Theo báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, giá vé dự kiến cho tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam được tính toán dựa trên mức bình quân của các hãng hàng không lớn trong nước, như Vietnam Airlines và Vietjet. Cụ thể, mức giá vé hạng ba sẽ chỉ khoảng 1.000 đồng/km, thấp hơn 60-70% so với giá vé của các chuyến bay tương tự.
Điều này dẫn đến nhiều câu hỏi về tính khả thi của việc duy trì mức giá thấp như vậy trong bối cảnh chi phí đầu tư lớn và công nghệ cần nhập khẩu. Bên cạnh đó, khi so với các tuyến đường sắt tốc độ cao tại các quốc gia khác, mức giá vé tại Việt Nam vẫn là một câu hỏi mở.
Không khó để nhận thấy rằng, mức giá vé dự kiến của tuyến đường sắt Bắc - Nam thấp hơn nhiều so với các quốc gia có hệ thống tàu cao tốc tiên tiến. Tại Trung Quốc, vé tàu cao tốc chạy tuyến Bắc Kinh - Thượng Hải có giá từ 78 đến 332 USD (khoảng 1,9 triệu đến 8,3 triệu đồng) cho các hạng ghế khác nhau, còn tại Nhật Bản, giá vé Shinkansen dao động từ 4,5 đến 7,6 nghìn đồng/km. Tại Đài Loan, vé tàu tốc độ cao có giá từ 3,53 nghìn đồng/km (hạng phổ thông) đến 5,81 nghìn đồng/km (hạng thương gia).
 |
| Giá vé đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam chỉ hơn 1.000 đồng/km liệu có khả thi. |
Dẫu vậy, khi xét về mặt hiệu quả, dự án đường sắt Bắc - Nam sẽ có những lợi thế riêng, như giảm tải cho các cảng hàng không, giảm ùn tắc giao thông, cũng như phục vụ nhu cầu đi lại của người dân một cách nhanh chóng và an toàn.
Dù vậy, sự khả thi của mức giá vé vẫn là một câu hỏi chưa có lời giải. Theo chuyên gia, giá vé thấp có thể là một yếu tố thu hút hành khách, nhưng liệu mức giá này có bền vững trong dài hạn, khi mà công nghệ và hạ tầng của dự án đòi hỏi nguồn vốn đầu tư khổng lồ, cùng với chi phí vận hành lớn, vẫn còn là điều khó nói trước.
Một trong những vấn đề lớn hiện nay là việc tính toán giá vé toàn chặng, vì không phải hành khách nào cũng di chuyển trên toàn tuyến, dẫn đến việc xây dựng một mức giá phù hợp cho các chặng ngắn hơn cũng không hề đơn giản. Bên cạnh đó, các ngân hàng và tổ chức tài chính cần một khuôn khổ pháp lý rõ ràng hơn để cấp tín dụng xanh cho các dự án hạ tầng như vậy, nhằm đảm bảo sự bền vững tài chính của dự án.
Theo các chuyên gia, để mức giá vé thực sự cạnh tranh và hợp lý, cơ quan quản lý cần phải có những phương án tài chính chi tiết và khả thi, đồng thời tham khảo kinh nghiệm quốc tế trong việc vận hành các tuyến đường sắt cao tốc.
"Chúng tôi hiểu rằng việc duy trì mức giá thấp có thể làm tăng tính cạnh tranh, nhưng cần phải thận trọng trong việc tính toán chi phí vận hành và bảo trì dài hạn của hệ thống. Việc dự báo doanh thu từ hành khách cũng cần được tính toán kỹ lưỡng để không gặp phải tình trạng thiếu hụt tài chính trong tương lai", một chuyên gia về giao thông vận tải chia sẻ.
Mặc dù còn nhiều thách thức, nhưng với tầm quan trọng của dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đối với sự phát triển của nền kinh tế và môi trường giao thông trong nước, đây là một dự án cần được tiếp tục theo dõi và điều chỉnh các phương án tài chính, giá vé sao cho hợp lý và bền vững.
Để đạt được sự phát triển bền vững và hiệu quả, các cơ quan chức năng sẽ phải cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố về chi phí đầu tư, bảo trì và các tác động kinh tế lâu dài. Việc hoàn thành và đưa vào hoạt động tuyến đường sắt cao tốc Bắc - Nam trong tương lai sẽ là bước ngoặt quan trọng trong chiến lược phát triển giao thông vận tải của Việt Nam, đồng thời là giải pháp giúp giải quyết ùn tắc, ô nhiễm và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.
