Đại biểu Quốc hội đề xuất siết quỹ đất nhà ở xã hội, kiểm soát giá chuyển nhượng

Ưu tiên quỹ đất tại nơi người dân có nhu cầu

Đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách TP. Hồ Chí Minh, cho rằng chính sách nhà ở cần xuất phát từ nhu cầu thực tế và khả năng chi trả của người dân, đặc biệt tại các đô thị có áp lực lớn về nhà ở.

Đối với nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội của chủ đầu tư, đại biểu đề nghị chỉ cho phép nộp tiền thay thế khi dự án không thể bố trí quỹ đất phù hợp, trên cơ sở các tiêu chí thẩm định chặt chẽ. Nếu thiếu cơ chế kiểm soát, phương án nộp tiền có thể khiến quỹ đất tại những vị trí thuận lợi, có hạ tầng đồng bộ không được dành đúng mức cho nhà ở xã hội.

Đại biểu cũng đề xuất xác định giá thuê phù hợp với khả năng chi trả của từng nhóm đối tượng, xây dựng cơ chế hỗ trợ minh bạch và bổ sung phụ nữ đơn thân nuôi con nhỏ, gặp khó khăn về nhà ở vào nhóm được ưu tiên thuê nhà.

Cùng quan điểm lấy người dân làm trung tâm, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (TP. Hải Phòng) cho rằng bài toán nhà ở hiện nay không chỉ nằm ở thiếu nguồn cung mà còn ở sự mất cân đối giữa các phân khúc. Trong khi nhiều dự án thương mại có giá vượt khả năng chi trả của người lao động, nhu cầu về nhà ở giá phù hợp, nhà ở xã hội và nhà cho thuê dài hạn vẫn rất lớn.

Do đó, chính sách cần chuyển trọng tâm từ gia tăng số lượng nhà ở sang phát triển đúng loại hình mà người dân có nhu cầu và đủ khả năng tiếp cận.

Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (TP. Hồ Chí Minh) đề nghị quy định rõ nguyên tắc ưu tiên thuê nhà dựa trên mức độ khó khăn về chỗ ở, thu nhập, khoảng cách đến nơi làm việc và quy mô hộ gia đình. Việc công khai danh sách, thứ tự ưu tiên và cơ chế khiếu nại cũng cần được chú trọng để bảo đảm minh bạch.

Đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách TP. Hồ Chí Minh

Siết chuyển nhượng, bảo đảm đúng mục tiêu an sinh

Một nội dung khác nhận được sự quan tâm là quy định chuyển nhượng nhà ở xã hội sau 5 năm. Theo phương án được Chính phủ đề xuất trong dự thảo, người mua sau khi thanh toán đủ tiền 5 năm không được tự do chuyển nhượng mà chỉ được bán cho người thuộc đối tượng đủ điều kiện mua nhà ở xã hội.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn tán thành định hướng này nhằm hạn chế đầu cơ, trục lợi chính sách. Tuy nhiên, ông đề nghị bổ sung quy định chuyển tiếp đối với những người đã mua nhà theo pháp luật hiện hành nhưng chưa chuyển nhượng, tránh phát sinh cách hiểu và áp dụng không thống nhất giữa các địa phương.

Đại biểu Lý Anh Thư, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang, cũng ủng hộ việc siết điều kiện chuyển nhượng, đồng thời cho rằng dự thảo cần làm rõ nguyên tắc xác định giá bán lại. Nếu không có cơ chế phù hợp, giá chuyển nhượng dù thấp hơn nhà ở thương mại vẫn có thể vượt khả năng chi trả của người thuộc diện được hưởng chính sách, trong khi người bán thu được khoản chênh lệch lớn.

Ở góc độ khác, đại biểu Thạch Phước Bình, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long, lưu ý việc khống chế giá bán lại ở mức thấp có thể ảnh hưởng đến quyền tài sản của chủ sở hữu. Đại biểu đề xuất nghiên cứu cơ chế trao quyền ưu tiên mua lại cho chủ đầu tư, quỹ nhà ở hoặc tổ chức được Nhà nước giao nhiệm vụ, qua đó đưa các căn hộ trở lại quỹ nhà phục vụ mục tiêu an sinh.

Các ý kiến tại nghị trường cho thấy yêu cầu hoàn thiện chính sách nhà ở không chỉ dừng ở tháo gỡ thủ tục và tăng nguồn cung. Quan trọng hơn, cơ chế phát triển, phân phối và chuyển nhượng cần bảo đảm người có nhu cầu thực sự được tiếp cận nhà ở phù hợp, đồng thời sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai và hạn chế tình trạng lợi dụng chính sách.