Không gian du lịch phía Tây Lào Cai rộng mở từ tuyến đường kết nối cao tốc

Từ tuyến đường giao thông đến không gian phát triển mới

Với chiều dài khoảng 53 km, tuyến đường nối nút giao IC14 cao tốc Nội Bài - Lào Cai với Quốc lộ 32 có ý nghĩa quan trọng trong việc kết nối khu vực Mậu A với Nghĩa Lộ - Mường Lò và các địa phương phía Tây tỉnh. Công trình được đầu tư theo tiêu chuẩn đường cấp IV miền núi, quy mô hai làn xe, trên cơ sở nâng cấp Tỉnh lộ 175 và mở mới một số đoạn. Tổng giá trị ba gói thầu xây lắp XL09, XL10 và XL11 hơn 1.386 tỷ đồng.

Đoạn đầu tuyến từ nút giao IC14 cao tốc Nội Bài - Lào Cai thuộc gói thầu XL09, dài 20 km. Công trình đã hoàn thành, được bàn giao quản lý, khai thác từ tháng 7/2025. (Ảnh: Mạnh Dũng)

Khi toàn tuyến bảo đảm lưu thông, khoảng cách địa lý giữa các khu vực được rút ngắn, hoạt động vận chuyển hàng hóa, giao thương và đi lại của người dân có thêm điều kiện thuận lợi. Nhưng ý nghĩa lớn hơn của công trình không chỉ nằm ở việc cải thiện hạ tầng giao thông, mà còn ở khả năng mở rộng không gian kinh tế, kết nối các vùng nguyên liệu với thị trường và hình thành những hành trình du lịch liên vùng.

Trong không gian đó, Mỏ Vàng có vị trí đáng chú ý. Địa phương nằm trên trục kết nối giữa khu vực phía Đông và phía Tây của tỉnh, với khoảng 17 km địa bàn bám dọc Tỉnh lộ 175. Nhiều năm trước, địa hình núi cao, suối sâu và những đoạn đường đi lại khó khăn khiến việc giao thương, phát triển dịch vụ và khai thác tiềm năng du lịch gặp không ít trở ngại. Hạ tầng được cải thiện đang tạo điều kiện để địa phương tiếp cận thuận lợi hơn với các trung tâm kinh tế, du lịch, đồng thời mở ra cơ hội thu hút doanh nghiệp đến tìm hiểu, đầu tư.

Đây cũng là thời điểm Mỏ Vàng cần nhìn nhận lại lợi thế của mình trong một không gian phát triển rộng hơn. Thay vì chỉ khai thác từng điểm đến hoặc từng sản phẩm riêng lẻ, địa phương có thể tổ chức các tuyến trải nghiệm kết hợp cảnh quan thiên nhiên, đời sống văn hóa, sản xuất nông nghiệp và những sản phẩm đặc trưng của vùng cao.

Mỏ Vàng – tài nguyên bản địa là nền tảng phát triển du lịch

Mỏ Vàng có diện tích tự nhiên hơn 16.755 ha, với 2.065 hộ dân, hơn 10.100 nhân khẩu thuộc 8 dân tộc cùng sinh sống tại 16 thôn. Sự đa dạng về cộng đồng dân cư, phong tục, tập quán và điều kiện sinh thái tạo nên nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển du lịch gắn với trải nghiệm văn hóa và khám phá thiên nhiên.

Điểm đáng chú ý là những giá trị này không nằm tách biệt mà có thể kết nối thành sản phẩm du lịch có chiều sâu. Những cánh rừng quế, dòng suối, thác nước, cảnh quan núi rừng, không gian sinh hoạt của đồng bào Dao, Mông cùng các tập quán truyền thống đều có thể trở thành một phần của hành trình khám phá Mỏ Vàng.

Trong đó, văn hóa cộng đồng cần được xem là tài sản có khả năng tạo nên sự khác biệt. Các đội văn nghệ quần chúng, câu lạc bộ văn hóa, những nghi lễ truyền thống như lễ cúng cơm mới của đồng bào Dao ở Sài Lương, các hoạt động đua mảng và sinh hoạt cộng đồng có thể được tổ chức thành những trải nghiệm phù hợp với du khách. Điều quan trọng là bảo tồn tính nguyên bản, để người dân tự giới thiệu, thực hành và hưởng lợi từ chính di sản văn hóa của mình.

