AI công nghiệp: Cơ hội nâng tầm sản xuất và vị thế doanh nghiệp Việt Nam

Ngày 4/11/2026, tại Hà Nội, Dassault Systèmes tổ chức Diễn đàn 3DEXPERIENCE Vietnam 2026 với chủ đề “Kỷ nguyên vươn mình: AI Công nghiệp kiến tạo vị thế sản xuất mới của Việt Nam”. Sự kiện lần đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam, thu hút hơn 700 đại biểu là đại diện cơ quan quản lý nhà nước, lãnh đạo doanh nghiệp, chuyên gia công nghệ, học giả, đối tác và cơ quan báo chí trong nước, khu vực.

Một trong những nội dung trọng tâm của diễn đàn là vai trò của AI công nghiệp và công nghệ Bản sao số tạo sinh (Generative Virtual Twin) trong quá trình chuyển đổi mô hình sản xuất. Thay vì chủ yếu tham gia các công đoạn gia công, lắp ráp, doanh nghiệp Việt Nam được định hướng tiến sâu hơn vào những khâu tạo ra giá trị lớn như nghiên cứu, thiết kế, kỹ thuật, phát triển sản phẩm và đổi mới sáng tạo.

Đây không đơn thuần là sự thay đổi về công nghệ mà còn là yêu cầu chuyển đổi tư duy phát triển công nghiệp. Trong chuỗi cung ứng toàn cầu, lợi thế cạnh tranh không còn chỉ nằm ở chi phí lao động hay năng lực gia công, mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng làm chủ công nghệ, kiểm soát chất lượng, rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường và tạo ra những sản phẩm có hàm lượng tri thức cao.

Thông qua nền tảng 3DEXPERIENCE, Dassault Systèmes cung cấp môi trường để doanh nghiệp mô phỏng, thử nghiệm và xác thực thiết kế sản phẩm, hệ thống sản xuất cũng như quy trình vận hành trước khi triển khai ngoài thực tế. Việc kết hợp mô hình hóa, mô phỏng, dữ liệu và AI giúp doanh nghiệp nhận diện sớm những bất cập trong thiết kế, hạn chế sai sót, giảm chi phí thử nghiệm và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực.

Giá trị kinh tế của công nghệ này nằm ở khả năng giảm những chi phí phát sinh mà doanh nghiệp thường phải gánh chịu trong quá trình sản xuất: sản phẩm lỗi, nguyên vật liệu lãng phí, thời gian dừng máy, thay đổi thiết kế và gián đoạn chuỗi cung ứng. Khi các quy trình được mô phỏng và kiểm chứng trên môi trường số, doanh nghiệp có thêm cơ sở để đưa ra quyết định chính xác trước khi đầu tư nguồn lực vào sản xuất thực tế.

Đối với Việt Nam, đây là hướng tiếp cận đáng chú ý trong quá trình nâng cao năng suất và chất lượng tăng trưởng công nghiệp. Doanh nghiệp không chỉ cần đầu tư máy móc hiện đại mà còn phải thay đổi cách quản trị, tổ chức dữ liệu, kiểm soát quy trình và phát triển đội ngũ nhân lực có khả năng làm chủ công nghệ.

Từ những nội dung được đặt ra tại diễn đàn, một vấn đề đáng quan tâm là khả năng tiếp cận AI công nghiệp của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV).

Thực tế, không phải doanh nghiệp nào cũng có đủ nguồn lực tài chính, nhân lực và hạ tầng kỹ thuật để triển khai đồng bộ các hệ thống sản xuất thông minh. Với nhiều doanh nghiệp quy mô nhỏ, việc đầu tư công nghệ còn phải cân nhắc giữa chi phí ban đầu, khả năng vận hành và thời gian thu hồi vốn.

Vì vậy, chuyển đổi số trong sản xuất không nhất thiết phải bắt đầu bằng những hệ thống công nghệ đắt tiền. Doanh nghiệp có thể triển khai từ những khâu thiết thực như số hóa dữ liệu sản xuất, quản lý nguyên vật liệu, theo dõi chất lượng sản phẩm, kiểm soát tiêu hao năng lượng và dự báo nhu cầu bảo trì thiết bị.

Khi dữ liệu được tổ chức tốt, AI mới có cơ sở để phát huy hiệu quả. Đây cũng là điều kiện để doanh nghiệp từng bước chuyển từ quản lý dựa trên kinh nghiệm sang quản trị dựa trên dữ liệu, từ xử lý sự cố sang chủ động dự báo và phòng ngừa rủi ro.

