Đề nghị rút ngắn thời gian hoàn thuế VAT, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp lúa gạo

Tại phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội, đại biểu Tô Ái Vang (Cần Thơ) kiến nghị Chính phủ sớm rút ngắn thời gian hoàn thuế giá trị gia tăng (VAT) và xem xét miễn thuế tạm thời đối với doanh nghiệp thu mua lúa gạo, nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp chủ động nguồn vốn, hỗ trợ tiêu thụ hàng hóa cho nông dân, ổn định thị trường sau thu hoạch.

Theo đại biểu, Việt Nam hiện đã có quan hệ thương mại với hơn 60 thị trường và đang đàm phán thêm nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA) mới. Các FTA mở ra cơ hội giảm thuế quan, xóa bỏ hạn ngạch, thúc đẩy xuất khẩu các mặt hàng có lợi thế như gạo, tôm, thủy sản, nông sản, hàng công nghiệp nhẹ. Tuy nhiên, cùng với cơ hội là áp lực tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe.

Đại biểu Tô Ái Vang (Cần Thơ)

Dẫn số liệu của Bộ Công Thương, bà Tô Ái Vang cho biết trong những tháng đầu năm 2025, đã có khoảng 300 vụ việc do nước ngoài khởi xướng điều tra, trong đó nhiều nhất là các vụ chống bán phá giá đối với hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. “Điều này đòi hỏi chúng ta phải nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn và chủ động phòng ngừa rủi ro thương mại,” bà nhấn mạnh.

Đại biểu cho rằng, để nông sản Việt Nam thâm nhập bền vững vào các thị trường quốc tế, cần tuân thủ nghiêm quy định về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc; đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường. Việc phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương cần được tăng cường để xử lý kịp thời rào cản kỹ thuật.

Liên hệ thực tế từ vụ ùn ứ sầu riêng tại cửa khẩu, bà cho rằng “năng lực kiểm nghiệm, kiểm dịch không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là yếu tố chiến lược quyết định sự thành bại của xuất khẩu nông sản Việt Nam”.

Một vấn đề lớn khác được đại biểu đề cập là dòng vốn cho doanh nghiệp thu mua lúa gạo. Hiện nhiều doanh nghiệp đang chịu áp lực tài chính do hồ sơ hoàn thuế VAT kéo dài tới 6–7 tháng. Việc chậm hoàn thuế khiến doanh nghiệp thiếu vốn lưu động, ảnh hưởng khả năng tạm trữ lúa gạo trong giai đoạn giá biến động.

“Tôi đề nghị Chính phủ xem xét rút ngắn quy trình hoàn thuế, đồng thời miễn thuế VAT tạm thời cho doanh nghiệp thu mua, nhằm giúp họ duy trì hoạt động, chủ động trữ hàng, góp phần ổn định giá và bảo vệ thu nhập của nông dân,” bà Tô Ái Vang nêu kiến nghị.

Cùng với đó, đại biểu cũng lưu ý, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long – trung tâm sản xuất nông nghiệp lớn nhất cả nước – vẫn thu hút đầu tư nước ngoài ở mức khiêm tốn. Để cải thiện, cần đầu tư mạnh vào hạ tầng giao thông, logistics, cải thiện thủ tục hành chính, phát triển mô hình hợp tác công – tư (PPP) và các ngành kinh tế mũi nhọn gắn với nông nghiệp xanh.

“Nếu không có bước đi chiến lược, trong 10 năm tới Việt Nam có thể bị tụt lại trong chuỗi giá trị xuất khẩu nông sản toàn cầu,” bà cảnh báo.