Thời hạn 30 ngày để khai hải quan hàng mua gom của cư dân biên giới

Từ ngày 1/1/2027, thương nhân mua gom hàng hóa nhập khẩu của cư dân biên giới cần lưu ý thời hạn nộp hồ sơ hải quan, cách khai báo thông tin và điều kiện đưa hàng ra khỏi khu vực cửa khẩu để vận chuyển vào nội địa. Quy định mới đồng thời mở ra trường hợp không phải thực hiện thủ tục hải quan, nhưng chỉ khi hàng hóa đã đáp ứng đầy đủ các nghĩa vụ tài chính và yêu cầu quản lý liên quan.

Những nội dung này được quy định tại Thông tư số 154/2026/TT-BTC do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành ngày 15/10/2026, sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 80/2019/TT-BTC về thủ tục hải quan, quản lý thuế, phí và lệ phí đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu trong hoạt động thương mại biên giới. Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.

Thương nhân phải nộp hồ sơ trong 30 ngày

Theo quy định mới, thương nhân mua gom hàng hóa nhập khẩu đã được hưởng định mức miễn thuế của cư dân biên giới tại khu vực chợ biên giới phải thực hiện thủ tục hải quan như đối với hàng hóa nhập khẩu của thương nhân qua cửa khẩu biên giới.

Theo quy định mới, thương nhân mua gom hàng hóa nhập khẩu đã được hưởng định mức miễn thuế của cư dân biên giới tại khu vực chợ biên giới phải thực hiện thủ tục hải quan như đối với hàng hóa nhập khẩu của thương nhân qua cửa khẩu biên giới - Ảnh minh họa: La Hằng.

Khi khai báo, thương nhân phải ghi số tờ khai của cư dân biên giới tại ô số vận đơn trên tờ khai hải quan và đính kèm tờ khai của cư dân biên giới lên hệ thống. Nếu khai bằng tờ khai giấy, thương nhân phải nộp kèm tờ khai này trong bộ hồ sơ hải quan.

Thời hạn nộp hồ sơ chậm nhất là 30 ngày kể từ ngày mua gom hàng hóa. Với hàng hóa mua gom tại khu vực cửa khẩu biên giới, thương nhân phải khai và đăng ký tờ khai tại cơ quan Hải quan cửa khẩu gần nhất nơi thực hiện mua gom.

Hàng hóa phải được tập kết đầy đủ tại kho, bãi hoặc địa điểm tập kết, kiểm tra, giám sát hải quan tập trung thuộc khu vực cửa khẩu để làm thủ tục nhập khẩu. Việc bố trí địa điểm tập kết cũng phải bảo đảm không gây ùn tắc hàng hóa và phương tiện.

Chỉ được đưa hàng vào nội địa khi đủ điều kiện

Một yêu cầu quan trọng khác là thương nhân chỉ được bán hoặc vận chuyển hàng hóa đã mua gom ra khỏi khu vực cửa khẩu, địa điểm tập kết, kiểm tra hàng hóa để đưa vào nội địa sau khi hoàn thành thủ tục hải quan, nộp đầy đủ thuế và các khoản thu khác nếu có theo quy định.

Tờ khai hải quan đã hoàn thành thủ tục được sử dụng làm chứng từ lưu hành, vận chuyển hàng hóa vào nội địa. Vì vậy, việc mua gom hàng hóa tại khu vực biên giới không đồng nghĩa thương nhân có thể đưa hàng đi ngay khi đã nhận hàng từ cư dân.

Trong quá trình quản lý, hàng hóa thuộc diện kiểm tra, giám sát hải quan chịu sự giám sát từ khi tập kết tại khu vực cửa khẩu đến khi hoàn thành thủ tục và đưa ra khỏi khu vực giám sát. Cơ quan Hải quan thực hiện kiểm tra hồ sơ và kiểm tra thực tế hàng hóa theo quy định pháp luật.

Trường hợp nào không phải làm thủ tục hải quan?

Thông tư 154/2026/TT-BTC quy định ngoại lệ đối với hàng hóa mua bán, trao đổi của cư dân biên giới được thương nhân mua gom. Theo đó, thương nhân không phải thực hiện thủ tục hải quan nếu hàng hóa đã đáp ứng đầy đủ các nghĩa vụ về thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác nếu có; tuân thủ chính sách quản lý hàng hóa nhập khẩu và quy định về kiểm tra chất lượng hàng hóa.

Việc xác định các điều kiện này phải dựa trên hồ sơ, chứng từ, dữ liệu điện tử hoặc thông tin do cơ quan có thẩm quyền cung cấp theo quy định pháp luật. Khi vận chuyển hàng hóa vào nội địa và đưa vào lưu thông, thương nhân vẫn phải lập hóa đơn điện tử theo quy định.

Cần lưu ý, không phải thực hiện thủ tục hải quan không đồng nghĩa với việc được miễn mọi nghĩa vụ thuế hoặc điều kiện quản lý hàng hóa. Ngoại lệ chỉ áp dụng khi các điều kiện được quy định đã được đáp ứng đầy đủ và có căn cứ xác định.

Cư dân biên giới cũng phải khai báo đầy đủ

Thông tư mới đồng thời điều chỉnh thủ tục đối với cư dân biên giới. Khi vận chuyển hàng hóa mua bán, trao đổi qua cửa khẩu, lối mở biên giới, cư dân phải khai báo đầy đủ thông tin trên hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung khai báo.

Nếu hệ thống gặp sự cố hoặc chưa đáp ứng yêu cầu, hải quan cửa khẩu hướng dẫn khai báo bằng tờ khai giấy. Khi hệ thống hoạt động trở lại, công chức hải quan phải cập nhật thông tin và quyết định thông quan hoặc giải phóng hàng vào hệ thống.

Hàng hóa mua bán, trao đổi của cư dân biên giới vẫn phải khai báo, làm thủ tục hải quan. Trường hợp vượt định mức miễn thuế, cư dân phải thực hiện nghĩa vụ thuế và các khoản thu khác theo quy định. Hàng nhập khẩu phải thuộc danh mục được phép theo Thông tư số 34/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương, đồng thời tuân thủ quy định về kiểm dịch, kiểm tra chất lượng và an toàn thực phẩm.

Đáng chú ý, nếu hàng hóa nhập khẩu trong định mức miễn thuế không được sử dụng cho sản xuất, tiêu dùng của cư dân mà được bán lại, cư dân phải cung cấp tờ khai hàng nhập khẩu để thương nhân mua gom thực hiện đăng ký, khai báo với Cơ quan Hải quan.

Với hiệu lực từ đầu năm 2027, Thông tư 154/2026/TT-BTC đặt ra yêu cầu rõ hơn về hồ sơ, thời hạn và điều kiện lưu thông hàng mua gom qua biên giới. Thương nhân cần rà soát quy trình thu mua, lưu trữ chứng từ và nghĩa vụ thuế để xác định đúng trường hợp phải làm thủ tục hải quan, tránh đưa hàng vào nội địa khi chưa đáp ứng đủ điều kiện.