PGS. TS Nguyễn Hữu Huân: Tài chính hàng hải – trụ cột chiến lược hút 300 tỷ USD mỗi năm

IFC Việt Nam hướng tới trung tâm tài chính hàng hải quy mô lớn

Tại Diễn đàn Tài chính 2026 với chủ đề “Khơi thông dòng vốn, kết nối đa kênh”, PGS. TS. Nguyễn Hữu Huân, Đại học Kinh tế TP HCM cho rằng, với định hướng phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) Việt Nam, trong đó tài chính hàng hải được xác định là trụ cột chiến lược dài hạn.

Theo ông Huân, dù quy chế hoạt động của IFC TP.HCM vẫn đang chờ Hội đồng điều hành thông qua trước khi chính thức vận hành, công tác chuẩn bị đã được triển khai mạnh mẽ trên nhiều phương diện. Từ xây dựng hạ tầng, hoàn thiện chiến lược đến xúc tiến đầu tư trong và ngoài nước đều đang được đẩy nhanh nhằm sớm đưa trung tâm vào vận hành thực tế.

Đáng chú ý, TP.HCM đang định vị IFC Việt Nam như một trung tâm tài chính mới của khu vực, tập trung vào những lĩnh vực có khả năng tạo khác biệt thay vì cạnh tranh trực diện với các trung tâm truyền thống như Singapore hay Hong Kong.

Một tín hiệu tích cực là thứ hạng của IFC Việt Nam trên bảng xếp hạng Global Financial Centres Index đã tăng 11 bậc, lên vị trí 84 toàn cầu. Trong khu vực Đông Nam Á, IFC TP.HCM hiện đứng thứ ba, chỉ sau Singapore và Kuala Lumpur.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, mục tiêu tăng trưởng hai con số đến năm 2045 sẽ kéo theo nhu cầu vốn rất lớn trong nhiều thập kỷ. Trong bối cảnh hệ thống ngân hàng nội địa duy trì tỷ lệ tín dụng/GDP cao và tiềm ẩn rủi ro, việc phát triển thị trường vốn và IFC là cần thiết để giảm áp lực cho ngân hàng và mở rộng khả năng thu hút dòng vốn quốc tế

Hạ tầng, công nghệ và mô hình phát triển tạo nền tảng IFC

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân cho biết IFC Việt Nam được thành lập theo Nghị quyết 222 của Quốc hội, hoạt động theo mô hình “một trung tâm - hai điểm đến” với hai đầu mối tại TP.HCM và Đà Nẵng.

PGS. TS. Nguyễn Hữu Huân, Đại học Kinh tế TP HCM.

Tại TP.HCM, khu vực quy hoạch IFC có quy mô khoảng 898 ha, bao gồm một phần phường Sài Gòn, một phần phường Bến Thành và toàn bộ phường Thủ Thiêm. Đây là khu vực phát triển trọng điểm với nhiều dự án quy mô lớn.

Trong đó, IFC Tower – tòa tháp biểu tượng cao 99 tầng – dự kiến được khởi công trong năm nay và đã có hai nhà đầu tư quan tâm. Nếu hoàn thành đúng kế hoạch, đây sẽ là tòa nhà cao nhất khu vực tại thời điểm đưa vào vận hành.

Bên cạnh đó là các tổ hợp văn phòng, khách sạn 6 sao, bến du thuyền, trung tâm hội nghị - triển lãm quốc tế cùng hệ thống dịch vụ phục vụ giới tài chính toàn cầu. Thành phố đã bố trí 9 lô đất tại Thủ Thiêm để triển khai các dự án này.

Không chỉ dừng ở hạ tầng vật lý, IFC còn được định hướng phát triển trên nền tảng công nghệ hiện đại. Đề án hệ thống công nghệ thông tin đang được triển khai với sự tham gia của Viettel dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Chính phủ.

Theo ông Huân, lợi thế của Việt Nam là có thể xây dựng hệ thống hoàn toàn mới, từ đó tích hợp ngay các công nghệ như blockchain, trí tuệ nhân tạo (AI), SupTech và RegTech. Điều này cho phép vận hành giao dịch theo thời gian thực (T+0), đồng thời tăng cường khả năng giám sát dòng tiền.

Hệ thống cũng được thiết kế theo hướng mở, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp fintech, nền tảng giao dịch và tổ chức tài chính kết nối trực tiếp vào hệ sinh thái IFC.

Tài chính hàng hải – trụ cột chiến lược hút 300 tỷ USD mỗi năm

Trong định hướng phát triển, IFC xác định 4 trụ cột chính, trong đó tài chính hàng hải được xem là mũi nhọn chiến lược. Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, đây là lĩnh vực có tiềm năng rất lớn nhưng hiện chưa được khai thác hiệu quả tại Việt Nam.

Ông cho biết hệ sinh thái tài chính hàng hải quốc tế đã được giới thiệu tại Singapore vào tháng 2 và ghi nhận cam kết nguồn vốn khoảng 6,1 tỷ USD. Tuy nhiên, dòng vốn này vẫn chưa thể giải ngân do vướng mắc về khung pháp lý.

Trung tâm tài chính hàng hải được định vị cung cấp các dịch vụ như cho thuê tài chính, thanh toán xuất nhập khẩu xuyên biên giới, bảo hiểm hàng hải - hàng không và tái bảo hiểm. Mô hình này tương đồng với Dublin hay Singapore, nhưng IFC Việt Nam hướng tới tạo lợi thế cạnh tranh bằng công nghệ để giảm chi phí và rút ngắn thời gian giao dịch.

Theo phân tích của ông Huân, tổng giá trị giao dịch liên quan đến các cụm cảng lớn như Cái Mép - Thị Vải, Tân Cảng hay cảng Cần Giờ trong tương lai có thể vượt 1.000 tỷ USD. Tuy nhiên, hiện khoảng 80-90% giao dịch tài chính vẫn được thực hiện ở nước ngoài, chủ yếu tại Singapore và Hong Kong.

Nguyên nhân chính là do hạn chế về pháp lý, đặc biệt trong cơ chế xử lý tranh chấp chưa đạt chuẩn quốc tế. Vì vậy, IFC đang hướng tới xây dựng cơ chế trọng tài và tòa án quốc tế riêng, áp dụng thông luật Anh, đồng thời thiết kế cơ chế dòng vốn linh hoạt hơn.

“Nếu tháo gỡ được hai nút thắt này, chúng tôi kỳ vọng có thể kéo khoảng 30% giao dịch tài chính hàng hải của Việt Nam về thực hiện tại IFC, tương đương khoảng 300 tỷ USD mỗi năm”, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân nhấn mạnh.

Theo ông, hiện Việt Nam chủ yếu tham gia ở các khâu xuất khẩu cơ bản, trong khi các dịch vụ tài chính hàng hải giá trị cao như bảo hiểm, tái bảo hiểm hay thanh toán quốc tế vẫn do các định chế nước ngoài nắm giữ.

IFC được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị tài chính hàng hải toàn cầu, qua đó nâng cao vị thế quốc gia. Với sự chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng, công nghệ và thể chế, IFC Việt Nam đang dần hình thành nền tảng để trở thành trung tâm tài chính có sức cạnh tranh trong khu vực, góp phần dẫn dắt dòng vốn và thúc đẩy tăng