Đối với các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, cơ khí, điện tử và sản xuất linh kiện, việc tiếp cận những công nghệ mô phỏng, thiết kế và kiểm soát chất lượng còn có ý nghĩa đặc biệt. Đây là những yếu tố giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu kỹ thuật ngày càng cao của các đối tác trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Do đó, bên cạnh vai trò của các tập đoàn công nghệ, cần có sự tham gia của cơ quan quản lý, hiệp hội doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Việc kết nối chuyên gia, chia sẻ hạ tầng công nghệ, đào tạo nhân lực và hỗ trợ doanh nghiệp thử nghiệm các mô hình sản xuất thông minh sẽ giúp giảm chi phí tiếp cận công nghệ, nhất là đối với DNNVV.

Các phiên thảo luận chuyên đề do các đối tác chủ trì cùng với phiên làm việc giữa Dassault Systèmes và khách hàng với chủ đề “Sức mạnh của AI trong ngành sản xuất”. (Ảnh: BTC)

Thể hiện cam kết thúc đẩy chuyển đổi công nghệ tại Việt Nam, diễn đàn có sự tham gia của đại diện Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Đại sứ quán Pháp cùng lãnh đạo Dassault Systèmes và đại diện các tổ chức, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo.

Các phiên thảo luận tập trung vào phát triển nguồn nhân lực trong nước, mở rộng hạ tầng công nghệ và thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược toàn cầu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đáng chú ý, tại sự kiện, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Dassault Systèmes và Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Bán dẫn Việt Nam đã công bố Báo cáo về Đổi mới sáng tạo Công nghiệp và Sản xuất thông minh tại Việt Nam năm 2026. Báo cáo tập trung nhận diện các xu hướng, cơ hội và thách thức trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo công nghiệp, qua đó thúc đẩy ứng dụng công nghệ và tăng cường hợp tác giữa các đối tác công nghệ với cộng đồng doanh nghiệp.

Chương trình buổi chiều tiếp tục với ba phiên thảo luận chuyên đề do các đối tác chủ trì và phiên làm việc giữa Dassault Systèmes với khách hàng mang chủ đề “Sức mạnh của AI trong ngành sản xuất”. Các nội dung tập trung vào ứng dụng AI trong đổi mới sản phẩm, vận hành nhà máy thông minh và quản lý chuỗi cung ứng, với sự tham gia chia sẻ của Viện Nghiên cứu Cơ khí Quốc gia và KP Aerospace Vietnam.

Ông Võ Xuân Hoài đại diện Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) tham gia thảo luận tại chương trình. (Ảnh:BTC)

Trước đó, vào tháng 1/2025, Dassault Systèmes đã khánh thành Trung tâm Xuất sắc về Bản sao số và Trí tuệ nhân tạo (Center of Excellence for Virtual Twin and Artificial Intelligence) cùng Phòng thí nghiệm Giải pháp Công nghiệp (Industry Solutions Lab) tại NIC. Đây là hoạt động hợp tác hướng tới phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật và thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong nhiều lĩnh vực công nghiệp.

Ông Ding Ming Chee, Giám đốc cấp cao phụ trách Trải nghiệm Giải pháp Khách hàng, khu vực Nam châu Á – Thái Bình Dương của Dassault Systèmes, cho biết Việt Nam có tiềm năng lớn để nâng cao vị thế trong ngành công nghiệp toàn cầu thông qua việc kết hợp năng lực sản xuất với công nghệ tiên tiến và chuyên môn kỹ thuật. Thông qua các giải pháp Bản sao số tạo sinh, doanh nghiệp mong muốn hỗ trợ các tổ chức tại Việt Nam đẩy nhanh đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực và tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn trong hoạt động công nghiệp.

Có thể thấy, AI công nghiệp không chỉ là câu chuyện của những tập đoàn lớn hay các nhà máy hiện đại. Đây đang trở thành một yếu tố quan trọng định hình năng lực cạnh tranh của toàn bộ hệ sinh thái sản xuất. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để doanh nghiệp Việt Nam, nhất là khu vực DNNVV, có thể tiếp cận công nghệ với chi phí phù hợp, có nhân lực vận hành và chuyển hóa đầu tư công nghệ thành năng suất, chất lượng và doanh thu thực tế. Bởi suy cho cùng, thước đo của sản xuất thông minh không nằm ở số lượng công nghệ được đưa vào nhà máy, mà ở giá trị kinh tế mà công nghệ tạo ra cho doanh nghiệp và nền công nghiệp quốc gia.