Thứ hai 16/11/2026 11:22
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Góc nhìn Chuyên gia

Cảnh báo sớm lừa đảo trực tuyến phải đi trước dòng tiền

Tội phạm có thể dùng AI, deepfake và nền tảng xuyên biên giới để dẫn dụ nạn nhân qua nhiều lớp trước khi yêu cầu chuyển tiền. Theo Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, cảnh báo sớm lừa đảo trực tuyến vì vậy phải dựa trên khả năng kết nối tín hiệu giữa ngân hàng, viễn thông, nền tảng số và cơ quan chức năng, thay vì mỗi đơn vị chỉ xử lý phần dữ liệu mình nhìn thấy.

Một cuộc lừa đảo trực tuyến hiện nay có thể bắt đầu từ quảng cáo trên mạng xã hội, chuyển sang ứng dụng nhắn tin xuyên biên giới, sử dụng cuộc gọi VoIP hoặc hình ảnh, giọng nói tạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI) để gây dựng lòng tin, rồi kết thúc tại một tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc tài sản mã hóa. Trong toàn bộ hành trình đó, mỗi tổ chức chỉ nhìn thấy một đoạn rất ngắn; nếu những tín hiệu bất thường không được kết nối, cảnh báo thường chỉ xuất hiện khi nạn nhân đã chuyển tiền.

Đây là lý do Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân - Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an - đặt vấn đề cảnh báo sớm lừa đảo trực tuyến không thể tiếp tục vận hành theo mô hình từng cơ quan, doanh nghiệp tự phát hiện và tự xử lý trong phạm vi hệ thống của mình. Tại tọa đàm về xây dựng Mạng lưới cảnh báo rủi ro trực tuyến tại Việt Nam, ông nhấn mạnh: “Không thể phòng, chống lừa đảo trên một không gian mạng có tính kết nối cao bằng những cơ chế cảnh báo còn phân tán, riêng lẻ”.

Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an nhấn mạnh, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, các nền tảng trực tuyến và dịch vụ tài chính đang mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế - xã hội, nhưng cũng đặt ra những thách thức ngày càng phức tạp đối với công tác bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu và bảo vệ người dân.
Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân - Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, Bộ Công - an nhấn mạnh: sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, các nền tảng trực tuyến và dịch vụ tài chính đang mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế-xã hội, nhưng cũng đặt ra những thách thức ngày càng phức tạp đối với công tác bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu và bảo vệ người dân - Ảnh: https://bocongan.gov.vn

Tội phạm đi xuyên nền tảng, cảnh báo không thể đứng yên trong từng hệ thống

Theo Đại tá Nguyễn Hồng Quân, hoạt động lừa đảo trực tuyến ngày càng có tổ chức, liên thông trên nhiều nền tảng; các đối tượng khai thác dữ liệu cá nhân bị lộ lọt, AI và những sơ hở về quản lý, bảo mật để giả mạo danh tính, thao túng thông tin và chiếm đoạt tài sản. Trong khi đó, tín hiệu cảnh báo lại đang nằm phân tán tại ngân hàng, nhà mạng, mạng xã hội, nền tảng thương mại điện tử và nhiều hệ thống khác.

Một ngân hàng có thể nhận thấy tài khoản nhận tiền tăng giao dịch bất thường nhưng không biết số điện thoại dẫn dụ nạn nhân đang bị nhiều người phản ánh. Nhà mạng có thể phát hiện một số thuê bao có dấu hiệu đáng ngờ nhưng không nhìn thấy tài khoản ngân hàng liên quan. Nền tảng số có thể phát hiện một website giả mạo hoặc tài khoản mạng xã hội có hành vi bất thường, nhưng thông tin đó chưa chắc đến được đơn vị tài chính trước khi nạn nhân thực hiện giao dịch.

