Thủ tướng Lê Minh Hưng: Việt Nam chủ động thích ứng với kinh tế toàn cầu

Đối thoại giữa Thủ tướng Lê Minh Hưng (phải) và Ông Stephan Mergenthaler, Giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới (trái). Ảnh: BTC

Biến thách thức toàn cầu thành động lực đổi mới

Trao đổi tại phiên đối thoại cùng với chủ đề “Định vị Việt Nam trong tương lai toàn cầu”, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng sự phân mảnh địa kinh tế, cạnh tranh công nghệ và tái định hình chuỗi cung ứng đang đặt ra những yêu cầu mới đối với các nền kinh tế. Với Việt Nam, đây vừa là thách thức cần thích ứng, vừa là cơ hội để đổi mới và nâng cao vị thế phát triển.

Theo Thủ tướng, trong quá trình tái cơ cấu chuỗi cung ứng, các tập đoàn quốc tế không chỉ tìm kiếm địa điểm có chi phí thấp mà còn quan tâm đến sự ổn định, khả năng dự báo và độ tin cậy của đối tác. Đây là những lợi thế Việt Nam cần tiếp tục phát huy.

Để chủ động trước những biến động, Chính phủ xác định 3 hướng hành động: giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn; tiếp tục hội nhập sâu rộng, thực chất; đồng thời biến áp lực bên ngoài thành động lực đổi mới bên trong thông qua đột phá khoa học công nghệ, chuyển đổi số, cải cách pháp luật và phát huy sức sáng tạo của kinh tế tư nhân.

Thủ tướng nhấn mạnh, Việt Nam không chờ đợi trật tự kinh tế thế giới ổn định mới bắt đầu thích ứng, mà chủ động chuẩn bị nội lực để nâng cao khả năng chống chịu, đồng thời cùng các đối tác đóng góp vào việc định hình những cơ chế hợp tác chung.

Đề cập cách xây dựng sức chống chịu của nền kinh tế, Thủ tướng cho rằng Việt Nam cần đa dạng hóa các trụ cột tăng trưởng, thị trường và công nghệ. Trong đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là đột phá quan trọng hàng đầu; thể chế phải chuyển mạnh sang tư duy kiến tạo phát triển; còn con người và doanh nghiệp là những chủ thể trực tiếp tạo ra giá trị.

Theo số liệu được Thủ tướng nêu tại phiên đối thoại, Việt Nam xếp thứ 43 trong 139 nền kinh tế về đổi mới sáng tạo toàn cầu năm 2026, đồng thời đứng đầu thế giới về tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao. Việt Nam đặt mục tiêu vào nhóm 40 quốc gia dẫn đầu về đổi mới sáng tạo vào năm 2030.

Thủ tướng cũng cho biết, Việt Nam đang chuyển từ lợi thế lao động phổ thông sang lao động tri thức, trong đó có mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư bán dẫn vào năm 2030. Các trung tâm đổi mới sáng tạo, công nghệ cao đang được phát triển tại nhiều địa phương, với những lĩnh vực chiến lược như bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.

Thủ tướng Lê Minh Hưng trả lời tại phiên đối thoại. Ảnh: BTC

4 động lực tăng trưởng gắn với năng suất

Trả lời câu hỏi về những động lực có thể tạo bước chuyển về năng suất và năng lực cạnh tranh, Thủ tướng Lê Minh Hưng xác định 4 lĩnh vực trọng tâm gồm công nghệ chiến lược, kinh tế số và khởi nghiệp, kinh tế tư nhân cùng kinh tế nhà nước, và chuyển đổi xanh.

Với công nghệ chiến lược, bán dẫn là lĩnh vực được ưu tiên phát triển. Bên cạnh mục tiêu đào tạo nhân lực, Việt Nam hướng đến hình thành năng lực công nghệ và từng bước nâng cao vị trí trong chuỗi sản xuất có giá trị gia tăng cao.

Đối với kinh tế số và khởi nghiệp, Việt Nam hiện có khoảng 4.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Thủ tướng cho rằng cần tiếp tục tạo điều kiện để các mô hình kinh doanh mới phát triển, tăng cường thử nghiệm có kiểm soát và đầu tư cho hạ tầng số, nhân lực chất lượng cao.

Về khu vực doanh nghiệp, kinh tế tư nhân được xác định là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, trong khi kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo ở những lĩnh vực then chốt. Thách thức đặt ra là phải hình thành những doanh nghiệp đủ năng lực cạnh tranh quốc tế, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, thay vì chỉ dừng ở các công đoạn gia công, lắp ráp.

Trong khi đó, chuyển đổi xanh được nhìn nhận không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn mở ra động lực tăng trưởng mới. Việc đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đồng thời phục vụ mục tiêu phát thải ròng bằng không vào năm 2050.

Theo Thủ tướng, để các động lực này phát huy hiệu quả, Việt Nam cần đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, nguồn nhân lực và khả năng tiếp nhận, làm chủ công nghệ của doanh nghiệp trong nước.

