như “dầu mỏ mới” của thế kỷ 21.

Điểm chung của họ là không bán sản phẩm hữu hình, mà xây dựng hạ tầng cho hệ sinh thái và nền kinh tế số.

Ở bán lẻ và tiêu dùng, quyền lực đang dịch chuyển từ thương hiệu sang dữ liệu. Bernard Arnault vẫn đại diện cho ngành xa xỉ truyền thống, nhưng sự trỗi dậy của Chris Xu cho thấy một mô hình hoàn toàn khác: sản xuất theo nhu cầu, phân phối theo thuật toán và mở rộng theo thời gian thực. Đây là thế hệ doanh nhân xây dựng doanh nghiệp dựa trên tốc độ và khả năng đọc dữ liệu người dùng, thay vì lịch sử thương hiệu.

Trong sản xuất, ranh giới với công nghệ ngày càng mờ nhạt. Tỷ phú giàu nhất hành tinh Elon Musk là ví dụ tiêu biểu cho sự giao thoa này, khi một công ty sản xuất xe điện đồng thời là công ty phần mềm, năng lượng và dữ liệu. Điều đó phản ánh một xu hướng lớn: những người thành công nhất không đứng trong một ngành, mà ở giao điểm của nhiều ngành.

Các lĩnh vực thiết yếu như y tế và thực phẩm tiếp tục đóng vai trò “neo ổn định” của tài sản. Trong bối cảnh thế giới đối mặt với khủng hoảng y tế, biến đổi khí hậu và đứt gãy chuỗi cung ứng, đây là những ngành mà dòng vốn luôn quay trở lại. Quyền lực ở đây không đến từ tốc độ tăng trưởng, mà từ tính tất yếu.

Nếu nhìn theo địa lý, quyền lực kinh tế vẫn tập trung ở Mỹ, Trung Quốc và Ấn Độ. Trong số này, Mỹ vẫn là quốc gia có nhiều tỷ phú nhất với 902 người với người đứng đầu danh sách là tỷ phú Elon Musk; theo sau là Trung Quốc (bao gồm cả Khu hành chính đặc biệt Hong Kong) với 516 tỷ phú và Ấn Độ với 205 tỷ phú.

Trong bức tranh toàn cầu này, Việt Nam là một trường hợp đặc biệt, chưa phải trung tâm sản sinh tỷ phú quy mô lớn, nhưng phản ánh rõ nét quá trình tích lũy tài sản của một nền kinh tế đang chuyển đổi.

Tính đến 31/3/2026, ông Phạm Nhật Vượng sở hữu khoảng 22,3 tỷ USD.

Ở Việt Nam, Ông Phạm Nhật Vượng, Chủ tịch Tập đoàn Vingroup, là tỷ phú giàu nhất cũng có trong danh sách Forbes, gắn liền với quá trình đô thị hóa và xây dựng hệ sinh thái bất động sản – công nghiệp – công nghệ. Trong lĩnh vực hàng không và tiêu dùng, bà Nguyễn Thị Phương Thảo, Tổng giám đốc VietJet Air, đại diện cho làn sóng doanh nghiệp tận dụng sự gia tăng của tầng lớp trung lưu. Ở mảng công nghiệp, ông Trần Đình Long, Chủ tịch Tập đoàn Hòa Phát, là biểu tượng của sản xuất nội địa quy mô lớn, đặc biệt trong ngành thép. Trong khi đó, ông Hồ Hùng Anh, Chủ tịch Techcombank phản ánh xu hướng hội tụ giữa tài chính và cá nhân, nơi các doanh nghiệp xây dựng hệ sinh thái phục vụ đời sống hàng ngày.

Điểm đáng chú ý là Việt Nam vẫn chưa có nhiều tỷ phú công nghệ theo chuẩn toàn cầu – những người xây dựng nền tảng có khả năng mở rộng xuyên biên giới. Tuy nhiên, một thế hệ doanh nhân mới trong lĩnh vực fintech, thương mại điện tử và công nghệ số đang dần hình thành. Họ chưa đạt đến quy mô tỷ USD, nhưng đang vận hành theo cùng logic với các startup toàn cầu: tăng trưởng nhanh, tận dụng dữ liệu và mở rộng thị trường.

Song song với đó, danh sách 2025 cũng cho thấy một xu hướng rõ rệt: sự trẻ hóa của tầng lớp tỷ phú. Những cái tên như Evan Spiegel, John Collison hay Ben Francis cho thấy một thực tế mới – trong nền kinh tế số, tài sản có thể được tích lũy nhanh hơn bao giờ hết. Alexandr Wang thậm chí trở thành một trong những tỷ phú tự thân trẻ nhất thế giới khi mới 19 tuổi, nhờ tận dụng làn sóng AI. Lợi thế không còn nằm ở kinh nghiệm tích lũy dài hạn, mà ở khả năng nắm bắt công nghệ sớm và mở rộng nhanh.