Đại tá Nguyễn Huy Lục - Trưởng phòng thuộc A05 nêu ý kiến cho biết, tội phạm đang sử dụng ứng dụng nhắn tin xuyên biên giới, giao thức VoIP, AI, tự động hóa, giả mạo hình ảnh và giọng nói, đồng thời kết hợp những phương thức thanh toán mới như tiền điện tử. Chính việc di chuyển qua nhiều nền tảng khiến từng tổ chức chỉ nhìn thấy một phần của chuỗi lừa đảo.

Bộ Công an cũng đã cảnh báo 25 kịch bản lừa đảo phổ biến trong năm 2026, từ mạo danh Công an, Viện Kiểm sát, Tòa án, ngân hàng, nhà trường, bệnh viện đến giả mạo thương hiệu, đầu tư tài chính, tuyển cộng tác viên, phát tán mã QR độc hại, ứng dụng chứa mã độc và chiếm quyền điều khiển thiết bị. Điểm chung là các đối tượng ngày càng tận dụng AI, Deepfake, DeepVoice, ngân hàng số và thanh toán điện tử để tăng khả năng thuyết phục nạn nhân.

Thực tế điều tra cho thấy tính xuyên biên giới cũng ngày càng rõ. Cuối năm 2025, Công an tỉnh Đồng Nai phối hợp với A05 triệt phá đường dây hoạt động tại Campuchia, trong đó các đối tượng giả danh nữ du học sinh Việt Nam ở nhiều quốc gia để tạo quan hệ tình cảm, sau đó dẫn dụ nạn nhân thực hiện nhiệm vụ trên các sàn thương mại điện tử giả. Tiền chiếm đoạt được chuyển qua nhiều lớp tài khoản rồi đổi sang USDT nhằm gây khó khăn cho việc truy vết.

Một chuyên án khác được Bộ Công an công bố năm 2026 cho thấy chỉ trong khoảng 20 ngày, nhóm tội phạm sử dụng website giả, tài khoản mạng xã hội ảo và SIM chuyển vùng quốc tế đã lừa hơn 5.000 bị hại, chiếm đoạt trên 15 tỷ đồng.

Những vụ án này cho thấy cảnh báo theo kiểu công bố thủ đoạn sau khi một chiến dịch lừa đảo đã lan rộng vẫn cần thiết, nhưng không còn đủ. Khi kịch bản có thể được thay đổi trong vài giờ bằng AI, yếu tố quyết định là nhận diện được tín hiệu kỹ thuật xuất hiện trước hoặc trong quá trình tội phạm tiếp cận nạn nhân.

Mỗi tín hiệu riêng lẻ có thể nhỏ nhưng kết nối lại sẽ thành một bức tranh

Đề xuất Mạng lưới cảnh báo rủi ro trực tuyến đa ngành tại Việt Nam do A05 chủ trì xuất phát từ chính điểm nghẽn này. Mạng lưới dự kiến kết nối cơ quan quản lý với ngân hàng, ví điện tử, doanh nghiệp viễn thông, mạng xã hội, thương mại điện tử, giao vận và các doanh nghiệp công nghệ.

Tọa đàm “Xây dựng Mạng lưới cảnh báo rủi ro trực tuyến tại Việt Nam” diễn ra dưới sự bảo trợ của Cục An ninh mạng (Bộ Công an), do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia và Google tổ chức, phối hợp cùng Liên minh Niềm tin số và MoMo.
Tọa đàm “Xây dựng Mạng lưới cảnh báo rủi ro trực tuyến tại Việt Nam” diễn ra dưới sự bảo trợ của Cục An ninh mạng (Bộ Công an), do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia và Google tổ chức, phối hợp cùng Liên minh Niềm tin số và MoMo.

