Từ ngày 17/11/2026, thép cán nguội Việt Nam thuộc phạm vi Quy định (EU) 2026/2547 chịu thuế chống bán phá giá 16%. Nếu chỉ nhìn vào con số này, tác động có thể được hiểu đơn giản là giá hàng Việt tăng thêm 16%; nhưng khi đặt cạnh giá nhập khẩu, mức thuế của các đối thủ, hạn ngạch thép mới và cơ chế carbon của EU, bài toán thực tế phức tạp hơn nhiều.
Dữ liệu trong chính hồ sơ điều tra của Ủy ban châu Âu cho thấy, lượng thép cán nguội từ Việt Nam vào EU đã tăng từ 48.282 tấn năm 2022 lên 187.767 tấn trong kỳ điều tra từ tháng 7/2024 đến tháng 6/2025, tức gần gấp bốn lần. Thị phần tính theo sản lượng trên thị trường tự do của EU tăng từ khoảng 1% lên 3%.
![]() |
| Thép cán nguội được sử dụng làm nguyên liệu sản xuất các loại tôn mạ kẽm, mạ lạnh, thép tấm, thép ống, thép hộp…Ngoài ra, thép cán nguội còn ứng dụng cho nhiều sản phẩm dân dụng và công nghiệp như làm thùng xe, tủ điện, các sản phẩm nội ngoại thất… |
Khoảng 107 EUR thuế trên mỗi tấn theo giá bình quân kỳ điều tra
Một dữ liệu quan trọng khác nằm ở giá nhập khẩu. Theo EC, giá bình quân thép cán nguội Việt Nam vào EU giảm từ 1.166 EUR/tấn năm 2022 xuống 667 EUR/tấn trong kỳ điều tra, tương đương mức giảm khoảng 43%. Đây cũng là mức giá bình quân thấp nhất trong nhóm 5 nguồn cung bị áp biện pháp, thấp hơn Ấn Độ 680 EUR/tấn, Đài Loan 690 EUR/tấn, Thổ Nhĩ Kỳ 716 EUR/tấn và Nhật Bản 718 EUR/tấn.
Nếu lấy mức giá bình quân 667 EUR/tấn của kỳ điều tra làm cơ sở minh họa, thuế chống bán phá giá 16% tương đương khoảng 106,7 EUR/tấn, đưa chi phí hàng hóa sau riêng lớp thuế này lên gần 774 EUR/tấn.
Đây chỉ là phép tính tham chiếu dựa trên số liệu bình quân lịch sử trong hồ sơ của EC, bởi nghĩa vụ thực tế được tính trên giá hàng tại biên giới EU của từng lô hàng. Tuy nhiên, con số cho thấy mức thuế 16% đủ lớn để làm thay đổi tương quan giá.
Áp lực càng rõ khi so với một số đối thủ. Ấn Độ chịu thuế 9,5%, trong khi doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ chịu từ 3% đến 7,8%. Điều đó tạo ra chênh lệch thuế từ 6,5 đến 13 điểm phần trăm so với thép Việt Nam. Ngược lại, Việt Nam vẫn có lợi thế thuế so với Nhật Bản ở mức 27,9% và Đài Loan từ 20,7% đến 27%.
Nói cách khác, thuế 16% không đẩy Việt Nam vào nhóm bất lợi nhất, nhưng khiến cạnh tranh về giá với Ấn Độ và đặc biệt là Thổ Nhĩ Kỳ trở nên khó hơn.
Thị phần đáng kể khiến dư địa tăng trưởng đi cùng rủi ro phòng vệ
Số liệu của Cục Phòng vệ thương mại cho thấy năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nhóm thép dẹt cán nguội Việt Nam sang EU đạt khoảng 167,6 triệu USD, tăng 39,2% so với năm 2024 và chiếm 8,7% tổng kim ngạch nhập khẩu sản phẩm cùng loại của EU theo nhóm mã HS được cơ quan này theo dõi.
Ba tháng đầu năm 2026, kim ngạch giảm 36% còn 28,9 triệu USD, nhưng Việt Nam vẫn chiếm khoảng 9,5% kim ngạch nhập khẩu và đứng thứ 5 trong nhóm nguồn cung được Cục Phòng vệ thương mại theo dõi, sau Hàn Quốc, Ấn Độ, Ukraine và Thổ Nhĩ Kỳ.
Con số 8,7%-9,5% này không mâu thuẫn với mức thị phần 3% trong hồ sơ EC, bởi hai cơ quan sử dụng phạm vi sản phẩm, thời kỳ và mẫu số khác nhau: EC tính sản lượng sản phẩm điều tra trên tổng tiêu thụ thị trường tự do của EU, trong khi dữ liệu cảnh báo của Việt Nam dựa vào kim ngạch nhập khẩu theo các mã HS tham khảo.
Điều đáng chú ý hơn là cả hai hệ dữ liệu đều phản ánh cùng một xu hướng: thép cán nguội Việt Nam đã trở thành nguồn cung đủ lớn để lọt vào vùng quan sát của cơ chế phòng vệ thương mại EU.
Doanh nghiệp phải tính cả hạn ngạch và chi phí carbon
Thuế chống bán phá giá 16% cũng không phải lớp bảo hộ duy nhất mà xuất khẩu thép Việt sang EU phải đối mặt.
Từ ngày 1/7/2026, EU áp dụng cơ chế mới bảo vệ ngành thép trước tình trạng dư thừa công suất toàn cầu, theo đó tổng hạn ngạch nhập khẩu không chịu thuế bổ sung được giới hạn ở khoảng 18,3 triệu tấn mỗi năm. Nếu vượt hạn ngạch tương ứng, hàng thép thuộc phạm vi cơ chế phải chịu thuế ngoài hạn ngạch 50%. Các đối tác có FTA với EU, trong đó có Việt Nam, được thiết kế cơ chế phân bổ thuận lợi hơn, nhưng vẫn phải theo dõi sát lượng hạn ngạch còn lại.
Song song đó, Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU – CBAM – đã bước vào giai đoạn chính thức từ 1/1/2026. Nhà nhập khẩu EU đối với hàng hóa thuộc phạm vi CBAM, trong đó có sắt thép, phải khai lượng phát thải tích hợp và thực hiện nghĩa vụ liên quan tới chứng chỉ carbon theo quy định.
Như vậy, khả năng cạnh tranh tại EU ngày càng được xác định bởi một “giá thành mở rộng”: giá xuất xưởng + logistics + thuế chống bán phá giá + rủi ro hạn ngạch + chi phí carbon + chi phí tuân thủ và truy xuất nguồn gốc.
Điều này buộc doanh nghiệp thép Việt Nam phải chuyển từ cạnh tranh chủ yếu bằng giá sang kiểm soát đồng thời chi phí, xuất xứ, phát thải và chất lượng hồ sơ.
Với mức thuế 16%, EU chưa phải thị trường bị đóng lại đối với thép cán nguội Việt Nam. Nhưng lợi thế giá từng giúp sản lượng tăng nhanh sẽ khó duy trì theo cách cũ. Doanh nghiệp muốn giữ đơn hàng phải tính lại từ giá chào bán, lựa chọn khách hàng, cơ cấu sản phẩm đến khả năng chứng minh nguồn nguyên liệu và lượng phát thải của từng tấn thép.
Đó mới là thay đổi lớn nhất sau quyết định của EC: bài toán xuất khẩu không còn chỉ là bán được bao nhiêu thép sang EU, mà là mỗi tấn thép còn đủ sức cạnh tranh sau khi đi qua toàn bộ các lớp chi phí mới hay không.
