Trung Quốc siết quản lý đầu tư ra nước ngoài

Trung Quốc đang siết chặt giám sát hoạt động đầu tư ra nước ngoài bằng các quy định mới về “an ninh quốc gia”, có hiệu lực từ ngày 1/7, trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ giữa Bắc Kinh và Washington tiếp tục gia tăng.

Được công bố lần đầu ngày 1/6, các quy định này thiết lập một khuôn khổ pháp lý toàn diện hơn, cho phép chính quyền Trung Quốc tác động sâu rộng đến dòng vốn và nguồn nhân lực xuyên biên giới.

Bằng các quy định mới nhất về "an ninh quốc gia", Trung Quốc đang siết dần các cửa đầu tư nước ngoài trong bối cảnh hiện nay

Bắc Kinh coi các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), chip máy tính và công nghệ xanh là những ngành có ý nghĩa then chốt về kinh tế và chiến lược, đồng thời cam kết thúc đẩy năng lực tự chủ trong nước. Theo các điều khoản do Quốc vụ viện Trung Quốc ban hành, những biện pháp mới nhằm “nâng cao chất lượng và trình độ đầu tư ra nước ngoài”.

Tuy nhiên, một số nhà đầu tư lo ngại các quy định này có thể hạn chế khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu của hệ sinh thái công nghệ rộng lớn và năng động của Trung Quốc.

Các quy định nêu rõ, hoạt động đầu tư ra nước ngoài phải tuân thủ “quan niệm an ninh quốc gia tổng thể”, đồng thời hướng tới việc “cân bằng các yếu tố trong nước và quốc tế”. Khuôn khổ mới cũng cho phép chính phủ tiến hành rà soát các khoản đầu tư hoặc hoạt động chuyển giao có khả năng ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.

Bắc Kinh lâu nay thường thận trọng trước các giao dịch xuyên biên giới. Một thí dụ là hồi tháng 4, cơ quan hoạch định kinh tế hàng đầu của Trung Quốc đã bác bỏ nỗ lực của Meta, công ty mẹ của Facebook, trong việc mua lại Manus, một công ty khởi nghiệp về trí tuệ nhân tạo do doanh nghiệp có trụ sở tại Trung Quốc thành lập và hiện đặt trụ sở tại Singapore.

Theo các quy định mới, các hạn chế hiện hành đối với chuyển giao xuyên biên giới sẽ được mở rộng, không chỉ bao gồm hàng hóa và dữ liệu mà còn cả việc xuất khẩu dịch vụ thông qua cử chuyên gia kỹ thuật ra nước ngoài hoặc tổ chức đào tạo ở nước ngoài.

Ủy ban Đánh giá kinh tế và an ninh Mỹ-Trung của Quốc hội Mỹ cho biết trên mạng xã hội trong tuần này rằng động thái trên tiếp tục củng cố xu hướng mà cơ quan này đã theo dõi trong nhiều tháng qua. Ủy ban lưỡng đảng này từng cảnh báo hồi tháng 5 rằng, “như thường thấy đối với các luật liên quan an ninh quốc gia của Trung Quốc, các cơ quan thực thi pháp luật có quyền tự quyết rất lớn trong việc xác định hành vi nào cấu thành vi phạm, qua đó làm gia tăng rủi ro đối với các công ty nước ngoài”.

Theo bà Alicia Garcia-Herrero, nhà kinh tế trưởng khu vực châu Á-Thái Bình Dương tại Natixis, Bắc Kinh đang tìm cách bảo vệ năng lực trí tuệ nhân tạo trong nước trong cuộc cạnh tranh với Washington, song các quy định mới có nguy cơ khiến nhiều khu vực khác trên thế giới khó tiếp cận hơn với nguồn đầu tư từ Trung Quốc.

Trao đổi với AFP, bà nhận định: “Điều này bất lợi đối với châu Âu, bởi nếu cho rằng có thể dựa vào các mô hình trí tuệ nhân tạo mở của Trung Quốc thì đó là nhận định sai lầm - chúng ta không thể”. Bà cũng cho rằng châu Âu khó có thể dựa vào nguồn nhân tài Trung Quốc để phát triển các mô hình của riêng mình, trong bối cảnh Bắc Kinh áp dụng các hạn chế nghiêm ngặt đối với hoạt động xuất nhập khẩu xuyên biên giới.

Trong khi cuộc chạy đua công nghệ Mỹ-Trung chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, châu Âu cần tìm kiếm các quan hệ đối tác chiến lược với những đối tác quan trọng khác, trong đó có Hàn Quốc và Nhật Bản, “nếu muốn có cơ hội tránh trở nên quá phụ thuộc”, bà Garcia-Herrero nhấn mạnh.