Logistics Đồng Nai: Doanh nghiệp nhỏ cần chuyển đổi số để bứt phá

Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần một bước chuyển phù hợp

Đồng Nai hiện đang sở hữu nhiều lợi thế để phát triển logistics với hệ thống giao thông đa phương thức, các khu công nghiệp tập trung, cảng biển, ICD và Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Quy mô thị trường lớn đang tạo áp lực ngày càng cao đối với doanh nghiệp trong việc ứng dụng công nghệ để quản lý phương tiện, hàng hóa, kho bãi và chuỗi cung ứng hiệu quả hơn.

Thực tế, chuyển đổi số đã được triển khai ở nhiều phân khúc. Doanh nghiệp vận tải ứng dụng công nghệ trong giám sát hành trình, quản lý đội xe và điều phối giao hàng; doanh nghiệp kho bãi sử dụng mã vạch, mã QR và hệ thống quản lý kho; trong khi các cảng, ICD có mức độ số hóa cao hơn với nền tảng cảng điện tử, quản lý container, đặt lịch giao nhận và chứng từ điện tử.

Tuy nhiên, quá trình này vẫn chưa đồng đều, đặc biệt giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo ông Nguyễn Duy Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Logistics Đồng Nai, trong lĩnh vực logistics, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tỷ trọng rất lớn, có thể từ 80% đến hơn 90%. Trong khi đó, nguồn lực đầu tư, nhân lực và hạ tầng công nghệ thông tin của nhóm doanh nghiệp này còn hạn chế, chưa cho phép họ đầu tư hoàn thiện như doanh nghiệp lớn hoặc doanh nghiệp FDI.

Ông Nguyễn Duy Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Logistics Đồng Nai. Ảnh: Uyển Nhi

Đây là lý do mô hình lai (hybrid) trở thành một bước chuyển tiếp phù hợp. Doanh nghiệp có thể vừa duy trì một số thao tác truyền thống, vừa ứng dụng công nghệ ở những khâu có điều kiện.

Tuy nhiên, ông Hưng lưu ý, hybrid không phải đích đến mà chỉ là giai đoạn chuyển tiếp. Khi chuyển đổi số diễn ra ngày càng nhanh, thời gian duy trì mô hình này cũng phải được rút ngắn. Nếu dữ liệu không được lưu trữ đầy đủ, các hệ thống không liên thông, doanh nghiệp sẽ gặp bất lợi trong cạnh tranh.

“Đây không phải là lựa chọn nữa mà là một sự thay đổi mang tính bắt buộc”, ông Hưng nhấn mạnh về yêu cầu doanh nghiệp phải dành nguồn lực cho chuyển đổi số.

Từ phần mềm riêng lẻ đến “cao tốc” dữ liệu

Ông Hưng cho biết, muốn doanh nghiệp chuyển đổi số nhanh hơn, trước hết phải có hạ tầng công nghệ và hạ tầng thông tin đủ năng lực.

Ông ví von hạ tầng công nghệ thông tin giống như một tuyến cao tốc. Nếu trước đây chỉ tính toán hai hoặc bốn làn xe thì nay phải có tầm nhìn xa hơn, tính đến khả năng mở rộng lên sáu hoặc tám làn để đáp ứng nhu cầu tương lai.

Điều này đặc biệt quan trọng với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Khi nguồn lực hạn chế, doanh nghiệp khó có thể tự đầu tư tất cả hệ thống công nghệ cần thiết. Vì vậy, thay vì mỗi doanh nghiệp xây dựng một hệ thống riêng, cần hình thành hạ tầng chung và các nền tảng có khả năng kết nối.

Một trong những hướng đi được Hiệp hội Logistics Đồng Nai tính đến là xây dựng hub công nghệ thông tin dùng chung.

Theo ông Hưng, hub không chỉ phục vụ Hiệp hội mà có thể hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng chia sẻ, khai thác và kết nối thông tin. Đây là giải pháp nhằm giảm áp lực đầu tư riêng lẻ, đồng thời tạo nền tảng để dữ liệu được kết nối hiệu quả hơn.

“Điều quan trọng trong logistics đó là vấn đề kết nối”, ông Hưng cho rằng nếu không kết nối được thì dòng thông tin về hàng hóa giữa các doanh nghiệp sẽ không thể lưu thông hiệu quả.

