Chính từ những “nỗi đau” rất thực tế này, một số doanh nghiệp công nghệ Việt đang chọn cách đi ngược dòng, không bắt đầu từ công nghệ, mà đi từ bài toán vận hành và dữ liệu, nơi mọi thay đổi, nếu làm đúng, có thể tạo ra khác biệt thực sự. Trong cuộc trao đổi với phóng viên, chuyên gia quản trị công nghệ, doanh nhân Mai Xuân Hoàng – thế hệ lãnh đạo trẻ, người tiếp tục dẫn dắt giai đoạn phát triển Eastern Sun sau 15 năm, đã thẳng thắn chỉ ra những vấn đề cốt lõi cho bài toán “khó” trong quá trình chuyển đổi số của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.
 |
| Chuyên gia - CEO Mai Xuân Hoàng trình bày giải pháp chuyển đổi số và triển khai nhà máy thông minh tại hội thảo do Samsung Việt Nam tổ chức, quy tụ 12 doanh nghiệp CNTT hàng đầu. |
Phóng viên: Sau hơn một chặng đường phát triển, trong bối cảnh nhiều biến động từ thể chế đến kinh tế, Eastern Sun lựa chọn hướng đi nào phù hợp hiện nay?
CEO Mai Xuân Hoàng: Chúng tôi không còn đứng trước bài toán xây dựng sản phẩm nữa, mà là bài toán tái định hình. Sau 15 năm, Eastern Sun đã có đầy đủ nền tảng: sản phẩm, khách hàng, kinh nghiệm thực chiến. Nhưng chính vì thế, nếu tiếp tục đi theo lối cũ, doanh nghiệp sẽ khó tạo ra đột phá.
Tôi nhận ra một điều rất rõ: nếu chỉ là công ty phần mềm, chúng tôi không thể đi xa. Vì các doanh nghiệp hiện nay không thiếu phần mềm. Thứ họ thiếu là một hệ thống vận hành xuyên suốt, thực sự hiệu quả và phù hợp với chính họ.
Phóng viên: Điều đó có nghĩa là Eastern Sun đã thay đổi chiến lược?
CEO Mai Xuân Hoàng: Khoảng trống lớn nhất của doanh nghiệp Việt không phải là thiếu dữ liệu, mà là dữ liệu không được kết nối. Khi dữ liệu rời rạc, mọi quyết định đều chậm và mang tính cảm tính. Eastern Sun không còn dừng ở ERP, mà phát triển hệ sinh thái tích hợp bộ ba ERP – MES – IoT đưa dữ liệu từ sản xuất, từ hiện trường vào hệ thống quản trị.
ERP (Enterprise Resource Planning – hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp)
MES (Manufacturing Execution System – hệ thống điều hành sản xuất)
IoT (Internet of Things – công nghệ kết nối thiết bị qua internet)
Khi dữ liệu được kết nối theo thời gian thực, doanh nghiệp có thể chuyển từ “quản trị phản ứng” sang “quản trị chủ động”, yếu tố quyết định năng suất và tốc độ tăng trưởng. Đây chính là gốc rễ của vấn đề.
 |
| Tập thể Eastern Sun. CEO Mai Xuân Hoàng: nếu tiếp tục đi theo lối cũ, doanh nghiệp sẽ khó tạo ra đột phá. Nếu chỉ là công ty phần mềm, chúng tôi không thể đi xa! |
Phóng viên: Nhưng vì sao nhiều doanh nghiệp Việt vẫn chưa thể triển khai chuyển đổi số hiệu quả dù đã hiểu tầm quan trọng, vai trò của công nghệ trong quản trị?
CEO Mai Xuân Hoàng: Rào cản lớn nhất không phải là công nghệ, mà là sự sẵn sàng.
Theo tôi, phần lớn doanh nghiệp hiện nay chưa có nền tảng dữ liệu chuẩn, quy trình chưa rõ ràng và chưa tin công nghệ tạo ra hiệu quả ngay, cho rằng mất thời gian, tốn kém. Có một thực tế phũ phàng: chuyển đổi số chưa bao giờ là danh mục ưu tiên đầu tư của doanh nghiệp Việt. Họ biết cần, nhưng chưa đủ niềm tin để làm. Và gốc rễ của sự loay hoay này lại chính là con người.
Phóng viên: Nếu các doanh nghiệp Việt tiếp tục chậm chuyển đổi số, rủi ro sẽ là gì?
CEO Mai Xuân Hoàng: Có thể nhiều doanh nghiệp chưa thực sự tin rằng, rủi ro lớn nhất không phải là tụt hậu công nghệ, mà là bị loại khỏi cuộc chơi. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu yêu cầu minh bạch và dữ liệu theo thời gian thực, doanh nghiệp không có hệ thống dữ liệu sẽ rất khó tham gia sâu. Họ có thể vẫn tồn tại, nhưng sẽ rất khó đi xa, khó mở rộng và khó cạnh tranh.
 |
| Eastern Sun, hội viên Hiệp Hội doanh nghiệp nhỏ Việt Nam (VINASME) trong lễ Vinh danh và Trao Giải thưởng Sao Khuê 2023, cho nền tảng chuyển đổi số |
Phóng viên: Eastern Sun đã đạt được những kết quả gì trong quá trình này?
