Thông tư 85/2026/TT-BTC: Phân loại hàng hóa không còn chỉ là xác định mã HS trong hoạt động xuất nhập khẩu

Thông tư số 85/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính cho thấy tư duy quản lý đã thay đổi. Đối với nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu, phân loại hàng hóa từ lâu được hiểu đơn giản là xác định đúng mã HS để tính thuế và thực hiện thủ tục hải quan. Tuy nhiên, Phân loại hàng hóa không còn là việc “chọn đúng mã số”, mà trở thành quá trình đánh giá tổng thể dựa trên dữ liệu kỹ thuật, hồ sơ sản phẩm và kết quả phân tích chuyên môn.

Có hiệu lực từ ngày 15/9/2026, Thông tư 85 thay thế Thông tư số 14/2015/TT-BTC và Thông tư số 17/2021/TT-BTC, hướng dẫn việc phân loại hàng hóa, phân tích để phân loại hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Văn bản được ban hành trên cơ sở Luật Hải quan năm 2014, Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu năm 2016 và Nghị định số 08/2015/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung), góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý hải quan theo hướng hiện đại, minh bạch và dựa trên dữ liệu.

Thông tư 85/2026/TT-BTC: Phân loại hàng hóa không còn chỉ là xác định mã HS trong hoạt động xuất nhập khẩu (kỳ 1)

Một trong những điểm đáng chú ý là Thông tư yêu cầu hồ sơ đề nghị phân tích, phân loại phải gắn với tài liệu kỹ thuật của hàng hóa. Theo quy định về hồ sơ phân tích, doanh nghiệp phải cung cấp các tài liệu liên quan đến đặc tính, thành phần, cấu tạo, công dụng hoặc quy trình sản xuất của hàng hóa nếu cơ quan hải quan chưa có đủ dữ liệu trên hệ thống; trường hợp không có tài liệu phải nêu rõ lý do. Quy định này cho thấy dữ liệu kỹ thuật đã trở thành căn cứ quan trọng để xác định bản chất hàng hóa, thay vì chỉ dựa vào mô tả thương mại hay tên gọi trên chứng từ.

Sự thay đổi này sẽ tác động trực tiếp đến cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh có hoạt động nhập khẩu và các startup trong lĩnh vực thương mại điện tử xuyên biên giới hoặc logistics. Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn giao toàn bộ việc xác định mã HS cho đơn vị khai thuê hải quan, trong khi hồ sơ kỹ thuật lại do bộ phận sản xuất hoặc nhà cung cấp quản lý. Khi các nguồn thông tin không thống nhất, nguy cơ phát sinh tranh chấp về phân loại hàng hóa, chênh lệch thuế hoặc kéo dài thời gian thông quan sẽ gia tăng.

Ở góc độ quản trị, Thông tư 85 đặt ra yêu cầu mới: doanh nghiệp phải xây dựng cơ sở dữ liệu kỹ thuật cho từng nhóm sản phẩm ngay từ đầu. Hồ sơ kỹ thuật không chỉ phục vụ hoạt động nhập khẩu mà còn là căn cứ để giải trình khi cơ quan hải quan yêu cầu phân tích, kiểm tra hoặc thực hiện kiểm tra sau thông quan. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận xuất nhập khẩu, kỹ thuật, pháp chế và kế toán, thay vì xử lý theo từng khâu riêng lẻ như trước.

Đối với doanh nghiệp khởi nghiệp và doanh nghiệp có quy mô nhỏ, đây cũng là thời điểm cần đầu tư cho hệ thống quản trị dữ liệu sản phẩm. Việc chuẩn hóa thông số kỹ thuật, thành phần, công dụng và tài liệu chứng minh nguồn gốc không chỉ giúp giảm rủi ro pháp lý mà còn tạo thuận lợi khi mở rộng thị trường, tham gia chuỗi cung ứng quốc tế hoặc làm việc với đối tác nước ngoài.

Có thể thấy, Thông tư 85/2026/TT-BTC không đơn thuần sửa đổi quy trình phân loại hàng hóa mà phản ánh xu hướng quản lý hải quan hiện đại: lấy dữ liệu làm nền tảng và tăng cường quản trị rủi ro. Với doanh nghiệp, việc xác định đúng mã HS vẫn là yêu cầu bắt buộc, nhưng điều quan trọng hơn là phải chứng minh được cơ sở kỹ thuật của việc phân loại. Doanh nghiệp chuẩn hóa hồ sơ và dữ liệu từ sớm sẽ có lợi thế trong tuân thủ pháp luật, giảm chi phí phát sinh và nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động xuất nhập khẩu.