Tuyến đường được đầu tư theo tiêu chuẩn đường cấp IV miền núi, quy mô hai làn xe. Tổng giá trị ba gói thầu xây lắp XL09, XL10 và XL11 là hơn 1.386 tỷ đồng. (Ảnh: Mạnh Dũng)

Bên cạnh văn hóa, cảnh quan tự nhiên cũng mở ra hướng phát triển du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm. Những điểm đến như Thác Tiên, khu vực Cầu Đình, các dòng suối, rừng tự nhiên và không gian sản xuất nông nghiệp có thể được kết nối thành các tuyến tham quan theo mùa. Du khách không chỉ đến ngắm cảnh mà còn được tìm hiểu cách trồng, chăm sóc, thu hoạch quế, khám phá cây thuốc bản địa, thưởng thức ẩm thực và trải nghiệm cuộc sống của người dân vùng cao.

Một lợi thế khác là kinh tế nông, lâm nghiệp, đặc biệt là cây quế. Đây không chỉ là ngành hàng tạo thu nhập mà còn có thể trở thành một thành tố của sản phẩm du lịch. Khi được tổ chức phù hợp, vùng nguyên liệu quế có thể kết hợp với trải nghiệm sản xuất, giới thiệu sản phẩm, chế biến và tiêu thụ hàng hóa tại chỗ. Qua đó, giá trị của cây quế không chỉ được tính bằng sản lượng nguyên liệu mà còn mở rộng sang dịch vụ, thương mại và quảng bá hình ảnh địa phương.

Một trong những định hướng đáng chú ý trong câu chuyện phát triển Mỏ Vàng là ý tưởng xây dựng Làng Nông thôn Xanh. Theo phương án đề xuất, không gian dự kiến khoảng 289 ha, được tổ chức thành 5 phân khu gồm: khu rừng khoảng 145 ha; khu cộng đồng khoảng 54 ha; khu đón tiếp, dịch vụ khoảng 27 ha; khu ven suối khoảng 27 ha và khu nông nghiệp mô hình khoảng 36 ha.

Cách tiếp cận này cho thấy tiềm năng hình thành một mô hình phát triển tích hợp, trong đó tài nguyên rừng, cảnh quan, không gian cộng đồng và hoạt động sản xuất được đặt trong cùng một cấu trúc. Nếu được nghiên cứu, quy hoạch và triển khai phù hợp, Làng Nông thôn Xanh có thể trở thành hạt nhân kết nối du lịch sinh thái, du lịch văn hóa với nông nghiệp tuần hoàn, sản xuất dược liệu và các dịch vụ hỗ trợ.

Hạ tầng được cải thiện, góp phần giảm thời gian, chi phí vận chuyển nông sản và hàng hóa, mở ra cơ hội phát triển du lịch, dịch vụ cho Mỏ Vàng. (Ảnh: Mạnh Dũng)

Điểm quan trọng của mô hình không phải là xây dựng thêm nhiều công trình du lịch, mà là tổ chức lại cách khai thác tài nguyên hiện có. Khu nông nghiệp mô hình có thể trở thành nơi giới thiệu sản phẩm quế, cây dược liệu và phương thức sản xuất thân thiện với môi trường. Không gian cộng đồng là nơi bảo tồn, trình diễn văn hóa và phát triển dịch vụ trải nghiệm. Khu rừng và ven suối tạo điều kiện hình thành các tuyến khám phá thiên nhiên, nghỉ dưỡng và hoạt động ngoài trời.

Đặc biệt, mô hình này cần đặt người dân vào vị trí chủ thể. Người dân có thể tham gia cung cấp dịch vụ lưu trú, ẩm thực, hướng dẫn trải nghiệm, sản xuất hàng lưu niệm và cung ứng nông sản, dược liệu. Các hợp tác xã đóng vai trò tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng và kết nối tiêu thụ; doanh nghiệp tham gia đầu tư, xây dựng sản phẩm, quảng bá và đưa khách đến địa phương.