Thay vì trao đổi toàn bộ dữ liệu khách hàng, trọng tâm là các “tín hiệu rủi ro” như số điện thoại, số tài khoản, đường dẫn, website hoặc tài khoản mạng xã hội có dấu hiệu đáng ngờ. Theo Bộ Công an, các tín hiệu này không phải kết luận pháp lý và không bao gồm dữ liệu cá nhân của nạn nhân; chúng cần được đối chiếu, xác minh và cập nhật trước khi chuyển thành hành động cảnh báo hoặc ngăn chặn.

Đây là điểm quan trọng để phân biệt giữa chia sẻ dữ liệu nhiều hơn và chia sẻ đúng tín hiệu có giá trị.

Đại tá Nguyễn Hồng Quân xác định ba điều kiện để mạng lưới có thể vận hành thực chất. Thứ nhất là cơ chế kết nối và chia sẻ tín hiệu phải đủ nhanh để biến thông tin thành cảnh báo. Thứ hai là phải hình thành nền tảng tin cậy về an ninh dữ liệu, bảo mật và trách nhiệm của các bên. Thứ ba là doanh nghiệp phải tham gia chủ động, lâu dài, thay vì chỉ phối hợp theo từng vụ việc.

Cách tiếp cận này thay đổi khá căn bản logic chống lừa đảo. Nếu trước đây ngân hàng thường chỉ can thiệp ở bước cuối, khi lệnh chuyển tiền đã xuất hiện, thì một mạng cảnh báo đa ngành có thể nhận biết nguy cơ từ sớm hơn. Một số điện thoại bị nhiều người báo cáo, khi kết nối với một đường dẫn giả và một tài khoản nhận tiền có đặc điểm bất thường, sẽ tạo ra mức độ cảnh báo cao hơn nhiều so với việc từng đơn vị xem xét riêng từng tín hiệu.

Theo bà Tăng Thị Hà Yên - Giám đốc Trí tuệ nhân tạo và Dữ liệu MoMo, tại thời điểm người dùng chuyển tiền, tổ chức tài chính thường chỉ nhìn thấy phần cuối của hành trình lừa đảo; việc tiếp cận, thao túng tâm lý có thể đã diễn ra từ trước trên mạng xã hội, điện thoại hoặc nền tảng nhắn tin. Chính khoảng trống giữa các hệ thống khiến đơn vị cung cấp dịch vụ thường chậm hơn đối tượng lừa đảo một bước.

Mô hình được đề xuất cho phép các tín hiệu từ nhiều nguồn được đưa về đầu mối để đối chiếu, liên kết và đánh giá rủi ro, trong đó AI có thể hỗ trợ phát hiện mối quan hệ giữa số điện thoại, tài khoản ngân hàng, website và tài khoản mạng xã hội. Sau đó, thông tin cảnh báo được chuyển trở lại các thành viên để mỗi đơn vị lựa chọn biện pháp phù hợp.

Cảnh báo sớm phải đủ nhanh nhưng cũng phải đủ chính xác

Một mạng lưới chia sẻ tín hiệu rủi ro chỉ phát huy hiệu quả khi tốc độ không đánh đổi bằng độ chính xác. Việc một số điện thoại, tài khoản ngân hàng hoặc website bị đánh dấu đáng ngờ chưa đồng nghĩa chủ thể sở hữu đã thực hiện hành vi phạm pháp.

Nhiều quốc gia đang triển khai các biện pháp mới nhằm ngăn chặn lừa đảo trực tuyến, trong bối cảnh các hình thức giả mạo, đánh cắp thông tin và chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng ngày càng gia tăng, gây thiệt hại lớn cho người dân và doanh nghiệp.
Nhiều quốc gia trong đó có Việt Namđang nỗ lực triển khai các biện pháp mới nhằm ngăn chặn lừa đảo trực tuyến, trong bối cảnh các hình thức giả mạo, đánh cắp thông tin và chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng ngày càng gia tăng, gây thiệt hại lớn cho người dân và doanh nghiệp.

