Đẩy nhanh hoàn thuế, khơi thông dòng vốn cho doanh nghiệp

Theo số liệu của Cục Thuế (Bộ Tài chính), tính đến ngày 30/9/2026, cơ quan thuế đã ban hành 14.668 quyết định hoàn thuế, với tổng số tiền 149.463 tỷ đồng, tăng 46% so với cùng kỳ năm 2025 và đạt 86,4% dự toán hoàn thuế cả năm.

Tổng số tiền hoàn thuế 9 tháng đầu năm 2026 và mức tăng 46%.

Tỷ lệ hồ sơ đề nghị hoàn thuế được tiếp nhận bằng phương thức điện tử đạt 99%. Trong đó, 73% hồ sơ thuộc diện hoàn thuế trước, 87% hồ sơ được giải quyết trong vòng 6 ngày làm việc.

Kết quả này phản ánh những chuyển biến trong cải cách thủ tục hành chính thuế, đặc biệt ở khâu tiếp nhận, phân loại, thẩm định và phê duyệt hồ sơ. Việc từng bước điện tử hóa, tự động hóa quy trình xử lý cũng góp phần tăng tính minh bạch, rút ngắn thời gian giải quyết và nâng cao hiệu quả quản lý.

Định hướng quản lý hiện nay là ưu tiên giải quyết nhanh đối với người nộp thuế tuân thủ tốt pháp luật, đồng thời tăng cường kiểm soát các hồ sơ có dấu hiệu rủi ro. Cách tiếp cận này hướng đến cân bằng giữa yêu cầu hỗ trợ doanh nghiệp và nhiệm vụ bảo đảm an toàn nguồn thu ngân sách nhà nước.

Bên cạnh kết quả tích cực, việc hoàn thuế GTGT vẫn còn một số vướng mắc, nhất là đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Tình trạng chậm kiểm tra, xác minh hồ sơ tại một số địa phương và cách áp dụng chính sách chưa thống nhất đối với một số loại gỗ nhập khẩu, gỗ xẻ sấy có thể ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thuế.

Theo số liệu lũy kế từ đầu năm đến thời điểm báo cáo, cơ quan thuế tại các tỉnh, thành phố đã kiểm tra trước hoàn thuế đối với 3.392 hồ sơ, tương ứng số tiền đề nghị hoàn 64.024 tỷ đồng.

Trong số này, số tiền đã giải quyết hoàn trả người nộp thuế đạt 56.519 tỷ đồng, tương đương 88,3% số tiền đề nghị hoàn. Số thuế chuyển khấu trừ kỳ sau là 3.930 tỷ đồng; số thuế không được khấu trừ, không được hoàn là 1.177 tỷ đồng. Ngoài ra, số truy thu đạt 254,4 tỷ đồng, tiền phạt và tiền chậm nộp là 224 tỷ đồng.

Riêng tháng 8/2026, số tiền đề nghị hoàn qua kiểm tra trước hoàn đạt 17.530 tỷ đồng, gần gấp đôi tháng 7/2026. Tỷ lệ số tiền được hoàn so với số tiền đề nghị hoàn đạt 88,3%, cao hơn mức 85,9% của 7 tháng đầu năm.

Xét theo kết quả kiểm tra, tỷ lệ số tiền xử lý qua kiểm tra trước hoàn so với số tiền đề nghị hoàn là 2,6%, trong khi tỷ lệ này ở khâu kiểm tra sau hoàn là 1,1%. Sự khác biệt cho thấy việc phân loại hồ sơ theo mức độ rủi ro có vai trò quan trọng trong phát hiện, ngăn chặn sai phạm, đồng thời tạo điều kiện giải quyết nhanh hơn đối với hồ sơ đủ điều kiện.

Để tiếp tục khơi thông dòng vốn cho doanh nghiệp, ngành Thuế định hướng triển khai đồng bộ các giải pháp cải cách quy trình, nâng cao hiệu quả quản lý và kiểm soát rủi ro.

Thứ nhất, tăng cường kiểm soát tiến độ xử lý hồ sơ hoàn thuế GTGT, hướng tới tiếp nhận 100% hồ sơ bằng phương thức điện tử và giải quyết đúng hạn, trừ các trường hợp có dấu hiệu gian lận, trốn thuế hoặc vi phạm pháp luật.

Thứ hai, tiếp tục hoàn thiện chính sách, đơn giản hóa thủ tục và ưu tiên rút ngắn thời gian hoàn thuế đối với người nộp thuế có mức độ tuân thủ tốt. Việc rà soát điều kiện khấu trừ, hoàn thuế cần gắn với giảm giấy tờ trùng lặp, hạn chế yêu cầu cung cấp lại thông tin mà cơ quan nhà nước đã có.

Thứ ba, đẩy mạnh số hóa, tự động hóa và kết nối dữ liệu hóa đơn điện tử, kê khai thuế, hải quan, thanh toán cùng các nguồn dữ liệu liên quan. Trên cơ sở đó, cơ quan thuế có thể xác định rõ phần tiền đủ điều kiện hoàn, phần cần giải trình và phần có rủi ro cần kiểm tra, tránh để vướng mắc ở một giao dịch làm kéo dài thời gian xử lý toàn bộ hồ sơ. Kế hoạch đặt ra là thí điểm tự động xác định số tiền đủ điều kiện hoàn trong tháng 12/2026, làm cơ sở triển khai chính thức từ năm 2027.

Thứ tư, nâng cao hiệu quả phòng, chống gian lận thông qua phân tích chuỗi giao dịch, hóa đơn và dòng tiền, thay vì chỉ kiểm tra riêng lẻ từng hồ sơ. Đồng thời, tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan thuế với hải quan, ngân hàng, công an và các đơn vị liên quan; gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ xử lý, tỷ lệ giải quyết đúng hạn và kết quả giảm hồ sơ tồn đọng.