Hơn 1.000 doanh nghiệp FDI tham dự Diễn đàn thuế và pháp lý 2026

Cải cách thủ tục thuế, chuyển đổi số và kiểm soát rủi ro tuân thủ đang trở thành những vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp FDI đặc biệt quan tâm. Đây cũng là các nội dung trọng tâm tại Diễn đàn thuế và pháp lý thường niên (Tax & Legal Institute) 2026 do KPMG Việt Nam tổ chức ngày 30/10 tại TP. Hồ Chí Minh, với sự tham dự của hơn 1.000 doanh nghiệp FDI.

Diễn đàn có sự tham gia chia sẻ của lãnh đạo Cục Thuế và các chuyên gia KPMG, tập trung cập nhật chính sách thuế, pháp lý, giao dịch liên kết, hải quan, thuế quan và những thay đổi trong môi trường kinh doanh. Các nội dung được đặt trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao, đồng thời phải bảo đảm nguồn thu ngân sách và duy trì sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.

Ông Lê Long và các diễn giả chia sẻ tại diễn đàn - Ảnh: Thu Hòa/Thuế & Hải quan.

Ngành Thuế chuyển mạnh sang quản lý dựa trên dữ liệu

Tại diễn đàn, ông Lê Long - Phó Cục trưởng Cục Thuế, cho biết ngành Thuế đang tập trung vào 4 nhóm nhiệm vụ: hoàn thiện chính sách, bảo đảm nguồn thu ngân sách; đổi mới quản lý trên nền tảng dữ liệu và công nghệ số; hội nhập quốc tế, triển khai các chính sách thuế mới; tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện nghĩa vụ thuế.

Về kết quả thu ngân sách, ông Lê Long thông tin, đến thời điểm diễn ra sự kiện, ngành Thuế đã đạt khoảng 97% dự toán, tăng 12-15% so với cùng kỳ. Khu vực đầu tư nước ngoài và kinh tế tư nhân tiếp tục có mức tăng trưởng, đóng góp tích cực vào ngân sách.

Tuy nhiên, nhiệm vụ thu ngân sách quý IV/2026 vẫn còn nhiều thách thức. Ngành Thuế đang đồng thời thực hiện sắp xếp, tái cấu trúc tổ chức bộ máy, với quy mô nhân sự dự kiến giảm khoảng 23%, từ 30.600 người xuống còn khoảng 23.000 người. Theo lãnh đạo Cục Thuế, việc ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số góp phần bù đắp khó khăn về nhân lực, duy trì hiệu quả quản lý.

Một trong những con số đáng chú ý được đưa ra tại diễn đàn là tổng giá trị thuế được miễn, giảm và gia hạn trong 10 tháng năm 2026 ước khoảng 297.000 tỷ đồng. Các chính sách hỗ trợ này nhằm giảm áp lực dòng tiền, tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cùng với hỗ trợ người nộp thuế, ngành Thuế đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính. Theo thông tin được chia sẻ tại sự kiện, số lượng thủ tục đã giảm từ 235 xuống còn 115, tương đương cắt giảm khoảng 50%. Thời gian và chi phí tuân thủ được kỳ vọng giảm khoảng 55-65%; toàn bộ 115 thủ tục cơ bản đã được cung cấp theo hình thức trực tuyến toàn trình.

Định hướng tiếp theo là ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tái thiết kế quy trình nghiệp vụ và nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin. Ngành Thuế cũng hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu tích hợp, kết nối với các bộ, ngành, địa phương và người nộp thuế, hỗ trợ kê khai tự động, giảm thao tác hành chính và chi phí thực hiện nghĩa vụ thuế.

Đáng chú ý, Hệ thống đánh giá doanh nghiệp 360 độ đang được thử nghiệm trên cơ sở dữ liệu hóa đơn, tờ khai và các thông tin liên quan. Công cụ này được định hướng hỗ trợ cơ quan quản lý nhận diện rủi ro, đồng thời giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát những vấn đề có thể phát sinh trong hoạt động tài chính và thực hiện nghĩa vụ thuế.

Với doanh nghiệp FDI, những thay đổi này có ý nghĩa trực tiếp đối với việc tổ chức hệ thống kế toán, quản trị dữ liệu, kiểm soát giao dịch liên kết và chuẩn bị hồ sơ giải trình khi cơ quan thuế yêu cầu. Khi phương thức quản lý ngày càng dựa trên dữ liệu, khả năng lưu trữ, đối chiếu và chứng minh tính hợp lệ của giao dịch sẽ trở thành một phần quan trọng trong năng lực tuân thủ của doanh nghiệp.

Thuế quốc tế và áp lực minh bạch ngày càng lớn

Bên cạnh cải cách trong nước, hội nhập thuế quốc tế tiếp tục là vấn đề quan trọng đối với các tập đoàn đa quốc gia đang hoạt động tại Việt Nam. Theo thông tin được chia sẻ tại diễn đàn, Việt Nam đã ký 82 hiệp định tránh đánh thuế hai lần, trong đó 78 hiệp định có hiệu lực; đồng thời tham gia các sáng kiến của OECD về chống xói mòn cơ sở thuế và chuyển lợi nhuận (BEPS), triển khai cơ chế thuế tối thiểu toàn cầu.

