Đề xuất phân loại công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia thành 3 nhóm

Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia là một trong những dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo, trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2.

Việc xây dựng dự án luật nhằm thể chế hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng về bảo vệ an ninh quốc gia, trong đó cập nhật các định hướng tại Nghị quyết số 22 ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Chiến lược an ninh quốc gia. Dự án đồng thời hướng tới hoàn thiện pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Theo cơ quan soạn thảo, dự án luật nhằm khắc phục những hạn chế, vướng mắc của Pháp lệnh Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia năm 2007; bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, phù hợp với Hiến pháp và các điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên.

Dự thảo luật gồm 41 điều, chia thành 7 chương, với nhiều nội dung đổi mới về phân loại công trình, thẩm quyền quyết định đưa công trình vào danh mục bảo vệ, biện pháp bảo vệ và trách nhiệm phối hợp giữa các lực lượng.

Đề xuất phân loại công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia thành 3 nhóm

Ba nhóm công trình và cơ chế phân cấp thẩm quyền

Về phân loại, dự thảo luật xác định công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia gồm 3 nhóm: công trình trọng điểm về an ninh quốc gia; công trình an ninh, khu an ninh; và công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia. Đồng thời, dự thảo quy định các tiêu chí xác định, phân loại tương ứng với từng nhóm.

Đáng chú ý, nhóm công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia được chia thành 3 loại căn cứ vào tính chất quan trọng và yêu cầu bảo vệ. Thẩm quyền quyết định đưa công trình vào danh mục được phân cấp theo từng loại: Thủ tướng Chính phủ quyết định đối với công trình loại I; Bộ trưởng Bộ Công an quyết định đối với công trình loại II; Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định đối với công trình loại III.

Theo cơ quan soạn thảo, đây là những nội dung mới so với Pháp lệnh năm 2007, nhằm khắc phục bất cập trong thực tiễn, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Một điểm đáng chú ý khác là việc bổ sung nhóm công trình an ninh, khu an ninh, bao gồm các công trình trực tiếp phục vụ hoạt động thường xuyên của lực lượng Công an nhân dân trong bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Việc xác định riêng nhóm công trình này được kỳ vọng tạo cơ sở pháp lý phù hợp hơn cho công tác quản lý, bảo vệ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của lực lượng Công an nhân dân.

Kết hợp biện pháp bảo vệ với công nghệ hiện đại

Đối với biện pháp bảo vệ, dự thảo luật quy định theo hướng dẫn chiếu đến pháp luật chuyên ngành đối với công trình trọng điểm về an ninh quốc gia và công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia.

Riêng với công trình an ninh, khu an ninh, việc xác định phạm vi và biện pháp bảo vệ được xây dựng trên cơ sở tham khảo, bảo đảm tương đồng với quy định của pháp luật về quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự.

Cách tiếp cận này nhằm tạo sự thống nhất trong tổ chức thực hiện, đồng thời bảo đảm các biện pháp bảo vệ không chỉ giới hạn ở phương thức bảo vệ vật lý mà còn có thể áp dụng các giải pháp khoa học, công nghệ hiện đại theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Qua đó, cơ chế bảo vệ có điều kiện cập nhật, điều chỉnh phù hợp với sự phát triển của công nghệ và yêu cầu thực tiễn.

Về lực lượng bảo vệ, dự thảo quy định lực lượng bảo vệ thuộc Bộ Công an và lực lượng bảo vệ của cơ quan, tổ chức quản lý, sử dụng công trình; không quy định lực lượng thuộc Bộ Quốc phòng do nội dung này đã được điều chỉnh trong Luật Quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự.

Dự thảo cũng làm rõ quan hệ phối hợp giữa các lực lượng bảo vệ, trong đó có trách nhiệm phối hợp của cơ quan, tổ chức quản lý, sử dụng công trình với lực lượng Công an, Quân đội và các lực lượng liên quan. Cách quy định này hướng tới phân định rõ trách nhiệm, hạn chế chồng chéo hoặc bỏ trống nhiệm vụ trong quá trình thực hiện.

Bảo đảm hài hòa giữa an ninh và phát triển

Bên cạnh các quy định về phân loại, thẩm quyền và biện pháp bảo vệ, dự thảo luật bổ sung nội dung về quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong bảo vệ công trình; hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này.

Những quy định mới nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho sự phối hợp giữa các chủ thể có liên quan, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia với hoạt động phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế.

Dự thảo cũng định hướng giao Chính phủ quy định chi tiết trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong quản lý nhà nước về bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia. Cách tiếp cận này phù hợp với định hướng xây dựng pháp luật theo hướng luật quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, còn các nội dung cần linh hoạt, thường xuyên điều chỉnh được giao cơ quan có thẩm quyền quy định chi tiết.

Với những thay đổi trên, dự thảo Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia hướng tới xây dựng khuôn khổ pháp lý đồng bộ, phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm, nâng cao hiệu quả bảo vệ các công trình có ý nghĩa đặc biệt đối với an ninh quốc gia trong bối cảnh mới.