Cho phép các địa phương cấp tỉnh bội chi có kiểm soát

Luật Ngân sách Nhà nước 2025, vừa được Quốc hội thông qua, được kỳ vọng sẽ là nền tảng pháp lý quan trọng, tạo ra những thay đổi sâu rộng trong công tác quản lý và điều hành ngân sách nhà nước, hướng tới sự hiệu quả, minh bạch và phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Để cụ thể hóa các quy định của Luật, Bộ Tài chính đang tích cực xây dựng và lấy ý kiến về dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật này, trong đó nổi bật là quy định về bội chi ngân sách địa phương.

Cho phép các địa phương cấp tỉnh bội chi có kiểm soát. Ảnh minh hoạ

Sáng ngày 7/7/2025, Bộ Tài chính đã tổ chức Hội nghị thảo luận, xin ý kiến rộng rãi từ các bộ, cơ quan trung ương và địa phương về dự thảo Nghị định này. Dự thảo được xây dựng nhằm quy định chi tiết 20 trong số 26 nội dung do Quốc hội giao Chính phủ, đồng thời thay thế Nghị định số 163/2016/NĐ-CP hiện hành. Đây là một bước tiến quan trọng, nhằm đảm bảo Luật đi vào cuộc sống một cách đồng bộ và hiệu quả nhất.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh, dự thảo Nghị định tập trung giải quyết ba vấn đề trọng tâm: Quy định chi tiết công tác xây dựng dự toán, chấp hành, quyết toán và công khai ngân sách nhà nước; hướng dẫn sử dụng vốn đầu tư phát triển ngân sách địa phương cho các dự án kết cấu hạ tầng và hỗ trợ địa phương khác; tổng hợp hướng dẫn lập kế hoạch tài chính 5 năm. Những nội dung này không chỉ bao quát toàn bộ chu trình quản lý ngân sách mà còn mở rộng phạm vi, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các địa phương.

Một trong những điểm đổi mới đáng chú ý nhất của dự thảo Nghị định là việc sửa đổi quy định về bội chi ngân sách, làm rõ cách xác định bội chi ngân sách trung ương và địa phương cấp tỉnh. Theo ông Nguyễn Minh Tân - Phó vụ trưởng Vụ Ngân sách nhà nước (Bộ Tài chính), ngân sách địa phương cấp tỉnh được phép bội chi nhưng phải đáp ứng những điều kiện chặt chẽ.

Cụ thể, khoản bội chi này chỉ được sử dụng cho mục đích đầu tư phát triển trung hạn và không được phép phát sinh nợ quá hạn. Quy định này cho thấy một sự linh hoạt hơn trong quản lý tài chính địa phương, cho phép các tỉnh chủ động huy động nguồn lực cho các dự án trọng điểm, nhưng đồng thời vẫn đảm bảo kỷ luật tài khóa và tránh rủi ro nợ công.

Về điều hành ngân sách, dự thảo Nghị định cũng làm rõ quy trình tạm ứng từ Quỹ dự trữ tài chính và các nguồn tài chính hợp pháp khác khi xảy ra thiếu hụt tạm thời, với thời hạn hoàn trả tối đa 12 tháng. Điều này giúp các địa phương có thể ứng phó kịp thời với những tình huống phát sinh, đảm bảo hoạt động chi thường xuyên và các dự án không bị gián đoạn.

Ngoài ra, dự thảo bổ sung quy trình xử lý đề xuất bổ sung dự toán từ nguồn dự phòng ngân sách. Bộ Tài chính cũng đề xuất mở rộng thẩm quyền cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh trong việc quyết định chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách địa phương, tăng cường tính chủ động, phù hợp với đặc thù của từng địa phương.

Về giao dự toán ngân sách, dự thảo quy định Thủ tướng Chính phủ sẽ giao dự toán thu, chi chi tiết theo từng lĩnh vực cho từng bộ, ngành và địa phương. Đặc biệt, chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên cho các lĩnh vực ưu tiên như giáo dục, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ được quan tâm đặc biệt.

Với những thay đổi mang tính đột phá, dự thảo Nghị định này được kỳ vọng sẽ tạo ra một khung pháp lý vững chắc, giúp các địa phương chủ động hơn trong quản lý tài chính, từ đó đẩy mạnh đầu tư phát triển hạ tầng và các lĩnh vực trọng yếu, đóng góp vào sự tăng trưởng chung của cả nước.