Đại tá Nguyễn Hồng Quân lưu ý mạng lưới phải có cơ chế kiểm chứng, cập nhật, xử lý cảnh báo nhầm và xác định rõ trách nhiệm của đơn vị cung cấp cũng như sử dụng dữ liệu. Chia sẻ phải đúng mục đích, đúng phạm vi và tuân thủ pháp luật về bảo vệ dữ liệu, bởi nếu thiếu cơ chế bảo mật đủ tin cậy, chính hoạt động chống lừa đảo có thể tạo thêm rủi ro cho quyền riêng tư của người dân.

Đây cũng là điểm khiến chống lừa đảo trực tuyến không thể chỉ được coi là bài toán công nghệ. AI có thể sàng lọc hàng triệu tín hiệu nhanh hơn con người, nhưng tiêu chuẩn đánh giá rủi ro, trách nhiệm xác minh, căn cứ áp dụng biện pháp ngăn chặn và cơ chế bảo vệ người bị cảnh báo nhầm vẫn cần một khung quản trị rõ ràng.

Với những đường dây xuyên biên giới, phạm vi phối hợp còn phải vượt khỏi hệ thống trong nước. Mạng lưới đang được xây dựng trên cơ sở tham khảo các mô hình như Global Signal Exchange (GSE), Anti-Scam Intelligence Loop của Australia và Cifas của Anh, qua đó mở khả năng trao đổi chỉ báo về những chiến dịch lừa đảo đã xuất hiện ở nhiều thị trường.

Điều này đặc biệt quan trọng khi một tên miền giả, ví tiền điện tử hoặc hạ tầng kỹ thuật có thể được sử dụng để tấn công nạn nhân tại nhiều quốc gia. Nếu tín hiệu đã được phát hiện ở thị trường này được truyền sang thị trường khác đủ nhanh, cơ quan quản lý và doanh nghiệp có thể chủ động ngăn chặn trước khi cùng một kịch bản tiếp tục được nhân rộng.

Từ góc nhìn đó, cảnh báo sớm lừa đảo trực tuyến không nên chỉ được hiểu là gửi thêm thông báo tới người dùng. Cốt lõi là tạo ra một hệ thống trong đó một tổ chức phát hiện rủi ro thì những tổ chức khác có thể biết đủ sớm để cùng hành động.

Thông điệp “một người báo cáo, triệu người được bảo vệ” chỉ thực sự có ý nghĩa khi tín hiệu từ một nạn nhân không kết thúc trong một đơn khiếu nại riêng lẻ, mà trở thành dữ liệu giúp ngân hàng cảnh báo tài khoản nhận tiền, nhà mạng kiểm tra thuê bao, nền tảng số xử lý đường dẫn và cơ quan chức năng nhận diện cả chuỗi hoạt động phía sau.

Trong cuộc chạy đua với tội phạm trực tuyến, lợi thế không nằm ở việc biết thêm bao nhiêu kịch bản lừa đảo đã xảy ra, bởi kịch bản có thể tiếp tục thay đổi. Lợi thế nằm ở khả năng nhìn thấy tín hiệu sớm hơn và đưa cảnh báo đến đúng điểm chặn trước khi dòng tiền rời khỏi tay nạn nhân.

Tin bài khác
Chờ thị trường phục hồi hay luật chơi đã thay đổi?

Chờ thị trường phục hồi hay luật chơi đã thay đổi?

Có những lúc doanh nghiệp khó khăn vì thị trường đi xuống, nhưng cũng có khi thị trường đã âm thầm đổi khác, chỉ có doanh nghiệp vẫn đang chờ những ngày tháng cũ quay về. Nhận diện được đâu là suy giảm chu kỳ, đâu là chuyển dịch cấu trúc có thể là câu hỏi quan trọng nhất đối với các nhà lãnh đạo hôm nay.
Bất động sản bước vào chu kỳ sàng lọc bằng dòng tiền và năng lực quản trị

