Sân bay Long Thành chịu áp lực tiến độ, 4 gói thầu nguy cơ chậm

Dự án Cảng Hàng không quốc tế Long Thành đang bước vào giai đoạn nước rút, nhưng tiến độ của nhiều hạng mục đặt ra thách thức đối với mục tiêu đưa sân bay vào khai thác trong năm 2026. Theo báo cáo của Bộ Xây dựng được công bố trong tháng 10, bốn gói thầu thuộc dự án thành phần 3 có nguy cơ không hoàn thành đúng kế hoạch, trong khi một số hệ thống phục vụ vận hành nhà ga chưa hoàn tất các bước thử nghiệm cần thiết.

Các nhà thầu thi công huy động đủ nhân lực, máy móc thiết bị, nhiên liệu và vật liệu để bảo đảm tiến độ cam kết; trường hợp không đáp ứng, chủ đầu tư ACV phân định rõ trách nhiệm của các bên liên quan để có biện pháp xử lý - Ảnh minh họa.

Vấn đề không chỉ nằm ở khối lượng xây dựng còn lại. Với một cảng hàng không quy mô lớn, tiến độ thi công phải đi cùng việc lắp đặt thiết bị, tích hợp hệ thống, thử nghiệm vận hành và hoàn thành các thủ tục chuyên ngành. Nếu một mắt xích chưa sẵn sàng, mục tiêu khai thác đồng bộ có thể chịu ảnh hưởng.

Bốn gói thầu vẫn nằm trên đường găng tiến độ

Theo số liệu Bộ Xây dựng, dự án thành phần 3 – các công trình thiết yếu của sân bay Long Thành – đã thực hiện khối lượng sản lượng trị giá khoảng 74.284 tỷ đồng trên tổng giá trị 86.349 tỷ đồng, tương đương 86,03%. Trong 16 gói thầu xây lắp chính, bốn gói đã hoàn thành, tám gói được đánh giá có khả năng hoàn thành trong tháng 12/2026. Tuy nhiên, bốn gói còn lại được xác định khó đáp ứng mốc tiến độ này.

Cụ thể, gói 4.8 về giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật mới đạt hơn 80% giá trị hợp đồng; gói 5.10 về nhà ga hành khách đạt khoảng 83%; gói 7.8 về nhà ga hàng hóa số 1 và các công trình phụ trợ đạt hơn 47%; gói 11.5 về nhà để xe đạt khoảng 43%. Đây đều là những hạng mục có khối lượng công việc lớn hoặc liên quan trực tiếp đến khả năng hoàn thiện, vận hành của sân bay.

Tại gói 4.8, khối lượng còn lại gồm khoảng 43 km đường cấp 3 và 8 km đường trục chính. Theo báo cáo được báo chí dẫn lại từ Bộ Xây dựng, công trường mới huy động khoảng 1.440 nhân sự trên tổng nhu cầu 2.515 người. Trong khi đó, kế hoạch hoàn thành các hạng mục dự kiến cần khoảng 100.000 tấn bê tông nhựa, nhưng nguồn cung vật liệu đang gặp khó khăn.

Ở gói 5.10, phần kết cấu nhà ga đã hoàn thành, song công tác hoàn thiện và lắp đặt thiết bị vẫn cần lực lượng kỹ thuật có tay nghề cao, cùng sự phối hợp giữa nhiều đơn vị. Tình trạng thiếu nhân lực chuyên môn và hồ sơ nghiệm thu, thanh toán chậm cũng gây sức ép lên việc tổ chức thi công trên công trường.

Thử nghiệm hệ thống là điều kiện không thể bỏ qua

Một điểm nghẽn đáng chú ý nằm ở công tác vận hành thử nhà ga hành khách. Theo thông tin Bộ Xây dựng được dẫn lại, công trình có 51 kịch bản thử nghiệm liên động có tải đối với các hệ thống điện, cấp thoát nước, điều hòa không khí, thông gió, phòng cháy chữa cháy và thiết bị nhà ga.

Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, yêu cầu hoàn thành dự án theo tiến độ được Quốc hội đề ra là rất quan trọng, đồng thời phải bảo đảm chất lượng công trình - Ảnh: Thùy Linh/https://nhandan.vn

Tại thời điểm báo cáo, còn 16 kịch bản chưa được phê duyệt; các thử nghiệm đã triển khai mới tập trung vào một số hệ thống như điện nguồn, chiếu sáng và phát thanh.

Thử nghiệm liên động có ý nghĩa khác với việc kiểm tra riêng lẻ từng thiết bị. Khi vận hành thực tế, các hệ thống phải phối hợp đồng thời và đáp ứng những yêu cầu kỹ thuật, an toàn tương ứng. Vì vậy, hoàn thành phần xây dựng chưa đồng nghĩa nhà ga đã sẵn sàng đón khách.

Chương trình chuẩn bị khai thác ORAT cũng đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn này. Theo thông tin của Cục Hàng không Việt Nam, Long Thành đang được ưu tiên nguồn lực cho các gói thầu đường găng, trong bối cảnh nhiều hạng mục chuyển từ thi công sang hoàn thiện, lắp đặt, thử nghiệm và tích hợp hệ thống.

ORAT không chỉ là kiểm tra thiết bị, mà còn đánh giá sự phối hợp giữa hạ tầng, công nghệ, nhân sự, quy trình và các đơn vị cung cấp dịch vụ. Các vấn đề phát sinh trong thử nghiệm cần được phân loại, khắc phục và kiểm tra lại trước khi hệ thống được xác nhận đáp ứng yêu cầu khai thác.

Tiến độ phải đi cùng an toàn và kết nối giao thông

Đầu tháng 10/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã kiểm tra hiện trường và yêu cầu rà soát toàn bộ khối lượng còn lại, lập tiến độ chi tiết cho từng hạng mục, xác định rõ thời điểm chạy thử, khai thác thương mại và hoàn thành toàn bộ dự án giai đoạn 1. Chính phủ đồng thời yêu cầu xử lý vướng mắc thanh toán, hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu và thực hiện các thủ tục cần thiết trước khi đưa sân bay vào vận hành.

Bên cạnh công trường, hạ tầng kết nối cũng là yếu tố cần được tính toán đồng bộ. Năng lực khai thác sân bay phụ thuộc vào khả năng vận chuyển hành khách đến và đi, phương án tổ chức giao thông vào giờ cao điểm cũng như việc kết nối thuận lợi với Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất. Bộ Xây dựng đã yêu cầu các cơ quan liên quan đẩy nhanh dự án sân bay cùng những tuyến giao thông phục vụ kết nối.

Áp lực tiến độ là hiện hữu, nhưng việc đưa một công trình hàng không vào khai thác không thể chỉ được đánh giá bằng tỷ lệ khối lượng xây dựng hoàn thành. Điều cần thiết là xác định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, nhà thầu và các đơn vị liên quan đối với từng mốc công việc; đồng thời bảo đảm mọi hạng mục, hệ thống và thủ tục đều đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, an ninh, an toàn. Chỉ khi các điều kiện này được hoàn tất đồng bộ, mục tiêu khai thác sân bay Long Thành mới có cơ sở vững chắc để thực hiện.