Khi các mắt xích này được kết nối, du lịch mới thực sự tạo ra giá trị lan tỏa đến kinh tế hộ gia đình, thay vì chỉ mang lại doanh thu cho một số cơ sở dịch vụ riêng lẻ.

Tuyến đường mới tạo điều kiện để Mỏ Vàng tiếp cận thị trường thuận lợi hơn, nhưng giao thông không tự động tạo ra khách du lịch, cũng không tự động làm tăng thu nhập. Muốn biến cơ hội thành kết quả kinh tế, địa phương cần có những sản phẩm đủ sức hấp dẫn, dịch vụ bảo đảm chất lượng và phương thức tổ chức thị trường phù hợp.

Các cầu trên tuyến được đầu tư đồng bộ với đường, tăng khả năng kết nối qua địa hình hồ, suối. (Ảnh: Mạnh Dũng)

Trước hết, cần xác định rõ các sản phẩm du lịch chủ lực, tránh phát triển dàn trải. Mỏ Vàng có thể ưu tiên du lịch sinh thái, trải nghiệm văn hóa cộng đồng, khám phá vùng quế và dược liệu, đồng thời kết nối các điểm đến thành những hành trình có thời lượng phù hợp. Việc liên kết với khu vực Nghĩa Lộ - Mường Lò và các điểm du lịch khác của Lào Cai sẽ giúp kéo dài thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu của du khách.

Cùng với đó, cần quan tâm đến chất lượng dịch vụ thiết yếu như đường vào điểm tham quan, bãi đỗ xe, vệ sinh môi trường, biển chỉ dẫn, cơ sở lưu trú, an toàn thực phẩm và kỹ năng phục vụ. Đây là những yếu tố quyết định khả năng giữ chân du khách và hình thành uy tín điểm đến.

Về phía chính quyền, vai trò kiến tạo thể hiện ở việc quy hoạch không gian phát triển, bảo vệ cảnh quan và tài nguyên rừng, hỗ trợ người dân tham gia làm du lịch, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận thông tin và tìm hiểu cơ hội đầu tư. Đặc biệt, cần có cơ chế liên kết minh bạch giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và các hộ dân để lợi ích kinh tế được phân chia hợp lý.

Hiệu quả phát triển cũng cần được đo bằng những chỉ số cụ thể: số hộ dân tham gia dịch vụ, việc làm mới được tạo ra, mức tăng thu nhập, sản phẩm địa phương được tiêu thụ, thời gian lưu trú và mức chi tiêu bình quân của du khách. Đây mới là thước đo thực chất để đánh giá du lịch có đóng góp vào phát triển kinh tế địa phương hay không.

Kết nối giao thông thuận lợi, tạo điều kiện phát triển thương mại, dịch vụ, du lịch và tiêu thụ nông sản cho Mỏ Vàng và các vùng phụ cận. (Ảnh: Mạnh Dũng)

Tuyến đường kết nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai với Nghĩa Lộ đã mở thêm cánh cửa giao thương và phát triển cho khu vực phía Tây. Với Mỏ Vàng, cơ hội không chỉ nằm ở việc trở thành điểm dừng chân trên hành trình liên vùng, mà còn ở khả năng hình thành một điểm đến mang bản sắc riêng, nơi thiên nhiên, văn hóa và sản xuất cùng tạo ra giá trị.

Khi hạ tầng giao thông được kết nối với quy hoạch hợp lý, doanh nghiệp đồng hành, hợp tác xã tổ chức sản xuất và người dân trực tiếp tham gia chuỗi giá trị, Mỏ Vàng có cơ sở để chuyển hóa lợi thế bản địa thành nguồn lực phát triển. Đó cũng là con đường để du lịch không chỉ làm đẹp thêm hình ảnh vùng cao, mà thực sự trở thành một động lực cải thiện sinh kế, nâng cao thu nhập và tạo dựng tương lai bền vững cho cộng đồng.