Tỉnh Khánh Hòa phải rà soát 53 dự án dừng triển khai sau sắp xếp

Việc sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp khiến hàng loạt dự án đã được phê duyệt chủ trương đầu tư tại tỉnh Khánh Hòa phải dừng thực hiện. Tuy nhiên, bên cạnh yêu cầu rà soát lại nhu cầu đầu tư, địa phương còn phải xử lý nguồn vốn đã bố trí, khắc phục những hạn chế trong quản lý dự án và đẩy nhanh tiến độ các công trình chuyển tiếp.

Theo kết quả kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước khu vực VIII, công tác quản lý, sử dụng vốn đầu tư công giai đoạn 2021-2025 tại tỉnh Khánh Hòa đã đạt một số kết quả, góp phần phát triển hạ tầng giao thông, thủy lợi, chỉnh trang đô thị, nông nghiệp, y tế và giáo dục. Dù vậy, nhiều tồn tại trong điều hành vốn, chuẩn bị đầu tư và tổ chức thực hiện dự án vẫn cần được khắc phục.

53 dự án dừng triển khai, hơn 33 tỷ đồng đã được bố trí

Một trong những vấn đề đáng chú ý là 53 dự án sau khi được phê duyệt chủ trương đầu tư phải dừng thực hiện. Trong số này, 33 dự án chưa được bố trí vốn, còn 20 dự án đã được bố trí tổng cộng 33.313 triệu đồng.

Điểm đầu Dự án Đường liên vùng Diên Khánh tại phía bắc cầu Vĩnh Phương - Ảnh: Báo Khánh Hòa.

Theo Kiểm toán nhà nước khu vực VIII, nguyên nhân dừng triển khai liên quan đến việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, sáp nhập một số đơn vị hành chính cấp xã và không tổ chức cấp huyện.

Việc điều chỉnh tổ chức hành chính có thể làm thay đổi nhu cầu đầu tư, phạm vi phục vụ và phương án triển khai các công trình. Tuy nhiên, với những dự án đã được bố trí vốn, việc dừng thực hiện cần đi kèm rà soát đầy đủ khối lượng đã triển khai, chi phí phát sinh, hồ sơ pháp lý và phương án xử lý nguồn vốn.

Nếu không được xử lý kịp thời, những khoản vốn đã bố trí có nguy cơ trở thành nguồn lực bị đình trệ, trong khi nhu cầu đầu tư hạ tầng và phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương vẫn rất lớn.

Kiểm toán Nhà nước khu vực VII kiến nghị UBND tỉnh Khánh Hòa chỉ đạo rà soát 53 dự án dừng triển khai sau sắp xếp, bảo đảm không phát sinh thất thoát, lãng phí trong đầu tư xây dựng. Đây không chỉ là yêu cầu xử lý các dự án riêng lẻ mà còn là bài toán đánh giá lại tính cần thiết, hiệu quả và khả năng tiếp tục thực hiện của danh mục đầu tư công sau thay đổi địa giới, tổ chức bộ máy.

Giải ngân chưa đạt mục tiêu, hơn 1.656 tỷ đồng chuyển tiếp

Ở góc độ điều hành nguồn lực, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công bình quân giai đoạn 2021-2025 của Khánh Hòa đạt 88,5%, thấp hơn mức phấn đấu 90% theo Nghị quyết số 29/2021/QH15 ngày 28/7/2021 của Quốc hội.

Kiểm toán Nhà nước xác định nguyên nhân chủ yếu do ảnh hưởng của dịch Covid-19, việc thực hiện giãn cách xã hội, thiên tai, bão lũ và một phần do vướng mắc trong giải phóng mặt bằng.

Đáng chú ý, đến hết niên độ năm 2025, một số dự án chưa giải ngân kịp kế hoạch vốn được giao, phải kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân sang năm 2026. Một số nguồn vốn không đủ điều kiện chuyển nguồn phải hủy bỏ. Địa phương cũng chưa nộp trả ngân sách Trung ương 2.641 triệu đồng kinh phí đã hết thời gian thực hiện và giải ngân theo quy định.

Đối với nguồn vốn chuyển tiếp, Kiểm toán nhà nước khu vực VIII kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo đẩy nhanh giải ngân dứt điểm 1.656.800 triệu đồng, tương đương hơn 1.656 tỷ đồng, trong năm 2026.

Những con số này cho thấy áp lực không chỉ nằm ở việc hoàn thành kế hoạch giải ngân hằng năm mà còn ở khả năng tổ chức thực hiện, tháo gỡ vướng mắc và phân bổ vốn phù hợp với tiến độ thực tế của từng dự án.

Đặc biệt, tại Dự án thành phần 1 thuộc Dự án Đường giao thông liên vùng huyện Diên Khánh, tỷ lệ giải ngân kế hoạch vốn năm 2026 tại thời điểm kiểm toán mới đạt 18,76%, tương đương 65.687 triệu đồng trên tổng kế hoạch 350.000 triệu đồng. Nguyên nhân chủ yếu được xác định là công tác đền bù, giải phóng mặt bằng chậm.