Bất động sản bước vào chu kỳ sàng lọc bằng dòng tiền và năng lực quản trị

Nguồn cung trở lại nhưng giao dịch chậm, tồn kho tăng và chi phí vốn tiếp tục gây sức ép. Theo các chuyên gia, chu kỳ mới của thị trường bất động sản sẽ không còn dễ dàng thưởng cho quỹ đất lớn hay kỳ vọng tăng giá, mà ngày càng phụ thuộc vào pháp lý, dòng tiền, nhu cầu thực và năng lực quản trị.
Chủ tịch VARS: Hệ số K kéo chi phí đất tăng 2-2,6 lần nhưng người dân được lợi

Chủ tịch VARS: Hệ số K kéo chi phí đất tăng 2-2,6 lần nhưng người dân được lợi

Góp ý dự án Luật Đất đai (sửa đổi), TS.Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cho rằng, bảng giá đất nhân hệ số K cần được điều chỉnh sát thực tế nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích ba bên: Nhà nước - người dân - doanh nghiệp.
Doanh nghiệp Việt phải giữ lại nhiều giá trị hơn trong chuỗi sản xuất

Doanh nghiệp Việt phải giữ lại nhiều giá trị hơn trong chuỗi sản xuất

Muốn tiến tới nền kinh tế thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam không thể chỉ dựa vào mở rộng sản xuất và xuất khẩu. Thách thức lớn hơn là giúp doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào chuỗi cung ứng, làm chủ công nghệ và giữ lại nhiều giá trị gia tăng hơn.
Nhà khoa học đứng sau công nghệ lọc nước giá rẻ: “Tôi thực sự ngưỡng mộ tầm nhìn của VinFuture”

Nhà khoa học đứng sau công nghệ lọc nước giá rẻ: “Tôi thực sự ngưỡng mộ tầm nhìn của VinFuture”

Bốn năm sau khi được vinh danh với Giải Đặc biệt VinFuture dành cho Nhà khoa học đến từ các nước đang phát triển, GS. Thalappil Pradeep trở lại VinFuture với tư cách thành viên Hội đồng Giải thưởng. Trong vai trò mới, nhà khoa học đứng sau những công nghệ giúp hàng triệu người tiếp cận nguồn nước sạch với chi phí thấp nhấn mạnh rằng tác động xã hội mới là thước đo quan trọng của một nền khoa học phụng sự nhân loại.
Giảm lãi suất cần đi cùng khơi thông khả năng hấp thụ vốn

Giảm lãi suất cần đi cùng khơi thông khả năng hấp thụ vốn

Giảm lãi suất là tín hiệu tích cực đối với doanh nghiệp, song hiệu quả của chính sách còn phụ thuộc vào sức cầu thị trường, khả năng tiếp cận tín dụng và sự phối hợp giữa chính sách tiền tệ với chính sách tài khóa.
Gỡ nút thắt, mở đường cho điện xanh trong khu công nghiệp

Gỡ nút thắt, mở đường cho điện xanh trong khu công nghiệp

Điện xanh đang trở thành lợi thế cạnh tranh của nền công nghiệp hiện đại. Từ cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), điện mặt trời mái nhà đến lưu trữ năng lượng, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thế Duy đề xuất tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động tiếp cận nguồn năng lượng sạch.
ESTA hướng đến kết nối lao động kỹ thuật Việt Nam với doanh nghiệp Mỹ

ESTA hướng đến kết nối lao động kỹ thuật Việt Nam với doanh nghiệp Mỹ

Ngày 17/10, Newland USA ra mắt chương trình ESTA, kết nối lao động kỹ thuật Việt Nam với nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp Mỹ theo diện visa định cư EB-3, trước mắt tập trung vào lĩnh vực sửa chữa ô tô và bảo trì máy móc công nghiệp.
Doanh nghiệp Việt muốn hút vốn ngoại cần bắt đầu từ năng lực quản trị