Một diễn biến đáng chú ý là ngày 9/10/2026, Hội đồng Liên minh châu Âu quyết định đưa Việt Nam ra khỏi danh sách các khu vực tài phán không hợp tác về thuế tại Phụ lục I và chuyển sang Phụ lục II. Quyết định được đưa ra sau khi Việt Nam thực hiện một loạt cải cách và được chấp thuận đánh giá lại về tiêu chuẩn trao đổi thông tin thuế theo yêu cầu (EOIR).

Việc chuyển sang Phụ lục II đồng nghĩa Việt Nam không còn nằm trong danh sách không hợp tác về thuế của EU. Tuy nhiên, đây chưa phải kết thúc quá trình đánh giá. Việt Nam vẫn thuộc diện theo dõi cho đến khi có kết quả đánh giá lại của Diễn đàn Toàn cầu về minh bạch và trao đổi thông tin vì mục đích thuế thuộc OECD.

Diễn biến này cho thấy minh bạch thông tin và năng lực thực thi các chuẩn mực quốc tế ngày càng có vai trò quan trọng trong môi trường đầu tư. Đối với doanh nghiệp FDI, việc đáp ứng yêu cầu về thông tin sở hữu, báo cáo thuế, giao dịch liên kết và trao đổi dữ liệu không chỉ là nghĩa vụ trong nước mà còn liên quan đến yêu cầu quản trị của tập đoàn mẹ và các thị trường mà doanh nghiệp tham gia.

Duy trì thuế suất cạnh tranh, mở rộng cơ sở thuế

Đánh giá về môi trường kinh doanh, ông Warrick Cleine - Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc KPMG Việt Nam và Campuchia - cho rằng kinh tế toàn cầu đang chịu sức ép từ tăng trưởng chậm lại, chi phí năng lượng và sinh hoạt tăng, lạm phát, biến động thương mại và chính sách thuế quan của Mỹ. Cạnh tranh xuất khẩu từ Trung Quốc cùng xu hướng phân mảnh thương mại cũng tạo thêm thách thức đối với doanh nghiệp Việt Nam.

Ông Warrick Cleine - Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc KPMG Việt Nam và Campuchia chia sẻ tại diễn đàn - Ảnh: Thu Hòa/Thuế & Hải quan.

Dù vậy, ông Warrick Cleine đánh giá cao khả năng chống chịu của doanh nghiệp xuất khẩu trong nước và nỗ lực của Chính phủ trong đàm phán thương mại, mở rộng thị trường, thu hút đầu tư. Ông nhận định kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam có thể vượt 500 tỷ USD, đưa tổng kim ngạch thương mại lên hơn 1.000 tỷ USD trong năm 2026.

Về mục tiêu tăng trưởng GDP 10%, lãnh đạo KPMG cho rằng đây là tham vọng phát triển lớn, đòi hỏi quyết tâm cải cách và điều hành chính sách. Những định hướng phát triển kinh tế tư nhân, thu hút FDI, nâng tỷ lệ nội địa hóa, thúc đẩy xuất khẩu và chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo sẽ có vai trò quan trọng.

Đối với chính sách thuế, ông Warrick Cleine nhấn mạnh yêu cầu cân đối giữa mục tiêu tăng thu ngân sách với việc duy trì các chính sách hỗ trợ đầu tư. Theo ông, định hướng cần tập trung vào chống thất thu, kiểm soát chuyển giá, mở rộng cơ sở thuế và tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý.

Thay vì tăng thuế suất, Việt Nam cần duy trì mức thuế cạnh tranh, mở rộng cơ sở thuế và nâng cao hiệu quả quản lý, qua đó vừa bảo đảm nguồn thu ngân sách vừa giữ sức hấp dẫn của môi trường đầu tư. Hệ thống thuế cũng cần khuyến khích doanh nghiệp tuân thủ, tạo điều kiện cho hoạt động đầu tư dài hạn và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nghĩa vụ thuế.

Sau phiên toàn thể, diễn đàn tiếp tục đi sâu vào các nhóm nội dung về thuế và giá chuyển nhượng, pháp lý, lao động, hải quan và thuế quan. Những vấn đề được cập nhật gồm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng, thuế nhà thầu nước ngoài, thuế tối thiểu toàn cầu, thuế thương mại điện tử, giao dịch liên kết, bảo vệ dữ liệu cá nhân, minh bạch thông tin, xuất nhập cảnh và bảo hiểm xã hội.

Việc hơn 1.000 doanh nghiệp FDI tham dự cho thấy nhu cầu cập nhật chính sách và đối thoại về tuân thủ đang ngày càng lớn. Trong môi trường kinh doanh nhiều biến động, lợi thế đầu tư không chỉ đến từ ưu đãi hay chi phí sản xuất mà còn phụ thuộc vào tính minh bạch, khả năng dự báo chính sách và năng lực quản trị rủi ro pháp lý, thuế của mỗi doanh nghiệp.