Quy hoạch Đồng Đăng – Lạng Sơn hướng tới trung tâm logistics quốc tế

Sáng 14/10, UBND tỉnh Lạng Sơn tổ chức hội nghị công bố điều chỉnh Quy hoạch chung Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng – Lạng Sơn đến năm 2045. Quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1855/QĐ-TTg ngày 25/9/2026, xác định khu kinh tế này là trung tâm dịch vụ cửa khẩu và hậu cần logistics quốc gia, quốc tế, kết nối Việt Nam, ASEAN với thị trường Trung Quốc.

Đại diện Bộ Xây dựng công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch chung Khu KTCK Đồng Đăng - Lạng Sơn đến năm 2045 - Ảnh: https://baolangson.vn

Điểm đáng chú ý là quy hoạch không chỉ hướng tới mở rộng đô thị mà còn định hình mạng lưới trung chuyển hàng hóa, cảng cạn, kho bãi và dịch vụ logistics gắn với các đầu mối giao thông. Hiệu quả của định hướng này sẽ phụ thuộc vào tiến độ đầu tư hạ tầng, khả năng kết nối giữa các phương thức vận tải và việc tổ chức triển khai các khu chức năng theo quy định.

Ba vùng phát triển, một trục kết nối thương mại

Theo quy hoạch, khu kinh tế có quy mô khoảng 39.400 ha, với thời hạn quy hoạch ngắn hạn đến năm 2035 và dài hạn đến năm 2045. Dân số dự kiến đạt khoảng 235.000–240.000 người vào năm 2035 và 295.000–300.000 người vào năm 2045; đất xây dựng tương ứng khoảng 10.630–11.000 ha và 13.200–13.700 ha.

Không gian phát triển được chia thành ba vùng chức năng. Vùng phía Bắc tập trung vào kinh tế cửa khẩu và đô thị; vùng trung tâm là đô thị Lạng Sơn, giữ vai trò trung tâm dịch vụ đa ngành và hỗ trợ logistics; vùng phía Nam định hướng phát triển du lịch, dịch vụ và công nghiệp.

Cách tổ chức này tạo ra sự liên kết giữa khu vực thông quan hàng hóa, trung tâm đô thị và các khu vực có tiềm năng phát triển công nghiệp, kho vận. Trong đó, các hành lang giao thông và đầu mối đường bộ, đường sắt được xác định là những yếu tố quan trọng để hình thành chuỗi chức năng hỗ trợ thương mại và sản xuất.

Cảng cạn và logistics là trọng tâm tại khu vực cửa khẩu

Tại vùng phía Bắc, cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị được ưu tiên phát triển theo mô hình cửa khẩu thông minh. Khu vực Tân Thanh cũng được định hướng phát triển theo mô hình này, đồng thời tập trung phát triển cảng cạn Tân Thanh.

Đại diện Bộ Xây dựng trao Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch chung Khu KTCK Đồng Đăng - Lạng Sơn đến năm 2045 cho lãnh đạo UBND tỉnh - Ảnh: https://baolangson.vn

Quy hoạch đặt mục tiêu từng bước hình thành khu phi thuế quan và khu hợp tác qua biên giới khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định pháp luật. Đây là các định hướng phát triển, không đồng nghĩa những mô hình này đã được thành lập hoặc có thể vận hành ngay sau khi quy hoạch được công bố.

Bên cạnh đó, tỉnh định hướng nghiên cứu các khu trung chuyển hàng hóa, khu chế xuất, cảng cạn và dịch vụ logistics gắn với các đầu mối giao thông, ga đường sắt tại khu vực Thụy Hùng – Phú Xá và khu vực mở rộng cửa khẩu Hữu Nghị. Quy hoạch cũng đề cập khả năng hình thành khu thương mại tự do khi đủ điều kiện theo quy định.

Nếu được triển khai đồng bộ, các hạng mục này có thể hỗ trợ doanh nghiệp tổ chức hoạt động lưu kho, trung chuyển, kiểm định, thông quan và vận tải thuận lợi hơn. Tuy nhiên, lợi ích thực tế còn phụ thuộc vào năng lực hạ tầng, quy trình phối hợp giữa các khâu và khả năng đáp ứng nhu cầu hàng hóa qua biên giới.

Vùng phía Nam bổ sung không gian công nghiệp và trung chuyển

Ở phía Nam, quy hoạch định hướng hình thành tổ hợp công nghiệp – cảng cạn – logistics gắn với các tuyến giao thông đối ngoại bằng đường bộ và đường sắt, trong đó có đầu mối ga Yên Trạch.

Các chức năng được ưu tiên gồm kho bãi, trung chuyển container, kiểm định, hải quan, logistics, gia công – chế biến hỗ trợ và sửa chữa phương tiện. Những hoạt động này được định hướng kết hợp với thương mại, dịch vụ và các khu đô thị phụ trợ.

Toàn cảnh Dự án Khu trung chuyển hàng hóa hơn 3.200 tỷ đồng của tỉnh Lạng Sơn. Với tổng vốn đầu tư hơn 3.200 tỷ đồng, Dự án Khu trung chuyển hàng hóa được kỳ vọng sẽ là nơi phát triển dịch vụ logistics và các dịch vụ cung ứng liên quan. - Ảnh: https://vtv.vn

Định hướng trên mở rộng không gian bố trí các hoạt động hậu cần phục vụ xuất nhập khẩu, đồng thời tạo cơ sở quy hoạch cho việc kết nối công nghiệp với hệ thống vận tải. Với doanh nghiệp, yếu tố cần theo dõi không chỉ là vị trí các khu chức năng mà còn là khả năng tiếp cận hạ tầng, tiến độ đầu tư và điều kiện khai thác thực tế.

Trong khi đó, vùng trung tâm tiếp tục được định hướng nâng cấp hạ tầng đô thị, phát triển thương mại, du lịch dịch vụ và hỗ trợ logistics. Đô thị Đồng Đăng cũng được mở rộng theo hướng nâng cao chất lượng hạ tầng, gắn các dịch vụ thương mại và du lịch với đầu mối giao thông.

Triển khai quy hoạch phải đi cùng yêu cầu phát triển bền vững

Quy hoạch đặt mục tiêu phát triển Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng – Lạng Sơn thành trung tâm thương mại, dịch vụ, du lịch và công nghiệp của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh biên giới.

Cùng với đầu tư hạ tầng, việc tổ chức không gian phát triển phải tính đến nguy cơ ngập úng, sạt lở đất, lũ quét và tác động đến cảnh quan, môi trường. Khu vực trung tâm đô thị cần kiểm soát ảnh hưởng đến lưu vực thoát nước sông Kỳ Cùng; các vùng đồi núi cần hạn chế san gạt làm gia tăng rủi ro môi trường.

Về tổ chức thực hiện, UBND tỉnh Lạng Sơn có trách nhiệm rà soát, lập hoặc điều chỉnh các quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết phù hợp với quy hoạch chung và quy định pháp luật. Đây là bước quan trọng để chuyển định hướng không gian thành cơ sở quản lý đất đai, đầu tư hạ tầng và triển khai các dự án cụ thể.

Với tầm nhìn đến năm 2045, quy hoạch mở ra định hướng phát triển dài hạn cho logistics và thương mại biên giới tại Lạng Sơn. Tuy nhiên, khả năng tạo động lực kinh tế sẽ được quyết định bởi chất lượng triển khai: hạ tầng có được kết nối đồng bộ hay không, các khu chức năng có được đầu tư đúng tiến độ hay không và hoạt động vận chuyển hàng hóa có thực sự được cải thiện hay không.