Số hóa dữ liệu đất đai: Mỗi thửa đất có một mã định danh duy nhất

Ngày 29/10, tại phiên thảo luận ở hội trường về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng đã giải trình, làm rõ các vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm, trong đó nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai theo tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”, gắn với cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số.

Thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cảm ơn các đại biểu Quốc hội đã đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, trách nhiệm đối với dự thảo Luật. Theo Bộ trưởng, đa số ý kiến cơ bản tán thành với hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị công phu, đầy đủ.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông tin, cả nước hiện có khoảng 105 triệu thửa đất, trên 70 triệu thửa đã có dữ liệu, trong đó 44 triệu thửa đã kết nối với VNeID.

Phân loại đất theo hướng đơn giản, đồng bộ quy hoạch

Về phân loại đất, dự thảo Luật được hoàn thiện theo hướng chia thành 3 nhóm chính gồm đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp và đất dự trữ phát triển, thay cho cách gọi đất chưa sử dụng trước đây.

Theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, phân loại đất không chỉ phục vụ công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất mà còn là cơ sở quan trọng cho quản lý nhà nước, nhất là hoạt động thống kê, kiểm kê đất đai.

Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, cơ quan soạn thảo điều chỉnh theo hướng xác định nội dung sử dụng đất là một phần của quy hoạch tỉnh. Kế hoạch sử dụng đất cấp xã được xây dựng theo hướng đơn giản hóa, số hóa và lồng ghép với các quy hoạch liên quan; tập trung phân bổ những chỉ tiêu bắt buộc do cấp quốc gia giao, đồng thời cập nhật nhu cầu sử dụng đất của các ngành.

Đối với công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, dự thảo hướng tới chuyển từ tư duy bồi thường tài sản bị thu hồi sang tái thiết cuộc sống cho người dân. Mục tiêu đặt ra không chỉ là bảo đảm bồi thường mà còn cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế của người có đất bị thu hồi.

Dự thảo cũng làm rõ cơ chế hoàn trả kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mà nhà đầu tư đã ứng trước. Theo đó, ngân sách nhà nước hoàn trả thông qua việc khấu trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; phần kinh phí còn lại được tính vào chi phí đầu tư của dự án. Trường hợp dự án chấm dứt, ngân sách nhà nước hoàn trả phần kinh phí nhà đầu tư đã ứng trước theo quy định.

Tiếp tục thí điểm cơ chế thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất

Về giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất, Bộ trưởng cho biết các ý kiến cơ bản thống nhất với việc dự thảo quy định rõ những trường hợp phải đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư và những trường hợp không phải thực hiện các thủ tục này.

Riêng cơ chế sử dụng đất thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án nhà ở thương mại, Chính phủ đề xuất tiếp tục thí điểm theo Nghị quyết số 171/2024/QH15 của Quốc hội, chưa đưa ngay cơ chế này vào quy định chính thức của dự thảo Luật. Đề xuất được đưa ra trên cơ sở tiếp thu kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến thẩm tra và ý kiến của các đại biểu.

Về tài chính đất đai và giá đất, dự thảo tiếp tục xác định Nhà nước quyết định giá đất theo cơ chế bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, không quy định giá đất cụ thể theo phương thức đang được xem xét. Bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất do HĐND cấp tỉnh ban hành, dự kiến áp dụng từ ngày 1/1/2028.

Đối với các dự án lấn biển, việc xác định giá đất tiếp tục thực hiện theo Nghị quyết số 254 của Quốc hội, áp dụng giá đất cụ thể. Từ ngày 1/1/2028, việc xác định giá đất sẽ được thực hiện đồng bộ theo quy định mới.

Bộ trưởng cũng cho biết chức năng quản lý về giá đất đã được chuyển sang ngành Tài chính từ Trung ương đến địa phương.

Liên quan đến công chứng, chứng thực, Chính phủ đề xuất giao Chính phủ quy định các loại hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất phải công chứng, chứng thực, bảo đảm phù hợp với lộ trình chuyển đổi số và kết nối liên thông dữ liệu đất đai.

Theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, cách tiếp cận này phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, đồng thời tạo sự chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện, giảm thủ tục hành chính nhưng vẫn bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.

Không yêu cầu người dân nộp lại giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo Luật là đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính gắn với xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất trên phạm vi cả nước.

Theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, hiện cả nước có khoảng 105 triệu thửa đất, trong đó hơn 70 triệu thửa đã có dữ liệu và 44 triệu thửa đã kết nối với VNeID.

Dự thảo quy định mỗi thửa đất được gắn một mã định danh duy nhất, thống nhất trên toàn quốc, làm cơ sở tham chiếu và kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, việc giải quyết thủ tục hành chính sẽ thuận lợi hơn, giảm yêu cầu cung cấp lại thông tin, giấy tờ mà cơ quan nhà nước đã có.

Bộ trưởng nhấn mạnh, khi cơ sở dữ liệu đất đai bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống”, cơ quan, người có thẩm quyền không được yêu cầu người dân bổ sung những thành phần hồ sơ đã có trong cơ sở dữ liệu. Trường hợp cần bổ sung hồ sơ, việc yêu cầu chỉ được thực hiện một lần.

Về phân cấp, phân quyền, cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến đề nghị gắn việc phân cấp với năng lực thực thi và các điều kiện bảo đảm, nhất là ở cấp xã. Dự thảo sẽ tiếp tục được rà soát theo hướng tăng tính khả thi, đồng thời bổ sung cơ chế giám sát, hỗ trợ và hướng dẫn trong quá trình triển khai.

Đối với yêu cầu bảo đảm tính thống nhất giữa Luật Đất đai (sửa đổi) với Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và các luật có liên quan, Bộ trưởng khẳng định cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, tiếp thu để hạn chế chồng chéo, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị Tổng Thư ký Quốc hội phối hợp với Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính khẩn trương tổng hợp đầy đủ ý kiến đại biểu Quốc hội, gửi Chính phủ chỉ đạo tiếp thu, giải trình và hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Dự thảo cần bảo đảm chất lượng, tiến độ, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua.