Móng Cái hướng tới giảm 40% chi phí thông quan nhờ cửa khẩu thông minh

Hoạt động xuất nhập khẩu qua khu vực Móng Cái tiếp tục tăng trưởng tích cực, với kim ngạch gần 5,7 tỷ USD trong 10 tháng năm 2026, tăng 19% so với cùng kỳ. Cùng với kết quả thương mại, việc triển khai cửa khẩu thông minh và phát triển hạ tầng logistics đang mở ra dư địa mới cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu, vận tải và dịch vụ biên mậu.

Tuy nhiên, để biến lợi thế cửa khẩu thành năng lực cạnh tranh thực chất, địa phương vẫn phải giải quyết bài toán kết nối hạ tầng, cải cách thủ tục và đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm.

Giao thương tăng, nguồn thu xuất nhập khẩu khởi sắc

Theo thông tin tại cuộc làm việc ngày 04/11/2026 về tình hình phát triển Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu khu vực này trong 10 tháng đạt gần 5,7 tỷ USD, tăng 19% so với cùng kỳ.

Trong 10 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu khu vực Móng Cái (Quảng Ninh) đạt gần 5,7 tỷ USD, tăng 19% so với cùng kỳ. Hoạt động thông thương, xây dựng cửa khẩu thông minh và thu hút đầu tư tại đây đang ghi nhận nhiều điểm sáng tích cực.

Sản lượng hàng hóa đạt 2,3 triệu tấn. Thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt gần 4.100 tỷ đồng, tăng 85%. Hoạt động xuất nhập cảnh đạt gần 6,8 triệu lượt người, tăng 14%.

Những con số này cho thấy Móng Cái tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong giao thương biên giới phía Bắc. Đáng chú ý, tăng trưởng nguồn thu ngân sách cao hơn đáng kể so với tốc độ tăng kim ngạch, phản ánh sự cải thiện về hoạt động thu và cơ cấu hàng hóa làm thủ tục tại khu vực.

Ở góc độ hoạt động hải quan, báo Quảng Ninh ngày 30/10/2026 dẫn thông tin từ Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái cho biết, trong 10 tháng, đơn vị đã làm thủ tục cho 2.533 doanh nghiệp, tăng 631 doanh nghiệp so với cùng kỳ; xử lý hơn 272.000 tờ khai, tăng 24%.

Riêng hàng hóa làm thủ tục trực tiếp tại Móng Cái đạt kim ngạch 5,8 tỷ USD. Đến ngày 28/10/2026, số thu ngân sách của đơn vị đạt 4.467,75 tỷ đồng, tăng 89%.

Cơ quan Hải quan cũng triển khai mô hình đồng hành “1 doanh nghiệp - 1 công chức đầu mối - 1 lãnh đạo phụ trách”, tăng cường hỗ trợ thủ tục và ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong xử lý hồ sơ. Đây là những giải pháp có ý nghĩa trực tiếp với doanh nghiệp khi thời gian xử lý thủ tục và chi phí logistics ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả giao nhận hàng hóa.

Cửa khẩu thông minh đặt mục tiêu giảm chi phí logistics

Một trong những động lực quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo là Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại cặp cửa khẩu quốc tế Móng Cái - Đông Hưng.

Ngày 26/01/2026, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn ký Quyết định số 164/QĐ-TTg, phê duyệt đề án này. Mô hình được triển khai trên cơ sở ứng dụng công nghệ hiện đại vào kiểm soát người xuất nhập cảnh tại cầu Bắc Luân I và kiểm soát phương tiện vận tải, hàng hóa xuất nhập khẩu tại cầu Bắc Luân II.

Theo mục tiêu của đề án, thời gian thông quan dự kiến được rút ngắn còn khoảng 4-6 giờ, chi phí thông quan, bến bãi, vận chuyển và dịch vụ tại cửa khẩu hai bên giảm khoảng 30-40%. Đến năm 2030, năng lực thông quan tại cửa khẩu quốc tế Móng Cái được kỳ vọng tăng khoảng 3 lần so với hiện tại.

Đây là mục tiêu có ý nghĩa đáng kể đối với các doanh nghiệp thường xuyên vận chuyển nông sản, thủy sản đông lạnh, hàng điện tử và linh kiện điện tử qua biên giới. Khi thời gian chờ đợi và chi phí giao nhận được rút ngắn, doanh nghiệp có thêm điều kiện kiểm soát chi phí, bảo đảm chất lượng hàng hóa và chủ động hơn trong kế hoạch giao hàng.