Điều quan trọng, danh sách tỷ phú năm 2025 không chỉ là bảng xếp hạng người giàu. Nó là bản đồ quyền lực của thế giới hiện đại. Tài chính kiểm soát dòng vốn, công nghệ kiểm soát tương lai, sản xuất và tiêu dùng kiểm soát nền tảng vật chất, còn y tế và thực phẩm kiểm soát những nhu cầu căn bản nhất của con người. Khi các lĩnh vực này hội tụ, quyền lực không chỉ tập trung, mà trở nên mang tính hệ thống.

Những tỷ phú giàu nhất Việt Nam.

Công thức chung của tầng lớp tỷ phú mới – từ người sở hữu tài sản đến người thiết kế hệ thống

Nếu có một điểm chung giữa hơn 3.000 tỷ phú trong danh sách năm 2025 của Forbes là cách họ tiếp cận quyền lực kinh tế. Thế hệ tỷ phú hiện đại không đơn thuần sở hữu doanh nghiệp, họ xây dựng và kiểm soát những hệ thống có khả năng vận hành độc lập, mở rộng toàn cầu và tự khuếch đại giá trị theo thời gian.

Điểm đầu tiên trong “công thức thành công” của họ là tư duy nền tảng. Thay vì tạo ra một sản phẩm cụ thể, họ xây dựng hệ sinh thái nơi nhiều nhóm người dùng cùng tương tác từ khách hàng, đối tác đến nhà phát triển. Khi hệ sinh thái đạt quy mô đủ lớn, giá trị không còn nằm ở từng giao dịch riêng lẻ, mà ở toàn bộ mạng lưới. Đây chính là lý do các công ty công nghệ, fintech hay thương mại điện tử có thể tăng trưởng nhanh vượt xa mô hình truyền thống.

Thứ hai là khả năng tận dụng hiệu ứng quy mô theo cấp số nhân (exponential scaling). Trong kỷ nguyên số, chi phí mở rộng gần như bằng không so với tốc độ tăng trưởng người dùng. Những người thành công nhất là những người hiểu rằng: khi đạt đến một “ngưỡng bùng nổ”, thị trường sẽ tự mở rộng theo họ. Điều này lý giải vì sao nhiều tỷ phú mới có thể tích lũy tài sản trong thời gian ngắn – không phải vì họ đi nhanh hơn, mà vì họ đang ở trong một hệ thống tăng trưởng nhanh hơn.

Thứ ba là quản trị dựa trên dữ liệu và tốc độ ra quyết định. Khác với thế hệ doanh nhân trước đây dựa nhiều vào kinh nghiệm, các tỷ phú mới vận hành doanh nghiệp như những “cỗ máy dữ liệu” – nơi mọi quyết định, từ sản phẩm đến chiến lược thị trường, đều được tối ưu theo thời gian thực. Mô hình quản trị này không chỉ giúp họ phản ứng nhanh với biến động, mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh liên tục.

Thứ tư là khả năng đứng ở giao điểm của nhiều ngành. Những cái tên nổi bật nhất không thuộc về một lĩnh vực duy nhất. Họ kết nối công nghệ với tài chính, sản xuất với dữ liệu, tiêu dùng với nền tảng số. Chính sự giao thoa này tạo ra những mô hình kinh doanh mới – nơi ranh giới ngành nghề trở nên mờ nhạt, và giá trị được tạo ra ở những không gian chưa từng tồn tại trước đó.

Cuối cùng, và có lẽ quan trọng nhất, là tư duy dài hạn về việc định hình hệ thống. Các tỷ phú thành công nhất không chỉ tối ưu lợi nhuận ngắn hạn; họ xây dựng những cấu trúc có thể tồn tại và mở rộng trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ. Họ đầu tư vào hạ tầng – từ công nghệ, dữ liệu đến chuỗi cung ứng – những thứ ít thấy nhưng có khả năng quyết định toàn bộ cuộc chơi.

Từ góc nhìn đó, danh sách tỷ phú năm 2025 không chỉ phản ánh sự giàu có, mà phản ánh một sự chuyển dịch mang tính thời đại: từ những người sở hữu tài sản sang những người thiết kế và kiểm soát hệ thống tạo ra tài sản và ảnh hưởng tới hàng tỷ người. Và khi thế giới bước vào kỷ nguyên của hơn 3.000 tỷ phú, câu hỏi sẽ là ai tại mỗi quốc gia mới là người thực quyền nắm giữ khả năng định hình cách nền kinh tế và cách xã hội sẽ vận hành trong tương lai 2026-2030.