ĐBQH đề xuất xử lý sớm hành vi chuẩn bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng

Thảo luận tại hội trường sáng 27/10 về dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), đại biểu Phan Thị Thùy Linh bày tỏ đồng tình với cách tiếp cận của dự thảo trong việc cấu trúc lại các tội phạm trên không gian mạng theo chuỗi hành vi, từ chuẩn bị, tổ chức đến thực hiện. Theo đại biểu, hướng tiếp cận này phù hợp với sự phát triển của công nghệ và thực tiễn đấu tranh với các vụ án chiếm đoạt tài sản quy mô lớn trên môi trường mạng.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng hiện chưa thuộc danh mục các tội phải chịu trách nhiệm hình sự từ giai đoạn chuẩn bị phạm tội theo Điều 14 của dự thảo. Trong khi đó, để thực hiện hành vi lừa đảo, các đối tượng thường chuẩn bị trước bằng cách thu gom tài khoản ngân hàng, mua SIM không chính chủ, xây dựng trang web giả mạo và thiết lập các phương thức phục vụ việc chiếm đoạt tài sản.

Đại biểu Phan Thị Thùy Linh (đoàn Thanh Hóa)

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát kỹ nội dung này, nghiên cứu khả năng bổ sung quy định phù hợp để có thể ngăn chặn hành vi phạm tội ngay từ giai đoạn chuẩn bị, trước khi tiền của người dân bị chuyển đi và thiệt hại thực tế xảy ra.

Bên cạnh đó, đại biểu lưu ý cần phân biệt rõ công cụ phục vụ phạm tội với công cụ được sử dụng trong hoạt động bảo mật hợp pháp. Cùng một phần mềm, chuyên gia an ninh mạng có thể sử dụng để kiểm tra, đánh giá mức độ an toàn của hệ thống, trong khi tin tặc có thể lợi dụng để xâm nhập trái phép.

Theo đại biểu, việc dự thảo xác định dấu hiệu định tội dựa trên các thiết bị, phần mềm được thiết kế hoặc chỉnh sửa với tính năng chủ yếu nhằm thực hiện hành vi phạm tội là có cơ sở. Tuy nhiên, cần làm rõ thêm yếu tố mục đích của người sử dụng, tránh chỉ căn cứ vào đặc tính kỹ thuật của công cụ để xác định hành vi phạm tội.

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định loại trừ đối với hoạt động nghiên cứu, kiểm tra, đánh giá an toàn thông tin mạng được chủ hệ thống ủy quyền hoặc thực hiện theo hợp đồng hợp pháp. Quy định này sẽ góp phần phân định rạch ròi giữa hành vi cố ý vi phạm pháp luật với hoạt động kiểm thử an ninh mạng chính đáng, tạo cơ sở bảo vệ đội ngũ chuyên gia an toàn thông tin.

Đại biểu nhấn mạnh, mỗi thay đổi chính sách cần đi kèm căn cứ xác định trách nhiệm rõ ràng. Mục tiêu là bảo vệ người dân trước nguy cơ lừa đảo từ sớm, hạn chế rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp hoạt động hợp pháp và tạo điều kiện để các kỹ sư bảo mật yên tâm nghiên cứu, làm việc.

Theo đại biểu, pháp luật hình sự cần bảo đảm xử lý nghiêm người có hành vi phạm tội, đồng thời bảo vệ những cá nhân thực hiện hoạt động hợp pháp, tránh hình sự hóa các hoạt động nghiên cứu và kiểm thử an toàn thông tin đúng quy định.