Trong khi đó, Ban Quản lý dự án phát triển tỉnh Khánh Hòa chưa ưu tiên bố trí đủ vốn năm 2025 cho một số công trình hoàn thành theo tiến độ được duyệt. Hai dự án được Kiểm toán nhà nước khu vực VIII nêu cụ thể là trụ sở làm việc Tỉnh ủy, Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND, UBND tỉnh với số vốn 15.740,5 triệu đồng; Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn với 1.397 triệu đồng. Các công trình đã hoàn thành, bàn giao đưa vào sử dụng trong năm 2025 nhưng năm 2026 chưa được bố trí kế hoạch vốn để thanh toán khối lượng hoàn thành.

Sai sót từ khâu dự toán đến quản lý hợp đồng

Kiểm toán chi tiết một số dự án, Kiểm toán nhà nước khu vực VIII còn phát hiện hạn chế trong khảo sát, lập và thẩm định dự toán, lựa chọn nhà thầu cũng như quản lý hợp đồng.

Tại Dự án Đường giao thông liên vùng huyện Diên Khánh, hướng tuyến được phê duyệt có giao cắt với quy hoạch đường sắt tốc độ cao nhưng chưa xin ý kiến Bộ Giao thông và Vận tải trước khi sáp nhập về quy hoạch hướng tuyến đường sắt quốc gia. Công tác khảo sát nguồn vật liệu đất đắp cũng mới căn cứ vào trữ lượng tổng thể của các mỏ, chưa đánh giá đầy đủ công suất khai thác được phép hằng năm.

Với Dự án Xây dựng trụ sở làm việc Tỉnh ủy, Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND, UBND tỉnh Khánh Hòa, một số đơn giá vật liệu chưa có trong công bố giá của Sở Xây dựng nhưng đơn vị tư vấn thiết kế chưa thu thập báo giá tại nơi xây dựng. Việc xác định giá một số vật tư, vật liệu chưa phù hợp với báo giá nhà cung cấp, đồng thời dự toán còn tính sai khối lượng một số hạng mục.

Trong công tác quản lý hợp đồng, chủ đầu tư Dự án Hệ thống cấp nước sinh hoạt các xã Cánh Bắc gồm Khánh Bình, Khánh Đông và Khánh Hiệp đã ký phụ lục gia hạn thời gian thực hiện gói thầu khi chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt điều chỉnh tiến độ dự án.

Tại Dự án Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn giai đoạn 2, hợp đồng gói thầu thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị phòng cháy, chữa cháy có thời gian thực hiện 240 ngày kể từ tháng 8/2024, vượt ngoài tiến độ dự án đã được phê duyệt.

Ngoài ra, một số hồ sơ mời thầu chưa quy định cụ thể mức tạm ứng, số lần tạm ứng hợp đồng xây dựng. Một số chủ đầu tư chưa đăng tải đầy đủ kết quả lựa chọn nhà thầu đối với các gói thầu chỉ định thầu rút gọn trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và Báo Đấu thầu.

Công trình chậm tiến độ, nguy cơ giảm hiệu quả đầu tư

Tình trạng chậm tiến độ cũng được Kiểm toán nhà nước khu vực VIII chỉ ra tại nhiều dự án. Dự án xây dựng mới thay thế 3 cầu Thác Ngựa, Sông Giang, Sông Chò trên tuyến Tỉnh lộ 8B chậm 7,5 tháng; Dự án Đường Lê Duẩn - đoạn 3 chậm 7 tháng và đã được gia hạn hai lần; Dự án Hệ thống cấp nước sinh hoạt các xã Cánh Bắc chậm 8 tháng.

Đáng chú ý, tại Dự án Xây dựng mới cầu D6, công trình dự kiến hoàn thành, bàn giao đưa vào sử dụng trong năm 2026 nhằm tạo tiền đề hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật khu dân cư phía Bắc thị trấn Tô Hạp. Tuy nhiên, tại thời điểm kiểm toán tháng 7/2026, địa phương mới bắt đầu triển khai các bước chuẩn bị đầu tư những tuyến đường kết nối theo quy hoạch.

Kiểm toán nhà nước khu vực VIII cảnh báo nguy cơ giảm hiệu quả đầu tư nếu cầu D6 được đưa vào sử dụng nhưng các tuyến đường kết nối chưa hoàn thành. Cơ quan kiểm toán kiến nghị UBND xã Khánh Sơn phối hợp với các đơn vị liên quan khẩn trương triển khai tuyến đường kết nối, bảo đảm tính đồng bộ của công trình.

Từ kết quả kiểm toán, yêu cầu đặt ra với Khánh Hòa không chỉ là cải thiện tỷ lệ giải ngân mà còn phải nâng chất lượng chuẩn bị đầu tư, kiểm soát chặt dự toán, hợp đồng và tiến độ thi công. Đối với các dự án phải dừng sau sắp xếp, việc rà soát, xử lý dứt điểm vốn đã bố trí cần được thực hiện đồng bộ với trách nhiệm của chủ đầu tư và các đơn vị liên quan.

Hiệu quả đầu tư công không chỉ được đo bằng số vốn đã giải ngân, mà còn ở khả năng đưa công trình vào khai thác đúng mục tiêu, đúng tiến độ và phát huy giá trị đối với phát triển kinh tế - xã hội.