TS. Cấn Văn Lực: Chuyển đổi số và tài chính xanh định hình tương lai thị trường Việt

“Thị trường tài chính Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn chuyển mình rất quan trọng, nơi cơ hội và rủi ro song hành”, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - Tiền tệ Quốc gia chia sẻ khi nhìn nhận về những xu hướng lớn đang tác động sâu rộng đến hệ thống tài chính trong nước.

Theo ông, yếu tố đầu tiên và có sức ảnh hưởng mạnh mẽ nhất hiện nay chính là chuyển đổi số. Công nghệ không chỉ thay đổi cách vận hành của các tổ chức tài chính mà còn định hình lại hành vi của người dùng. Từ ngân hàng số, thanh toán không tiền mặt đến các nền tảng tài chính tích hợp, tất cả đang góp phần tạo nên một hệ sinh thái tài chính linh hoạt, tiện lợi hơn.

Tuy nhiên, đi cùng với đó là những rủi ro không thể xem nhẹ. “Chúng ta đang chứng kiến sự gia tăng nhanh chóng của các rủi ro liên quan đến an ninh mạng, dữ liệu và vận hành hệ thống. Nếu không kiểm soát tốt, đây sẽ là điểm yếu lớn của hệ thống tài chính số”, TS. Cấn Văn Lực nhấn mạnh.

TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - Tiền tệ Quốc gia.

Ông Lực cho rằng, chuyển đổi số không thể tách rời khỏi năng lực quản trị rủi ro. Các tổ chức tài chính cần đầu tư đồng bộ vào công nghệ bảo mật, nâng cấp hệ thống giám sát và đặc biệt là xây dựng đội ngũ nhân sự có khả năng thích ứng với môi trường số.

Một xu hướng quan trọng khác được ông đề cập là sự nổi lên của tài chính xanh và tài chính bền vững. Trong bối cảnh Việt Nam đang theo đuổi mục tiêu tăng trưởng xanh, lĩnh vực tài chính đóng vai trò then chốt trong việc dẫn dắt dòng vốn vào các dự án thân thiện môi trường.

“Tài chính xanh không còn là lựa chọn, mà sẽ trở thành yêu cầu tất yếu. Nếu không đi nhanh, chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế đang dịch chuyển mạnh vào lĩnh vực này”, ông nói.

Bên cạnh đó, TS. Cấn Văn Lực cũng đặc biệt nhấn mạnh đến nhu cầu cải cách mô hình giám sát tài chính. Theo ông, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý hiện nay vẫn còn những điểm chưa thực sự hiệu quả, dẫn đến khó khăn trong việc kiểm soát rủi ro mang tính hệ thống.

“Chúng ta cần một mô hình giám sát hiện đại hơn, có khả năng theo dõi toàn diện các dòng vốn và rủi ro liên ngành. Đây là điều kiện tiên quyết để đảm bảo sự ổn định của thị trường tài chính trong dài hạn”, ông phân tích.

Một vấn đề khác được vị chuyên gia kinh tế này đề cập là bảo vệ người tiêu dùng tài chính. Trong khi các sản phẩm tài chính ngày càng đa dạng và phức tạp, mức độ hiểu biết của người dân vẫn còn hạn chế. Điều này tiềm ẩn nguy cơ người dùng bị tổn thương trước các rủi ro tài chính.

“Việt Nam hiện vẫn chưa có một cơ quan chuyên trách về bảo vệ người tiêu dùng tài chính. Đây là khoảng trống cần sớm được lấp đầy, song song với việc nâng cao giáo dục tài chính cho người dân”, ông nhận định.

Không dừng lại ở đó, TS. Cấn Văn Lực còn đưa ra hàng loạt khuyến nghị đối với các tổ chức tài chính trong giai đoạn tới. Theo ông, các ngân hàng và định chế tài chính cần chủ động xây dựng chiến lược phát triển dài hạn cho giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến 2045.

Trong đó, việc nâng cao năng lực tài chính, cải thiện chất lượng tài sản và mở rộng tệp khách hàng là những yếu tố cốt lõi. Đồng thời, các tổ chức cũng cần đẩy mạnh áp dụng các chuẩn mực quốc tế như Basel III hay IFRS nhằm nâng cao tính minh bạch và năng lực quản trị.

“Chuẩn mực quốc tế không chỉ là yêu cầu hội nhập, mà còn là nền tảng để nâng cao sức chống chịu của hệ thống tài chính trước các cú sốc”, ông nói thêm.

Đáng chú ý, ông cũng đề cập đến tiềm năng phát triển các thị trường tài chính mới tại Việt Nam. Từ thị trường carbon, tài sản số đến việc xây dựng các trung tâm tài chính quốc tế, tất cả đều mở ra những không gian tăng trưởng mới.

“Việt Nam có cơ hội trở thành điểm đến hấp dẫn của dòng vốn toàn cầu nếu biết tận dụng tốt các lợi thế hiện có, từ vị trí địa lý, quy mô thị trường đến ổn định kinh tế vĩ mô”, TS. Cấn Văn Lực đánh giá.

Ngoài ra, ông cũng nhấn mạnh vai trò của việc khai thác hiệu quả các nguồn lực như thặng dư thương mại, dòng vốn FDI, kiều hối và sự phục hồi của ngành du lịch. Đây sẽ là những động lực quan trọng hỗ trợ cho sự phát triển của thị trường tài chính trong thời gian tới.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa những mục tiêu này, điều kiện tiên quyết vẫn là một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có tính dự báo cao. Theo ông, niềm tin thị trường chính là yếu tố quyết định trong việc thu hút và phân bổ hiệu quả nguồn lực.

“Chúng ta không thiếu cơ hội, điều quan trọng là phải có chiến lược đúng và hành động đủ nhanh. Nếu làm tốt, thị trường tài chính Việt Nam hoàn toàn có thể bứt phá trong thập kỷ tới”, TS. Cấn Văn Lực chia sẻ.

Nhìn tổng thể, những xu hướng mà vị chuyên gia đưa ra không chỉ phản ánh bức tranh hiện tại mà còn mở ra định hướng phát triển dài hạn cho thị trường tài chính Việt Nam. Trong một thế giới đang biến động nhanh, khả năng thích ứng và đổi mới sẽ là chìa khóa để hệ thống tài chính vững vàng tiến về phía trước.