Ra mắt chip và nền tảng bán dẫn bảo mật đầu tiên tại Việt Nam

Chip VGC v1.0. Ảnh: Viettel.

Sự kiện đánh dấu bước tiến của ngành vi mạch bán dẫn và an ninh mật mã quốc gia, đưa thuật toán mật mã Việt Nam tích hợp trực tiếp vào silicon, tạo tiền đề vững chắc bảo vệ chủ quyền số từ công nghệ lõi.

Suốt hơn 80 năm qua, Ngành Cơ yếu Việt Nam đã hoàn toàn làm chủ các thuật toán mật mã trên phần mềm để bảo vệ bí mật nhà nước. Tuy nhiên, bài toán đặt ra trong bối cảnh chip nhập khẩu có thể làm lộ lọt dữ liệu là phải tạo ra lớp bảo vệ ngay trên phần cứng - tức đưa trực tiếp thuật toán mật mã quốc gia vào chính con chip.

Để đáp ứng yêu cầu này, Ban Cơ yếu Chính phủ và Tập đoàn Viettel cùng phát triển nền tảng bán dẫn bảo mật, với VGC v1.0 là sản phẩm đầu tiên. Trong đó, M2 - Ban Cơ yếu Chính phủ xác định yêu cầu bảo mật, xây dựng thuật toán và tiêu chí đánh giá, Trung tâm Bán dẫn Viettel đảm nhiệm thiết kế vi mạch và hiện thực hóa bản thiết kế thành chip.

Chip VGC v1.0 có kích thước đóng gói 10 x 10 mm, chứa 300 triệu bóng bán dẫn (transistor), được chế tạo trên tiến trình CMOS 28 nm. Theo kết quả đo kiểm, chip mã hóa, giải mã nhanh gấp khoảng 15 lần giải pháp thuần phần mềm trong cùng tác vụ. Bên cạnh hiệu năng xử lý, đội ngũ kỹ sư cũng áp dụng biện pháp kỹ thuật để bảo vệ bản thiết kế trước khi chuyển tới nhà máy chế tạo, nhằm hạn chế nguy cơ lộ lọt hoặc dịch ngược.

Trên thế giới, nhiều nhà sản xuất tích hợp chip hoặc phần cứng bảo mật chuyên dụng vào thiết bị số để hỗ trợ xử lý mật mã và bảo vệ dữ liệu, như Titan M trên một số thiết bị Pixel của Google hay Secure Enclave trên các nền tảng của Apple. VGC v1.0 cũng được phát triển theo định hướng này.

Trong quý I/2026, lô chip VGC v1.0 đầu tiên đã vượt qua các hạng mục đo kiểm kỹ thuật, được cấp giấy chứng nhận với phạm vi sử dụng trong kinh tế - xã hội.

Tiềm năng ứng dụng phát triển kinh tế, xã hội

Đại tướng Phan Văn Giang - Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng nhấn mạnh: “Chip bán dẫn đã trở thành tài nguyên chiến lược. Chip là "trái tim" của thiết bị số; mật mã là "lá chắn" của thông tin, "chìa khóa cốt lõi" để bảo vệ dữ liệu. Không làm chủ được chip thì khó làm chủ trọn vẹn mật mã và không làm chủ được mật mã thì khó bảo vệ chủ quyền số, bảo vệ Tổ quốc một cách vững chắc. Làm chủ nền tảng bán dẫn bảo mật không chỉ là nhiệm vụ khoa học công nghệ mà là nhiệm vụ chính trị, nội dung thiết thực bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa”.

Nhấn mạnh tinh thần làm chủ công nghệ lõi, Bộ trưởng khẳng định: “Đây là động lực, là quyết tâm, là tinh thần dám đi vào cái khó, cái chưa có trong tư duy nhận thức. Chúng ta đi sau nhưng không đi chậm, và đi để vượt lên”.

Dựa trên kiến trúc tập lệnh mở RISC-V, đội ngũ kỹ sư thiết kế bộ xử lý có thể chủ động điều chỉnh từ đó làm chủ thiết kế từ gốc cùng quy trình kiểm chứng; giúp những sản phẩm sau kế thừa thành quả đã có thay vì bắt đầu lại từ đầu.

Trung tướng Tào Đức Thắng, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel, khẳng định: “Nghiên cứu, thiết kế và phát triển chip bán dẫn bảo mật là lĩnh vực rất khó, đòi hỏi sự tích lũy lâu dài về tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao. Tuy nhiên, chúng tôi tin tưởng rằng, đi sau không có nghĩa là chấp nhận phụ thuộc. Nếu có chiến lược đúng, biết tập trung nguồn lực và kiên trì theo đuổi mục tiêu, chúng ta hoàn toàn có thể từng bước rút ngắn khoảng cách, tiến tới làm chủ những công nghệ chiến lược của quốc gia”.

VGC v1.0 bước đầu được ứng dụng trong USB lưu trữ an toàn cho các cơ quan Đảng, Nhà nước và Quốc phòng. Tiếp theo là đưa chip VGC v1.0 phục vụ hệ thống chứng thực chữ ký số quốc gia, nơi có hơn 2 triệu chứng thư số đang lưu hành.

Không chỉ phục vụ quốc phòng, an ninh, chip bảo mật VGC v1.0 còn có tiềm năng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực kinh tế – xã hội như chứng thực chữ ký số quốc gia; bảo vệ hồ sơ, hợp đồng và dữ liệu khách hàng trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng; bảo đảm an toàn cho các thiết bị kết nối như camera giám sát, cảm biến môi trường, trạm quan trắc trước nguy cơ bị xâm nhập trái phép. Chip cũng có thể được ứng dụng để bảo vệ hệ thống thông tin của các hạ tầng trọng yếu quốc gia trong lĩnh vực điện, nước, dầu khí và viễn thông.

Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm, Trưởng Ban Cơ yếu Chính phủ, cho biết: “VGC v1.0 mới là bước khởi đầu. Việc phát triển chip và thiết bị ứng dụng phải tiếp tục được hoàn thiện, kiểm thử, đánh giá và kiểm định theo các yêu cầu tương ứng với từng môi trường sử dụng. Đặc biệt, các sản phẩm phục vụ bảo vệ bí mật nhà nước phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn và điều kiện theo quy định. Năng lực công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi được kiểm chứng bằng độ an toàn, độ tin cậy và hiệu quả trong thực tiễn”.