Đề xuất nâng mức phạt vi phạm hành chính: Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Ngày 4/11, theo chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu thảo luận tại hội trường về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi). Dự thảo được xây dựng nhằm khắc phục những bất cập trong thực thi, hoàn thiện cơ chế xử lý vi phạm và đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước.

Phiên thảo luận tại Hội trường, chiều ngày 3/11/2026. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội

Trước đó, ngày 26/10, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang đã trình bày Tờ trình của Chính phủ về dự án luật. Dự thảo gồm 6 chương, 128 điều, tập trung sửa đổi các quy định về thời hiệu xử phạt, mức phạt tiền tối đa, quy trình xử lý và biện pháp cưỡng chế.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức, tương ứng mức tăng 50%.

Đây là những nội dung đang được Quốc hội xem xét, chưa phải quy định mới đã được thông qua và có hiệu lực thi hành.

Việc đề xuất nâng mức phạt không chỉ liên quan đến trách nhiệm pháp lý mà còn đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm soát rủi ro trong doanh nghiệp.

Hoạt động sản xuất, kinh doanh chịu sự điều chỉnh của nhiều quy định về lao động, môi trường, thương mại, xây dựng và các lĩnh vực chuyên ngành. Những vi phạm phát sinh có thể dẫn đến thiệt hại tài chính, gián đoạn hoạt động và ảnh hưởng uy tín thương hiệu.

Nếu được thông qua, mức trần xử phạt mới có thể làm gia tăng rủi ro tài chính đối với các tổ chức vi phạm. Tuy nhiên, mức 3 tỷ đồng chỉ là giới hạn tối đa được đề xuất, không đồng nghĩa mọi hành vi vi phạm đều bị áp dụng chế tài này.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, vấn đề càng đáng quan tâm khi nguồn lực dành cho pháp chế và kiểm soát nội bộ còn hạn chế. Một khoản xử phạt lớn ngoài kế hoạch có thể ảnh hưởng đến dòng tiền, khả năng thanh toán và tiến độ đầu tư.

Do đó, việc chủ động rà soát quy trình hoạt động, kiểm soát hợp đồng và nghĩa vụ pháp lý cần được xem là một phần của chiến lược quản trị tài chính.

Mặt khác, chế tài phù hợp cũng có thể góp phần hạn chế tình trạng cố tình vi phạm để giảm chi phí, qua đó tạo môi trường cạnh tranh công bằng hơn giữa các doanh nghiệp.

Ngoài điều chỉnh mức phạt, dự thảo còn đề xuất bổ sung một số biện pháp cưỡng chế như tạm hoãn xuất cảnh; niêm phong trụ sở, cơ sở sản xuất, kinh doanh; ngừng cung cấp điện, nước; tạm dừng một số hoạt động đăng kiểm, đăng ký và ngừng cung cấp dịch vụ internet, viễn thông trong những trường hợp được quy định.

Nếu được áp dụng, các biện pháp này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động doanh nghiệp, nhất là những đơn vị phụ thuộc vào hạ tầng sản xuất và công nghệ.

Việc gián đoạn nguồn điện có thể tác động đến dây chuyền sản xuất, tiến độ giao hàng và nghĩa vụ hợp đồng. Trong lĩnh vực thương mại điện tử, ngừng kết nối internet có thể làm gián đoạn giao dịch, ảnh hưởng đến khách hàng và đối tác.

Tại phiên thảo luận tổ ngày 26/10, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị cân nhắc thận trọng đối với các biện pháp ngừng cung cấp điện, nước, internet và hạ tầng số, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của bên thứ ba và tránh lạm dụng.

Việc hoàn thiện dự thảo cần bảo đảm tính tương xứng của chế tài và hạn chế tác động đến hoạt động kinh tế. Đồng thời, đề xuất nâng thời hiệu xử phạt lên 2–3 năm ở một số lĩnh vực và hoàn thiện quy trình xử lý điện tử cũng đặt ra yêu cầu doanh nghiệp tăng cường quản lý, lưu trữ hồ sơ và dữ liệu.

Dự thảo hướng đến đơn giản hóa thủ tục, hoàn thiện quy định về thi hành quyết định phạt tiền và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ. Nếu được triển khai hiệu quả, những thay đổi này có thể giảm chi phí tuân thủ, tăng tính minh bạch và giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát rủi ro, ổn định hoạt động kinh doanh.

Dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) hiện vẫn đang trong quá trình Quốc hội xem xét, thảo luận và hoàn thiện. Việc điều chỉnh chế tài cần được đánh giá toàn diện, bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời hạn chế chi phí tuân thủ không cần thiết, góp phần tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch và bền vững.