Chính phủ định hướng cắt giảm thủ tục, chi phí tuân thủ, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm; tăng cường liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp trong đào tạo nhân lực; đồng thời gắn thu hút đầu tư nước ngoài với chuyển giao công nghệ, đào tạo lao động và nâng tỷ lệ nội địa hóa.

Cùng với đó, Việt Nam tiếp tục phát triển các kênh vốn dài hạn, thị trường chứng khoán và vốn đầu tư mạo hiểm để doanh nghiệp có thêm nguồn lực cho nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo.

Quang cảnh phiên đối thoại. Ảnh: BTC

Nâng vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu

Đề cập vai trò Việt Nam hướng tới năm 2035, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Việt Nam mong muốn trở thành điểm kết nối, chuyển hóa hiệu quả các nguồn lực toàn cầu thành tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và thịnh vượng; đồng thời là đối tác đáng tin cậy trong các mạng lưới tăng trưởng mới.

Thủ tướng chỉ ra 4 thế mạnh của Việt Nam gồm năng lực sản xuất, khả năng kết nối thị trường, tiềm năng đổi mới sáng tạo (xếp thứ 43/139 trong năm 2026, với hệ sinh thái khởi nghiệp có 4000 doanh nghiệp) và mạng lưới quan hệ đối tác quốc tế rộng khắp.

Năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam vượt 930 tỷ USD; năm 2026 dự kiến đạt khoảng 1.100 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay. Cùng với mạng lưới các hiệp định thương mại tự do bao phủ khoảng 90% GDP toàn cầu, Việt Nam có điều kiện thuận lợi để kết nối thị trường, công nghệ và chuỗi cung ứng quốc tế.

Trên cơ sở đó, Việt Nam hướng tới ba vai trò: trung tâm sản xuất công nghệ cao, điểm nút đổi mới sáng tạo và cầu nối đáng tin cậy trong bối cảnh địa kinh tế phân mảnh.

Thủ tướng cho rằng điều chỉnh cốt lõi của mô hình phát triển là chuyển từ dựa vào vốn, lao động và tài nguyên sang dựa vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, với thể chế là khâu đột phá. Quá trình này cũng đòi hỏi đổi mới các chủ thể tham gia tăng trưởng, phát huy vai trò doanh nghiệp trong nước và thu hút đầu tư nước ngoài có chọn lọc.

Về dòng vốn đầu tư nước ngoài, Thủ tướng nhấn mạnh giá trị của FDI không chỉ nằm ở quy mô vốn mà còn ở khả năng tạo liên kết, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chứng kiến Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. HCM Nguyễn Lộc Hà và Giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) Stephan Mergenthaler trao văn kiện hợp tác chiến lược giữa TP. HCM và WEF, tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu năm 2026.

Việt Nam ưu tiên các dự án công nghệ cao, thân thiện với môi trường, có giá trị gia tăng lớn; khuyến khích doanh nghiệp FDI liên kết với doanh nghiệp trong nước, tăng tỷ lệ nội địa hóa và hình thành các trung tâm nghiên cứu, phát triển tại Việt Nam.

Theo Thủ tướng, thước đo thành công là số lượng doanh nghiệp Việt Nam có thể trở thành nhà cung cấp cấp một, cấp hai trong chuỗi giá trị toàn cầu. Việt Nam mong muốn các đối tác không chỉ đầu tư tại Việt Nam mà còn đầu tư cùng Việt Nam, cùng tạo ra giá trị và nâng cao năng lực của nền kinh tế.

Kiên định tự chủ, chủ động đồng kiến tạo

Trao đổi về chính sách đối ngoại trong bối cảnh cạnh tranh giữa các nước lớn gia tăng, Thủ tướng khẳng định Việt Nam kiên định đường lối độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại và chủ động hội nhập quốc tế trên cơ sở lợi ích chung, luật pháp quốc tế.

“Chúng tôi không tham gia liên minh quân sự, không đứng về phía nước này để chống nước kia. Việt Nam không chọn phe; Việt Nam chọn lợi ích quốc gia, hòa bình, ổn định và luật pháp quốc tế. Hội nhập quốc tế để xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với hội nhập sâu rộng và hiệu quả, đồng thời phát triển doanh nghiệp trong nước đủ mạnh để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu”, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh.

Từ nền tảng đó, Việt Nam hướng tới chuyển từ vai trò tham gia sang chủ động đóng góp và đồng kiến tạo các cơ chế hợp tác mới. Theo Thủ tướng, đồng kiến tạo không chỉ là cùng đề xuất sáng kiến mà còn là cùng xây dựng dự án, đầu tư, chia sẻ lợi ích và chịu trách nhiệm về kết quả.

Thông qua phiên đối thoại, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định định hướng xuyên suốt của Việt Nam là chủ động thích ứng với những chuyển dịch toàn cầu, nâng cao năng lực nội sinh và đổi mới mô hình tăng trưởng. Mục tiêu không chỉ là tham gia sâu hơn vào nền kinh tế thế giới, mà còn nâng cao giá trị do doanh nghiệp Việt Nam tạo ra, củng cố vị thế trong chuỗi cung ứng và đóng góp tích cực vào các động lực tăng trưởng mới của khu vực, toàn cầu.