Tại cuộc làm việc ngày 04/11, lãnh đạo thành phố Quảng Ninh cho biết 8 luồng kiểm soát tự động tại cầu Bắc Luân I đã hoàn thành đầu tư, phấn đấu đưa vào vận hành trong tháng 12/2026 để đồng bộ với phía Trung Quốc.

Cùng với đó, hai bên đã hoàn thành 2 phiên đàm phán cấp Chính phủ giữa Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Thương mại Trung Quốc về khu hợp tác kinh tế qua biên giới, cơ bản thống nhất định hướng vị trí, phạm vi và các lĩnh vực ưu tiên.

Việc triển khai cửa khẩu thông minh vì vậy không chỉ là câu chuyện đầu tư thiết bị, mà còn gắn với yêu cầu phối hợp quy trình, chia sẻ dữ liệu và tổ chức vận hành đồng bộ giữa hai phía biên giới.

Dư địa đầu tư lớn, nhưng hạ tầng kết nối cần theo kịp

Cùng với hoạt động thương mại, thu hút đầu tư tại Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái cũng ghi nhận kết quả tích cực.

Theo báo cáo tại cuộc làm việc ngày 04/11, khu vực ngoài các khu công nghiệp đã thu hút lũy kế 115 dự án, gồm 12 dự án FDI với tổng vốn đăng ký gần 211 triệu USD và 103 dự án trong nước ngoài ngân sách với tổng vốn đăng ký hơn 32.000 tỷ đồng.

Khu công nghiệp Texhong Hải Hà thu hút 37 dự án FDI với tổng vốn hơn 2,2 tỷ USD. KCN Hải Yên có 8 dự án, trong đó 5 dự án FDI với tổng vốn đăng ký hơn 380 triệu USD và 3 dự án trong nước ngoài ngân sách với tổng vốn đăng ký hơn 1.400 tỷ đồng.

Trong 10 tháng, các cơ quan chức năng đã tháo gỡ, giải quyết 26 dự án chậm tiến độ. Tuy nhiên, địa phương vẫn đang tiếp tục đôn đốc xử lý 4 dự án chậm tiến độ, 1 dự án chậm triển khai và 10 dự án được gia hạn đất 24 tháng.

Đáng chú ý, tiến độ một số công trình hạ tầng trọng điểm như cầu Bắc Luân III, Bến cảng tổng hợp Vạn Ninh, nâng cấp lối mở Km3+4 và hạ tầng KCN Texhong Hải Hà chưa đạt yêu cầu đề ra.

Đây là những dự án có ý nghĩa đối với năng lực kết nối giao thông, vận chuyển hàng hóa và phát triển dịch vụ logistics của khu vực. Nếu hạ tầng cảng biển, kho bãi và đường kết nối không được triển khai đồng bộ, lợi thế từ việc rút ngắn thời gian làm thủ tục tại cửa khẩu sẽ khó phát huy đầy đủ.

Tại cuộc làm việc, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Quảng Ninh Đinh Hữu Thành yêu cầu các đơn vị, địa phương chủ động tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện quy hoạch, mở rộng và nâng cấp khu vực cửa khẩu; đồng thời đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm, nhất là Bến cảng tổng hợp Vạn Ninh và các dự án kho bãi, logistics tại Km3+4.

Thành phố cũng tiếp tục kiến nghị các Bộ, ngành Trung ương tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, chính sách để triển khai khu hợp tác kinh tế qua biên giới Móng Cái - Đông Hưng; nghiên cứu kéo dài thời gian thông quan, mở rộng danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu và phát triển hạ tầng kết nối.

Với quy mô giao thương ngày càng tăng, Móng Cái đang có cơ hội mở rộng vai trò từ một địa bàn trung chuyển hàng hóa biên giới thành đầu mối thương mại, logistics và dịch vụ xuyên biên giới. Tuy nhiên, hiệu quả của quá trình này sẽ phụ thuộc vào khả năng đưa cửa khẩu thông minh vào vận hành thực chất, đồng thời bảo đảm các công trình giao thông, cảng biển và kho bãi được triển khai đồng bộ.

Tăng kim ngạch là tín hiệu tích cực, nhưng giảm được chi phí, rút ngắn thời gian giao hàng và tạo thêm giá trị cho doanh nghiệp mới là thước đo quan trọng đối với năng lực cạnh tranh của cửa khẩu Móng Cái.