Liên kết Đồng Nai - TP HCM không chỉ là ranh giới hành chính

Từ câu chuyện chuyển đổi số của từng doanh nghiệp, ông Hưng cho rằng cần nhìn rộng hơn tới bài toán liên kết vùng.

Đồng Nai và TP HCM là hai địa phương liền kề, có hệ thống giao thông và chuỗi cung ứng gắn kết chặt chẽ. Vì vậy, ranh giới giữa hai địa phương không nên chỉ được nhìn nhận dưới góc độ hành chính mà cần hướng tới sự liên thông về công nghệ thông tin, hàng hóa và giao thông.

Theo ông, sự phát triển của logistics không thể chỉ dựa vào một địa phương. Cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp, giữa các hiệp hội và giữa chính quyền các địa phương.

Hiệp hội Logistics Đồng Nai cũng mong muốn có đề xuất về việc thành lập các hội đồng liên vùng, qua đó tăng cường cơ chế phối hợp giữa các địa phương. Liên kết không chỉ dừng ở TP HCM - Đồng Nai mà cần mở rộng tới Tây Ninh và vùng Tây Nam Bộ, tạo thêm động lực cho phát triển logistics toàn vùng.

Chuyển đổi số logistics không đơn thuần là đưa thêm phần mềm vào doanh nghiệp. Đó là quá trình thay đổi từ tư duy, hạ tầng, dữ liệu đến phương thức liên kết. Ảnh minh họa

Pháp lý phải theo kịp tốc độ công nghệ

Một trong những vấn đề khác được đặt ra là hành lang pháp lý. Công nghệ và mô hình kinh doanh thay đổi nhanh, trong khi quy định đôi khi chưa theo kịp thực tế phát sinh của doanh nghiệp.

Theo ông Hưng, pháp lý cần đi cùng hoặc đi trước thực tế. Khi xuất hiện những vấn đề mới, vai trò của hiệp hội, các trung tâm xúc tiến thương mại - đầu tư và các tổ chức chuyên môn là làm cầu nối, tập hợp phản ánh từ doanh nghiệp và đề xuất giải pháp phù hợp.

Ông đặc biệt đánh giá cao cơ chế sandbox, tức cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với những mô hình mới.

Theo ông, thay vì chờ vấn đề phát sinh rồi mới tìm cách xử lý, có thể chủ động thử nghiệm những mô hình mới để chuẩn bị trước phương án. Cách tiếp cận này không chỉ phù hợp với logistics mà còn có thể áp dụng trong lĩnh vực công nghệ thông tin và những mô hình kinh doanh mới.

Muốn hút các tập đoàn lớn, phải tạo niềm tin

Đồng Nai đang hướng tới thu hút các tập đoàn logistics lớn và phát triển các khu thương mại tự do. Tuy nhiên, theo ông Hưng, yếu tố quan trọng để thu hút dòng vốn này vẫn là khung pháp lý, thể chế và sự ổn định của môi trường đầu tư.

Nhà đầu tư cần thấy sự cam kết từ chính quyền, một lộ trình đầu tư hợp lý và sự đồng hành xuyên suốt từ khâu mời gọi đến triển khai dự án.

Để giảm rủi ro, các nhà đầu tư lớn cũng cần chủ động tìm đến những tổ chức tư vấn có chuyên môn, am hiểu pháp luật đầu tư và môi trường kinh doanh như VCCI và các tổ chức chuyên ngành. Ông cho rằng, việc được tư vấn đầy đủ sẽ giúp nhà đầu tư nhận diện và kiểm soát tốt hơn các rủi ro trong quá trình triển khai.

Chuyển đổi số logistics Đồng Nai vì vậy không đơn thuần là đưa thêm phần mềm vào doanh nghiệp. Đó là quá trình thay đổi từ tư duy, hạ tầng, dữ liệu đến phương thức liên kết.

Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, mô hình hybrid có thể là bước đi thực tế để bắt đầu, nhưng đích đến phải là kết nối và chuyển đổi số toàn diện. Khi doanh nghiệp không đủ nguồn lực để đi một mình, các nền tảng dùng chung, hạ tầng công nghệ đồng bộ và liên kết vùng sẽ trở thành những “đòn bẩy” quan trọng.

Và như ông Nguyễn Duy Hưng nhấn mạnh, tất cả đều bắt đầu từ tư duy; nếu thay đổi tư duy nhanh thì mọi thứ sẽ phát triển nhanh hơn.