Thông tư 85/2026/TT-BTC: Dữ liệu phân loại hàng hóa sẽ trở thành “lá chắn” hay “điểm yếu” của doanh nghiệp? (kỳ cuối)

Nếu trước đây doanh nghiệp chỉ quan tâm đến việc lô hàng được thông quan đúng thời hạn thì với Thông tư số 85/2026/TT-BTC, yêu cầu tuân thủ đã bước sang một giai đoạn mới: quản trị dữ liệu phân loại hàng hóa. Trong bối cảnh ngành Hải quan đẩy mạnh chuyển đổi số và quản lý rủi ro, dữ liệu về mã HS, hồ sơ kỹ thuật và kết quả phân tích không còn chỉ phục vụ một lần thông quan mà sẽ trở thành căn cứ quan trọng cho các hoạt động quản lý tiếp theo.

Theo Thông tư 85, Thông báo kết quả phân tích, phân loại là cơ sở để xác định mã số hàng hóa, áp dụng mức thuế và thực hiện chính sách quản lý đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo quy định của pháp luật. Đồng thời, kết quả phân loại được cập nhật vào cơ sở dữ liệu của cơ quan hải quan và công khai trên Cổng thông tin điện tử của Cục Hải quan (trừ các nội dung thuộc phụ lục không công khai). Điều này cho thấy dữ liệu phân loại không còn mang tính chất riêng lẻ của từng lô hàng mà trở thành một phần của hệ thống dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước.

Thông tư 85/2026/TT-BTC: Dữ liệu phân loại hàng hóa sẽ trở thành “lá chắn” hay “điểm yếu” của doanh nghiệp?

Từ góc độ doanh nghiệp, đây là thay đổi có ý nghĩa lớn. Một kết quả phân loại chính xác sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng tiền lệ thuận lợi cho các lô hàng cùng chủng loại trong tương lai, rút ngắn thời gian giải trình và giảm nguy cơ phát sinh tranh chấp về mã HS. Ngược lại, nếu hồ sơ kỹ thuật thiếu nhất quán hoặc kết quả phân loại trước đó còn nhiều điểm chưa được làm rõ, chính dữ liệu đã lưu giữ có thể trở thành yếu tố làm gia tăng rủi ro trong các lần nhập khẩu tiếp theo hoặc khi cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra sau thông quan.

Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, thách thức lớn nhất không nằm ở việc hiểu quy định mà ở khả năng quản trị dữ liệu. Thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn lưu trữ catalogue, bản mô tả kỹ thuật, chứng nhận chất lượng và hồ sơ phân loại ở nhiều bộ phận khác nhau. Khi cần giải trình, việc tìm kiếm tài liệu mất nhiều thời gian, thậm chí không còn đầy đủ. Trong bối cảnh quản lý dựa trên dữ liệu, những khoảng trống này có thể làm giảm tính thuyết phục của hồ sơ và kéo dài quá trình xử lý.

Thông tư 85/2026/TT-BTC: Phân loại hàng hóa không còn chỉ là xác định mã HS trong hoạt động xuất nhập khẩu

Các startup hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, thương mại điện tử xuyên biên giới hoặc logistics cũng cần thay đổi tư duy. Khi danh mục sản phẩm ngày càng đa dạng, việc quản lý mã HS bằng bảng tính thủ công hoặc dữ liệu phân tán sẽ không còn phù hợp. Đầu tư xây dựng cơ sở dữ liệu sản phẩm thống nhất, liên kết giữa bộ phận kỹ thuật, xuất nhập khẩu, kế toán và pháp chế sẽ giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát rủi ro ngay từ khâu chuẩn bị hồ sơ.

Một điểm đáng chú ý khác là Thông tư 85 quy định thời hạn ban hành thông báo kết quả phân tích, phân loại; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các đơn vị trong quá trình xử lý hồ sơ. Điều này tạo cơ sở pháp lý minh bạch hơn cho doanh nghiệp, nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải chuẩn bị đầy đủ tài liệu kỹ thuật ngay từ đầu để tránh phát sinh việc bổ sung, giải trình nhiều lần.

Có thể thấy, Thông tư 85/2026/TT-BTC không chỉ hoàn thiện quy trình phân tích và phân loại hàng hóa mà còn phản ánh xu hướng quản lý hải quan hiện đại: quản lý bằng dữ liệu và đánh giá rủi ro trên cơ sở thông tin được tích lũy theo thời gian. Trong bối cảnh đó, dữ liệu phân loại hàng hóa sẽ trở thành “lá chắn” nếu được chuẩn hóa, cập nhật và quản trị khoa học; ngược lại, sẽ trở thành “điểm yếu” nếu doanh nghiệp xem nhẹ việc xây dựng hồ sơ kỹ thuật và kiểm soát tính nhất quán của thông tin. Đầu tư cho quản trị dữ liệu hôm nay không chỉ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro pháp lý mà còn tạo lợi thế cạnh tranh bền vững trong hoạt động xuất nhập khẩu.