Doanh nghiệp Việt muốn hút vốn ngoại cần bắt đầu từ năng lực quản trị

Cơ hội tiếp cận nhà đầu tư và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu đang mở ra với doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, để chuyển sự quan tâm thành dòng vốn và hợp đồng dài hạn, doanh nghiệp cần chứng minh năng lực quản trị, minh bạch tài chính và khả năng duy trì các tiêu chuẩn vận hành nhất quán.
Đánh thuế đất bỏ hoang cần đúng đối tượng

Đánh thuế đất bỏ hoang cần đúng đối tượng

Đề xuất áp thuế 0,2% với đất bỏ hoang, không sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng đang đặt ra yêu cầu quan trọng: phân biệt rõ hành vi găm giữ đất với những dự án chậm triển khai vì nguyên nhân khách quan.
Thị trường điện cạnh tranh đã đến lúc bước ra khỏi "phòng thí nghiệm"

Thị trường điện cạnh tranh đã đến lúc bước ra khỏi "phòng thí nghiệm"

Việc Nhà máy điện mặt trời TTC Đức Huệ 2 ở Tây Ninh chính thức bán điện trực tiếp cho Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên ở tỉnh Thái Nguyên từ ngày 1-6-2026 có thể xem là một cột mốc đáng chú ý của ngành điện lực(***). Sau nhiều năm tranh luận, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) cuối cùng đã đi từ chính sách trên giấy sang giao dịch thực tế.
Cần đổi cách nhìn về sụt lún và ngập lụt ở TP. Hồ Chí Minh

Cần đổi cách nhìn về sụt lún và ngập lụt ở TP. Hồ Chí Minh

Sụt lún và ngập lụt TP. Hồ Chí Minh đang chịu tác động đồng thời từ sụt lún mặt đất, mưa cực đoan, triều cường, nước biển dâng và đô thị hóa. Các chuyên gia đề xuất chuyển sang quan trắc, dự báo sớm và quản trị rủi ro bằng dữ liệu.
Tín dụng mở thêm dư địa, du lịch cần gì để giữ dòng tiền?

Tín dụng mở thêm dư địa, du lịch cần gì để giữ dòng tiền?

Quy định mới của Ngân hàng Nhà nước tạo thêm dư địa tín dụng cho khách sạn, khu nghỉ dưỡng và các dự án gắn với du lịch. Nhưng vốn chỉ là một mắt xích, hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào khả năng hình thành sản phẩm, kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách.
Nhà nước mua lại dự án bất động sản: Định giá thế nào để không lãng phí ngân sách?

Nhà nước mua lại dự án bất động sản: Định giá thế nào để không lãng phí ngân sách?

Đề xuất Nhà nước mua lại những dự án nhà ở thương mại mà chủ đầu tư không còn khả năng thực hiện hoặc không thể chuyển nhượng đang mở thêm một hướng xử lý các dự án bất động tồn đọng. Nhưng khi Nhà nước trở thành bên mua, câu hỏi quan trọng không chỉ là mua dự án nào mà còn là mua với giá nào, dựa trên căn cứ nào và kiểm soát ra sao để không biến việc giải cứu tài sản đình trệ thành gánh nặng ngân sách.
Chủ sở hữu hưởng lợi: Khi “bức bình phong” che khuất người kiểm soát thực sự

Chủ sở hữu hưởng lợi: Khi “bức bình phong” che khuất người kiểm soát thực sự

Những lớp sở hữu, pháp nhân trung gian hay người đại diện có thể khiến việc nhận diện chủ sở hữu hưởng lợi (CSHHL) trở nên phức tạp, đặc biệt tại các doanh nghiệp FDI và tập đoàn có cấu trúc sở hữu nhiều tầng. Bài toán này không chỉ đặt ra trách nhiệm cho doanh nghiệp mà còn liên quan đến yêu cầu minh bạch, phòng chống rửa tiền và bảo vệ quyền lợi của chính người hưởng lợi cuối cùng.