CEO Hoàng: Eastern Sun tự hào đã đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp và Chính phủ giai đoạn đầy thách thức này. Kết quả cho sự nỗ lực của tập thể: được vinh danh nhiều giải thưởng uy tín, tiêu biểu có Sao Khuê 2023 (Bộ Khoa học & Công nghệ) và giải pháp cho Nhà máy thông minh do Hiệp hội phần mềm và dịch vụ CNTT Việt Nam trao tặng.
Nhưng có lẽ, thành tựu lớn nhất không phải là số lượng khách hàng, mà là niềm vui của chúng tôi khi thấy nụ cười của khách hàng, những tiếng thở “phào” nhẹ nhõm khi vận hành hàng ngày tốt hơn. Các giải pháp của Eastern Sun đã giúp doanh nghiệp giảm độ trễ ra quyết định, tăng minh bạch dữ liệu và tối ưu vận hành theo thời gian thực. Đặc biệt, năng lực tự chủ công nghệ từ phần mềm đến phần cứng giúp doanh nghiệp triển khai linh hoạt trong nhiều môi trường sản xuất phức tạp.
Một số trải nghiệm thực tế tại các doanh nghiệp đã ứng dụng, chúng tôi cá nhân hóa cho từng doanh nghiệp đặc thù. Tiêu biểu như, HBT – doanh nghiệp cơ khí, trước đây dữ liệu phân tán, báo cáo thủ công, mỗi bộ phận hiểu vấn đề theo cách riêng. Sau khi triển khai hệ thống, toàn bộ dữ liệu được kết nối đồng bộ. Lần đầu tiên, ban lãnh đạo có thể nhìn thấy toàn bộ hoạt động theo thời gian thực và ra quyết định ngay lập tức, tiết kiệm được thời gian và quản trị tốt hơn những rủi ro trước đó.
Còn tại KIMSEN, Eastern Sun đã “may đo” giải pháp IoT để kết nối máy móc không đồng bộ. Khi dữ liệu được thu thập trực tiếp từ nhà máy, các điểm nghẽn lập tức lộ ra. Doanh nghiệp có thể điều chỉnh ngay, cải tiến tốt hơn, thay vì chờ báo cáo cuối kỳ.
 |
| Hệ thống giám sát sản lượng và năng suất dưới hiện trường nhà máy sản xuất mà Eastern Sun chuyển giao cho doanh nghiệp. |
Phóng viên: Để cộng đồng doanh nghiệp có thể chuyển đổi số nhanh hơn, hiệu quả hơn theo ông cần những giải pháp gì?
CEO Mai Xuân Hoàng: Chính phủ muốn đạt tăng trưởng hai con số, doanh nghiệp bứt phá, chúng ta đều phải bắt đầu từ năng suất mà năng suất ngày nay phụ thuộc vào dữ liệu.
Hiện nay, để chuyển đổi số đi đến thành công thực chất, yếu tố cốt lõi không chỉ nằm ở công nghệ mà phải bắt đầu từ chất lượng nguồn nhân lực, là nguyên nhân gốc rễ. Trong nhiều năm, lao động chất lượng cao chủ yếu tập trung tại các đô thị lớn, trong khi các địa phương và khu công nghiệp ở tỉnh lẻ lại thiếu hụt nghiêm trọng lực lượng có khả năng vận hành và làm chủ hệ thống số. Đây chính là điểm nghẽn khiến nhiều doanh nghiệp dù đã đầu tư công nghệ nhưng vẫn gặp khó khăn trong triển khai và vận hành hiệu quả.
Trước hết, chính sách phát triển nguồn nhân lực cho chuyển đổi số cần được thiết kế theo hướng thực chất hơn, gắn chặt giữa đào tạo và nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp. Mỗi địa phương không chỉ dừng lại ở việc đầu tư hạ tầng số, mà phải hình thành được đội ngũ nhân lực đủ năng lực tiếp nhận, vận hành và tối ưu hệ thống, từ đó mới có thể triển khai các mô hình nhà máy thông minh hay quản trị số một cách bền vững.
Bên cạnh đó, cần khuyến khích và tạo điều kiện để các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam, đặc biệt là những đơn vị có năng lực tự chủ toàn diện từ bộ ba ERP, MES đến IIoT – được tham gia sâu hơn vào các chương trình hỗ trợ chuyển đổi số. Không chỉ dừng lại ở vai trò cung cấp giải pháp, sự linh hoạt và khả năng tùy biến theo đặc thù vận hành của từng doanh nghiệp chính là lợi thế giúp các giải pháp “Make in Vietnam” phát huy hiệu quả thực tiễn. Đây cũng là cách thiết thực để nâng cao tinh thần “người Việt dùng hàng Việt” trong lĩnh vực chuyển đổi số, đồng thời tạo ra một hệ sinh thái công nghệ nội địa đủ mạnh để đồng hành cùng doanh nghiệp và nền kinh tế.
Trân trọng cảm ơn ông!
