Nông nghiệp trước yêu cầu chuyển hóa nghiên cứu thành giá trị thực tiễn

Ngày 27/10, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng dự Hội nghị “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp khu vực phía bắc”, do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công an tổ chức.

Hội nghị có sự tham dự của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng, Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Long cùng khoảng 450 đại biểu đến từ các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và tổ chức liên quan.

Hội nghị "Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp khu vực phía bắc" - Ảnh chinhphu.vn/Gia Huy

Tại hội nghị, các đại biểu tập trung đánh giá thực trạng ứng dụng khoa học, công nghệ trong nông nghiệp, nhận diện những hạn chế trong chuyển giao kết quả nghiên cứu và đề xuất giải pháp nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp, năm 2025, ngành nông nghiệp tăng trưởng 3,78%, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 70,63 tỷ USD. Trong 9 tháng năm 2026, tăng trưởng đạt 4,02%, kim ngạch xuất khẩu đạt 56,3 tỷ USD.

Ứng dụng giống mới, công nghệ sinh học, cơ giới hóa và quy trình canh tác tiên tiến đã góp phần nâng năng suất các giống lúa mới khoảng 9,9%, tăng sản lượng ước 2,4 triệu tấn mỗi năm và tạo giá trị kinh tế gia tăng khoảng 12.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, ngành vẫn đối mặt với 5 điểm nghẽn chính: sản xuất nhỏ lẻ, phân tán; nghiên cứu và chuyển giao công nghệ dàn trải; hạn chế về giống và công nghệ đầu vào; thiếu công nghệ bảo quản, chế biến sâu; dữ liệu chưa liên thông và nhân lực số còn yếu.

Đáng chú ý, theo Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Long, trong 451 sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thuộc lĩnh vực nông nghiệp được tổng hợp từ báo cáo của 34 địa phương, có 341 sản phẩm vẫn ở giai đoạn nghiên cứu, chiếm khoảng 76%. Tỷ lệ kết quả được đưa vào ứng dụng, thương mại hóa còn hạn chế.

Báo cáo tại hội nghị cũng cho thấy, trong 5 năm qua, chỉ khoảng 12% đề tài nghiên cứu có kết nối với doanh nghiệp. Thực tế này đặt ra yêu cầu đổi mới cơ chế đặt hàng nghiên cứu, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu kết luận Hội nghị - Ảnh chinhphu.vn

Phát biểu kết luận, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh nông nghiệp là trụ đỡ của nền kinh tế, có vai trò quan trọng trong bảo đảm an sinh xã hội. Vì vậy, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần trở thành động lực thực chất để nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát hiện trạng, xác định các bài toán lớn cần ưu tiên giải quyết, phù hợp với lợi thế từng vùng và yêu cầu phát triển của ngành.

Các lĩnh vực trọng tâm gồm giống cây trồng, vật nuôi; phân bón, thức ăn chăn nuôi, thuốc bảo vệ thực vật gắn với phòng, chống dịch bệnh; cơ giới hóa sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp; truy xuất nguồn gốc nông sản; phát triển nông nghiệp gắn với bảo vệ môi trường và kinh tế tuần hoàn.

Cùng với đó, cần hoàn thiện cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ; tháo gỡ vướng mắc về tài chính, định giá tài sản sở hữu trí tuệ, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Việc số hóa, chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu, nhất là dữ liệu đất đai và truy xuất nguồn gốc, cũng được xác định là nhiệm vụ cấp thiết.

Về tiến độ, trước ngày 15/11/2026, các địa phương khu vực phía bắc phải lựa chọn từ 3-5 bài toán ưu tiên, gắn với mô hình liên kết từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ. Trước ngày 15/12/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện danh mục các bài toán lớn, nhiệm vụ ưu tiên để triển khai trong quý I/2027.

Phó Thủ tướng yêu cầu doanh nghiệp, hợp tác xã chủ động đăng ký nhu cầu công nghệ, khả năng tiếp nhận đầu tư và bao tiêu sản phẩm; các bộ, ngành khẩn trương giải quyết kiến nghị của doanh nghiệp. Mục tiêu là đưa kết quả nghiên cứu ra khỏi phòng thí nghiệm, đi vào sản xuất, tạo giá trị kinh tế và nâng cao sức cạnh tranh cho nông nghiệp Việt Nam.