TS. Lê Duy Bình: Lãi suất khó giảm sâu khi áp lực vĩ mô gia tăng

Theo TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, diễn biến lãi suất trong thời gian gần đây đang phản ánh rõ những áp lực ngày càng lớn đối với hệ thống ngân hàng cũng như công tác điều hành chính sách tiền tệ. Việc một số ngân hàng thương mại điều chỉnh tăng lãi suất huy động không phải là tín hiệu bất thường, mà là hệ quả tất yếu của sự gia tăng nhu cầu vốn trong nền kinh tế khi quá trình phục hồi đang diễn ra mạnh mẽ hơn.

Ông Bình cho rằng khi hoạt động sản xuất kinh doanh khởi sắc, nhu cầu vay vốn từ phía doanh nghiệp và người dân đều tăng đáng kể, kéo theo áp lực lên nguồn vốn của hệ thống ngân hàng. Trong bối cảnh đó, các ngân hàng buộc phải nâng lãi suất huy động nhằm thu hút thêm dòng tiền gửi, đảm bảo nguồn lực cho hoạt động tín dụng. Đây là phản ứng mang tính thị trường và khó có thể tránh khỏi.

TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam.

Bên cạnh yếu tố cầu vốn, TS. Lê Duy Bình nhấn mạnh rằng áp lực thanh khoản cũng đang là vấn đề đáng lưu ý. Tăng trưởng tín dụng thời gian qua có xu hướng cao hơn tốc độ huy động vốn, dẫn đến sự mất cân đối tương đối giữa đầu vào và đầu ra. Điều này buộc các ngân hàng phải điều chỉnh chính sách lãi suất để duy trì sự ổn định, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh huy động vốn ngày càng gay gắt.

Ở góc độ rộng hơn, môi trường kinh tế quốc tế cũng đang tạo ra những sức ép không nhỏ. Việc các ngân hàng trung ương lớn như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ và Ngân hàng Trung ương châu Âu chưa có động thái rõ ràng trong việc hạ lãi suất khiến mặt bằng lãi suất toàn cầu vẫn duy trì ở mức cao. Theo TS. Lê Duy Bình, điều này không chỉ ảnh hưởng đến chi phí vốn mà còn gây áp lực lên tỷ giá, buộc Việt Nam phải duy trì chênh lệch lãi suất hợp lý giữa VND và USD để bảo vệ sự ổn định của đồng nội tệ.

Trong bối cảnh đó, ông cho rằng thông điệp của Ngân hàng Nhà nước thời gian qua là rất rõ ràng. Mục tiêu điều hành không phải là giảm lãi suất bằng mọi giá, mà là hướng tới một mặt bằng lãi suất hợp lý, vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, vừa đảm bảo ổn định vĩ mô. Đây là một sự điều chỉnh quan trọng trong tư duy chính sách, phản ánh yêu cầu cân bằng lợi ích giữa nhiều bên trong nền kinh tế.

TS. Lê Duy Bình nhận định rằng việc Ngân hàng Nhà nước liên tục phát đi tín hiệu ổn định lãi suất không chỉ mang ý nghĩa điều hành mà còn có vai trò định hướng kỳ vọng thị trường. Khi các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp và nhà đầu tư hiểu rõ định hướng này, họ sẽ có cơ sở để điều chỉnh kế hoạch tài chính và đầu tư, qua đó giảm thiểu những biến động không cần thiết.

Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn cho rằng dư địa để tiếp tục giảm lãi suất trong thời gian tới là rất hạn chế. Một trong những nguyên nhân quan trọng là chi phí vốn đầu vào của các ngân hàng đang chịu nhiều áp lực. Khi lãi suất huy động khó giảm, việc hạ lãi suất cho vay cũng trở nên khó khăn hơn.

Ngoài ra, để giảm lãi suất cho vay, các ngân hàng buộc phải thu hẹp biên lãi ròng, đồng nghĩa với việc giảm lợi nhuận. Theo TS. Lê Duy Bình, sau nhiều năm liên tục chia sẻ khó khăn với nền kinh tế, dư địa để tiếp tục hy sinh lợi nhuận của hệ thống ngân hàng không còn nhiều. Nếu tiếp tục kéo dài, điều này có thể ảnh hưởng đến năng lực tài chính và khả năng kiểm soát rủi ro của các tổ chức tín dụng.

Một yếu tố khác cũng được ông đề cập là tốc độ luân chuyển dòng tiền trong nền kinh tế đang chậm lại. Điều này khiến dòng tiền quay trở lại hệ thống ngân hàng không còn nhanh như trước, làm gia tăng áp lực thanh khoản. Trong bối cảnh đó, việc duy trì lãi suất ở mức đủ hấp dẫn để giữ chân người gửi tiền trở thành yêu cầu quan trọng.

Nhìn về những tháng cuối năm, TS. Lê Duy Bình cho rằng mặt bằng lãi suất nhiều khả năng sẽ được duy trì ổn định, thay vì tiếp tục giảm sâu. Đây là lựa chọn phù hợp trong bối cảnh các yếu tố rủi ro từ bên ngoài vẫn hiện hữu và áp lực trong nước chưa có dấu hiệu suy giảm rõ rệt.

Ông cũng nhấn mạnh rằng chính sách tiền tệ hiện nay đang đứng trước một “bài toán đa mục tiêu”, khi phải đồng thời hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng. Để giải quyết bài toán này, không chỉ cần các công cụ điều hành linh hoạt mà còn cần sự phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các kênh dẫn vốn khác trong nền kinh tế.

Theo TS. Lê Duy Bình, trong giai đoạn hiện nay, việc phát đi thông điệp chính sách rõ ràng và nhất quán là yếu tố đặc biệt quan trọng. Điều này không chỉ giúp ổn định tâm lý thị trường mà còn tạo sự đồng thuận giữa các chủ thể trong nền kinh tế, từ đó nâng cao hiệu quả của chính sách.

Có thể thấy, câu chuyện lãi suất hiện nay không còn đơn thuần là bài toán kỹ thuật, mà đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược điều hành kinh tế vĩ mô. Việc duy trì một mặt bằng lãi suất hợp lý, cân bằng lợi ích giữa các bên và đảm bảo ổn định hệ thống sẽ là nền tảng để nền kinh tế phát triển bền vững trong thời gian tới.