Địa phương còn hơn 17.243 tỷ đồng kinh phí khoa học, công nghệ chưa giải ngân

Giải ngân chưa đạt 40% tại khối địa phương

Tại hội nghị trực tuyến với các Sở Khoa học và Công nghệ sáng 27/10, Bộ Khoa học và Công nghệ đã đánh giá tình hình giải ngân kinh phí năm 2026, đồng thời trao đổi giải pháp tháo gỡ khó khăn trong triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính Hoàng Thị Phương Lựu, tính đến ngày 26/10, tổng dự toán kinh phí được sử dụng trên cả nước đạt 52.680,28 tỷ đồng, trong đó đã giải ngân 21.693,48 tỷ đồng, tương đương 41,18%.

Riêng khối địa phương, tổng dự toán được sử dụng là 28.032,79 tỷ đồng, nhưng mới giải ngân 10.789,36 tỷ đồng, đạt 38,49%. Như vậy, còn hơn 17.243 tỷ đồng chưa được giải ngân.

Địa phương còn hơn 17.243 tỷ đồng kinh phí khoa học, công nghệ chưa giải ngân

Theo lĩnh vực, tỷ lệ giải ngân tại địa phương đạt 47,15% đối với khoa học, công nghệ; 27,54% đối với đổi mới sáng tạo và 30,23% đối với chuyển đổi số. Xét theo nguồn kinh phí, chi đầu tư phát triển đạt 43,78%, trong khi chi thường xuyên đạt 37,18%.

Đáng chú ý, mới có 7 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân từ 50% trở lên, gồm Thái Nguyên, Huế, Tuyên Quang, Cần Thơ, Quảng Trị, Khánh Hòa và Đà Nẵng. Trong đó, Huế đạt 65,21%, Tuyên Quang đạt 65,17%.

Xét về giá trị tuyệt đối, 10 địa phương giải ngân lớn nhất đạt tổng cộng 7.778,35 tỷ đồng, chiếm 72,1% tổng số giải ngân của khối địa phương. TP. Hồ Chí Minh giải ngân 2.711,87 tỷ đồng, Hà Nội đạt 2.035,14 tỷ đồng và Đà Nẵng đạt 697,70 tỷ đồng. Riêng TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội chiếm 44% tổng giá trị giải ngân của khối địa phương.

Tháo gỡ thủ tục, đẩy nhanh tiến độ thực hiện

Tại hội nghị, đại diện các đơn vị thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ đã làm rõ những vướng mắc trong quản lý nhiệm vụ, đồng thời hướng dẫn triển khai các cơ chế tại Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Luật Chuyển đổi số cùng các nghị định liên quan.

Về quản lý nhiệm vụ khoa học và công nghệ, Vụ trưởng Vụ Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ Nguyễn Phú Hùng cho biết Nghị định 267/2025/NĐ-CP quy định thời gian ký hợp đồng giao nhiệm vụ tối đa 120 ngày kể từ ngày hết hạn nộp hồ sơ đề xuất nhiệm vụ.

Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15 cũng quy định cơ chế tự động giao quyền quản lý, sử dụng và quyền sở hữu kết quả nhiệm vụ tương ứng với phần kinh phí ngân sách nhà nước cho tổ chức chủ trì, không phải thực hiện thủ tục giao quyền hoặc bồi hoàn. Tài sản được trang bị cho nhiệm vụ cũng được giao tự động ngay khi trang bị.

Đối với phương thức tổ chức nhiệm vụ, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo Nguyễn Mai Dương phân biệt cơ chế đặt hàng và tài trợ. Trong đó, đặt hàng theo hướng từ trên xuống nhằm giải quyết các bài toán thực tiễn của địa phương; tài trợ theo hướng từ dưới lên, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ. Các cơ chế này hướng tới bảo đảm bình đẳng giữa các chủ thể tham gia, không phân biệt cấp hành chính.

Trong lĩnh vực chuyển đổi số, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Quốc gia Lê Anh Tuấn cho biết Nghị định 224/2026/NĐ-CP quy định, nếu chủ đầu tư đã tổ chức thu thập báo giá công khai, minh bạch thì không phải chịu trách nhiệm đối với hành vi vi phạm quy định về cung cấp báo giá của nhà cung cấp. Thiết kế chi tiết và dự toán được phê duyệt đồng thời.

Các quy định trên nhằm giảm vướng mắc về thủ tục, tăng tính chủ động cho đơn vị thực hiện và rút ngắn thời gian triển khai nhiệm vụ.

Giải ngân phải đi đôi với hiệu quả đầu ra

Để cải thiện tiến độ trong thời gian còn lại của năm, Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị các địa phương khẩn trương rà soát, xác định rõ nguyên nhân khách quan và chủ quan dẫn đến chậm giải ngân; chủ động ban hành quy trình quản lý thuộc thẩm quyền, đồng thời tăng cường phối hợp với doanh nghiệp, hiệp hội để thúc đẩy các dự án đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Các địa phương cần cập nhật số liệu giải ngân hằng tuần, phối hợp với Kho bạc Nhà nước đối soát dữ liệu. Đối với phần kinh phí ngân sách Trung ương bổ sung không còn khả năng giải ngân trong năm, địa phương cần chủ động đề xuất hủy dự toán hoặc hoàn trả để cấp có thẩm quyền kịp thời điều chỉnh, bố trí cho các nhiệm vụ có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn.

Tuy nhiên, Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh yêu cầu giải ngân phải gắn với kết quả thực hiện. Theo Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, ngân sách nhà nước dành cho lĩnh vực này phải được sử dụng có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm hiệu quả và gắn với sản phẩm đầu ra.

Thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách có trách nhiệm đánh giá, báo cáo kết quả và hiệu quả sử dụng kinh phí trên Nền tảng số quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia. Kết quả giải ngân năm 2026 cùng sản phẩm đầu ra tương ứng cũng là căn cứ xem xét bố trí ngân sách những năm tiếp theo cho từng bộ, ngành, địa phương.

Yêu cầu đặt ra là vừa khẩn trương tháo gỡ điểm nghẽn, nâng cao khả năng giải ngân, vừa bảo đảm nguồn lực được sử dụng đúng mục tiêu, tạo ra kết quả thực chất trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.