Thông tư 71/2026/TT-BGDĐT: Nghị quyết hội đồng trường có thể rủi ro nếu sai quy trình

Trong nhiều cuộc tranh chấp nội bộ, câu hỏi thường là “quyết định này có hợp lý không?”. Thông tư 71 đặt thêm một câu hỏi khó hơn: quyết định ấy được ban hành đúng thẩm quyền, đủ tỷ lệ và đúng trình tự hay chưa?

Khoản 3 Điều 8 quy định cuộc họp hội đồng trường đại học tư thục chỉ hợp lệ khi có trên 50% tổng số thành viên tham dự. Nhưng điều kiện để nghị quyết được thông qua còn chặt hơn: khoản 4 yêu cầu trên 50% tổng số thành viên hội đồng trường biểu quyết tán thành, trừ trường hợp pháp luật hoặc quy chế nội bộ yêu cầu tỷ lệ cao hơn.

Thông tư 71/2026/TT-BGDĐT: Nghị quyết hội đồng trường có thể rủi ro nếu sai quy trình

Sự khác biệt này đáng lưu ý. Một hội đồng 15 người có 8 người dự thì cuộc họp có thể hợp lệ. Nhưng để nghị quyết được thông qua, cần ít nhất 8 phiếu tán thành. Chỉ một thành viên dự họp nhưng không đồng thuận cũng có thể khiến nghị quyết không đủ tỷ lệ.

Quy trình nhân sự cũng không thể làm theo kiểu “đã thống nhất nội bộ là xong”. Điểm c khoản 1 Điều 6 yêu cầu chủ tịch hội đồng trường đại học tư thục được bầu bằng phiếu kín và phải nhận trên 50% tổng số thành viên tán thành. Sau đó nhà đầu tư mới ban hành quyết định bổ nhiệm. Trong 5 ngày làm việc kể từ quyết định thành lập, bổ nhiệm, bổ sung hoặc thay đổi, cơ sở phải gửi quyết định tới Bộ Giáo dục và Đào tạo và UBND cấp tỉnh theo khoản 3 Điều 6.

Đối với giáo dục nghề nghiệp tư thục, Điều 12 cho phép chủ tịch hội đồng trường được bầu hoặc cử. Nhưng nếu cử, nhà đầu tư vẫn phải lập biên bản ghi rõ căn cứ, quá trình xem xét và kết quả lựa chọn. Tính linh hoạt của mô hình không đồng nghĩa với quyền bỏ qua dấu vết pháp lý.

Rủi ro còn rõ hơn khi xảy ra miễn nhiệm. Khoản 2 Điều 7 cho phép xem xét miễn nhiệm người không còn đáp ứng tiêu chuẩn, vi phạm nghiêm trọng, nhiều lần không thực hiện nhiệm vụ hoặc lợi dụng chức vụ gây thiệt hại. Nhưng khoản 3 buộc nhà đầu tư phải thông báo bằng văn bản, tạo điều kiện giải trình và tổ chức họp xem xét trước khi quyết định. Hồ sơ, diễn biến và kết quả họp phải được lập thành biên bản.

Đây chính là “điểm nóng” quản trị. Khi mâu thuẫn giữa nhà đầu tư, hội đồng trường và hiệu trưởng leo thang, phản ứng bản năng thường là thay người thật nhanh. Nhưng một quyết định nhân sự được đưa ra đúng lý do mà sai trình tự vẫn có thể trở thành tâm điểm của tranh chấp.

Thông tư còn chủ động ngăn khoảng trống quyền lực. Theo khoản 4 Điều 7, khi chủ tịch hội đồng trường đại học tư thục chấm dứt tư cách hoặc bị miễn nhiệm, nhà đầu tư giao một thành viên không phải hiệu trưởng tạm thực hiện nhiệm vụ, nhưng thời gian này không quá 6 tháng. Giáo dục nghề nghiệp có cơ chế tương ứng tại khoản 3 Điều 13.

Với doanh nghiệp và nhà đầu tư, thông điệp thực tế là: biên bản họp, phiếu biểu quyết, hồ sơ nhân sự, thông báo, ý kiến giải trình không còn là giấy tờ hậu kiểm. Chúng là phần cấu thành tính hợp pháp của quyết định.

SME, startup đầu tư vào giáo dục càng cần lưu ý vì thường có bộ máy pháp chế mỏng. Một thư ký hội đồng thiếu kinh nghiệm, một mẫu biên bản sơ sài hoặc việc tính nhầm tỷ lệ biểu quyết có thể tạo rủi ro lớn hơn nhiều so với chi phí xây dựng quy trình ngay từ đầu.

Với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cho trường, câu hỏi trước mỗi hợp đồng lớn nên không chỉ là “ai ký?”, mà còn là “quyết định đầu tư, mua sắm hoặc thuê dịch vụ này đã được phê duyệt đúng cấp chưa?”. Người ký có chức danh không đồng nghĩa mọi giao dịch đều thuộc thẩm quyền của người đó.

Trong mô hình quản trị mới, doanh nghiệp cần hình thành thói quen kiểm toán quy trình quyết định: đủ người dự chưa, đủ phiếu chưa, có xung đột lợi ích không, biên bản có phản ánh đúng diễn biến không, quyết định đã được gửi đúng nơi và đúng hạn chưa.

Một nền quản trị tốt không được đo bằng việc ra quyết định nhanh đến mức nào, mà bằng khả năng chứng minh quyết định ấy đã được hình thành hợp pháp, minh bạch và có trách nhiệm.