Quốc hội bàn giải pháp khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chiều 29/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các ý kiến tập trung vào việc hoàn thiện tiêu chí xác định doanh nghiệp, tháo gỡ khó khăn về vốn, đất đai, đồng thời nâng cao hiệu quả hỗ trợ pháp lý.

Đại biểu Lê Hoàng Anh (Gia Lai) nhấn mạnh, chính sách cần hướng tới khu vực tạo ra giá trị gia tăng, nhất là doanh nghiệp chế biến, chế tạo, đồng thời bảo đảm khả năng tiếp cận đối với doanh nghiệp tại địa bàn khó khăn.

Đại biểu Lê Hoàng Anh (Gia Lai)

Theo đại biểu, các doanh nghiệp chế biến quy mô nhỏ đang thiếu mặt bằng gắn với vùng nguyên liệu, kho lạnh, vốn dài hạn để đầu tư máy móc và kinh phí đáp ứng yêu cầu chứng nhận, truy xuất nguồn gốc của thị trường xuất khẩu. Trong khi đó, quy định hỗ trợ tại Điều 22 của dự thảo chủ yếu đề cập tư vấn, chứng nhận, chưa có công cụ cụ thể để giải quyết những vướng mắc về đất đai, vốn dài hạn và tài sản bảo đảm.

Đại biểu đề nghị khôi phục quy định bố trí quỹ đất cho các khu, cụm chế biến nông, lâm, thủy sản tập trung gắn với vùng nguyên liệu, kho lạnh và logistics dùng chung tại Điều 10. Đồng thời, cần nghiên cứu cơ chế cho vay dựa trên hợp đồng liên kết tiêu thụ, khoản phải thu, hàng tồn kho, chứng từ kho hàng; ưu tiên bảo lãnh khoản vay phục vụ đầu tư máy móc chế biến sâu. Hợp tác xã đáp ứng tiêu chí quy mô cũng cần được xem xét áp dụng chính sách hỗ trợ tương ứng.

Liên quan tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Điều 4, đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) cơ bản tán thành phương án quy định doanh nghiệp có số lao động bình quân năm trước liền kề không quá 300 người, đồng thời đáp ứng một trong hai ngưỡng: nguồn vốn không quá 150 tỷ đồng hoặc doanh thu không quá 400 tỷ đồng.

Theo đại biểu, với các ngưỡng dự kiến, tỷ lệ doanh nghiệp thuộc diện nhỏ và vừa có thể tăng từ 97,4% lên khoảng 98,4%. Tuy nhiên, dự thảo cần làm rõ cách xác định quy mô đối với doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp hoạt động đa ngành và trường hợp doanh nghiệp vượt ngưỡng khi đang thực hiện chương trình hỗ trợ đã được phê duyệt.

Đại biểu đề nghị giao Chính phủ quy định cụ thể phương thức xác định trong các trường hợp này, ưu tiên sử dụng dữ liệu sẵn có của cơ quan nhà nước và bảo đảm xử lý phù hợp các cam kết hỗ trợ hợp pháp đang thực hiện, tránh để doanh nghiệp bị gián đoạn chính sách khi quy mô tăng trưởng.

Đại biểu Lê Đào An Xuân (đoàn Đắk Lắk). Ảnh: Media Quốc hội.

Về hỗ trợ pháp lý, đại biểu Lê Đào An Xuân (Đắk Lắk) đánh giá đây là chính sách thiết thực, bởi nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa có bộ phận pháp chế riêng, trong khi rủi ro liên quan hợp đồng, thuế, lao động và đất đai có thể gây thiệt hại đáng kể.

Đại biểu đề nghị phân định rõ giữa tư vấn nâng cao năng lực quản trị, tuân thủ pháp luật và hỗ trợ pháp lý chuyên sâu, tránh trùng lặp giữa các điều khoản, chương trình và nguồn kinh phí. Dự thảo cũng cần làm rõ đối tượng, phạm vi, điều kiện hỗ trợ và cơ chế thanh toán chi phí tư vấn pháp luật.

Cùng với đó, thủ tục tiếp cận hỗ trợ cần được đơn giản hóa, ưu tiên hình thức trực tuyến, phân cấp thẩm quyền phù hợp với quy mô kinh phí, đồng thời bảo đảm tính bảo mật thông tin doanh nghiệp và tính độc lập của hoạt động tư vấn.

Tại phiên thảo luận, các đại biểu còn góp ý về kết nối, xác thực dữ liệu; rà soát, sáp nhập, giải thể các quỹ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và quỹ bảo lãnh tín dụng; chính sách thuế, kế toán, mặt bằng sản xuất, đổi mới sáng tạo và tham gia chuỗi giá trị. Các chính sách dành cho doanh nghiệp do phụ nữ, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ, doanh nghiệp tại địa bàn khó khăn và doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh cũng được quan tâm.

Các ý kiến cho thấy yêu cầu đặt ra đối với dự thảo Luật không chỉ là mở rộng diện thụ hưởng, mà còn phải thiết kế cơ chế đủ cụ thể, dễ tiếp cận và phù hợp với nhu cầu thực tế. Qua đó, chính sách hỗ trợ có thể phát huy hiệu quả, giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tháo gỡ rào cản về nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.